# حنت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حنت

الحانوت فاعول، من: حنت قال ابن سيده: معروف، وقد غلب على دكان الخمار. وهو يذكر ويؤنث؛ قال الأعشى:
  وقد غدوت إلى الحانوت يتبعني                      شاو مشل شلول شلشل شـول وقال الأخطل:
  ولقد شربت الخمر في حانوتها                      وشربتها بأريضة مـحـلال الحانوت، أيضا: الخمار نفسه، قال القطامي: كميت إذا ما شجها الماء صرحت ذخيرة حانوت عليها تناذره وقال المتنخل الهذلي:
  تمشى بيننا حـانـوت خـمـر                      من الخرس الصراصرة القطاط

  قيل: أي صاحب حانوت. وفي حديث عمر، رضي الله عنه  أنه أحر بيت رويشد الثقفي، وكان حانوتا يعاقر فيه الخمر ويباع  . قلت: وهو صريح في أن ضمير كان راجع إلى البيت، لا إلى رويشد، وهكذا حققه الزمخشري، وشذ شيخنا فأرجعه إلى رويشد. ثم قال ابن منظور: وكانت العرب تسمي بيوت الخمارين: الحوانيت، وأهل العراق يسمونها المواخير، واحدها حانوت وماخور. والحانة أيضا مثله. وهذا موضع ذكره؛ لأن هذه الحروف أصول فيه، وقيل: إنهما من أصل واحد، وإن اختلف بناؤهما، وأصلها حانوة بوزن ترقوة، فلما سكنت الواو، انقلبت هاء التأنيث تاء. وذكر الزمخشري قولا آخر، وهو: أنه من حنو فوقع فيه التقديم والتأخير كطاغوت، وعليه فموضعه المعتل. وذكره الجوهري هناك على ما سيأتي عليه الكلام. قال أبو حنيفة والنسبة إلى الحانوت حاني وحانوي. قال الفراء: ولم يقولوا: حانوتي. قال ابن سيده: وهذا نسب شاذ البتة، لا أشذ منه، لأن حانوتا صحيح، وحاني وحانوي معتل، فينبغي أن لا يعتد بهذا القول. ووقع في نسخة شيخنا: حانوتي، بالتاء بدل حانوي، وقال: هذا الموافق للأصل الذي أختاره، الجاري على قواعد التصريف، ثم رده لقول الفراء. وهو غلط، وفي كلامه، خبط. فتأمل.
 ومما يستدرك عليه أيضا: ما في التهذيب، عن أبي زيد: رجل حنتأؤ، ومرأة حنتأوة، وهو الذي يعجب بنفسه، وهو في أعين الناس صغير. وهذه اللفظة ذكرها المصنف في: حتأ، تبعا لابن سيده، وقد تقدم هناك. قال الأزهري: أصلها ثلاثية، ألحقت بالخماسي بهمزة وواو، زيدتا فيها فكان ينبغي أن ينبه عليها هنا.

### Türkçe

**الحانوت** فاعول, **حنت**’ten: İbn Sîde dedi ki: bilinen (bir şey)dir; ve şarapçının dükkânı üzerine galip olmuştur. O müzekker de gelir müennes de; el-A‘şâ dedi ki:
  Ve gerçekten sabahleyin **الحانوت**’a gittim, beni izler                      bir **شاو** **مشل** **شلول** **شلشل** **شـول**. Ve el-Ahtal dedi ki:
  Ve andolsun ki şarabı onun **حانوت**’unda içtim                      ve onu **أريضة** **مـحـلال** ile içtim. **الحانوت**, ayrıca: şarapçının kendisi; el-Kutâmî dedi ki: **كميت**; su onu karıştırdığı vakit (o) açıkça (kokar); üzerinde onunla birbirine meydan okuduğu bir **حانوت** azığı. Ve el-Mütenahhil el-Hüzelî dedi ki:
  Aramızda yürür bir **حـانـوت** şarap                      **الخرس** **الصراصرة** **القطاط**’tan.

  Denildi: yani **حانوت** sahibi. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: Rüveyşid es-Sekafî’nin evini yaktı; ve o, içinde şarap içilip satılan bir **حانوت** idi. Dedim: ve o, **كان**’ın zamirinin eve râci olduğunda sarih (açık)tır, Rüveyşid’e değil; ve Zemahşerî bunu böyle tahkik etti; şeyhimiz şâz oldu da onu Rüveyşid’e döndürdü. Sonra İbn Manzûr dedi ki: Araplar şarapçıların evlerine: **الحوانيت** adını verirlerdi; Irak ehli ise onlara **المواخير** derler, tekili **حانوت** ve **ماخور**’dur. **الحانة** da ayrıca onun gibidir. Bu, onun zikredildiği yerdir; çünkü bu harfler onda asıllardır; ve denildi ki: ikisi tek bir asıldandır, her ne kadar bina(ları) farklı olsa da; ve aslı **حانوة**’dir, **ترقوة** vezninde; vav sükûn bulunca, müenneslik hâ’sı tâ’ya döndü. Zemahşerî başka bir söz daha zikretti; o da: onun **حنو**’dan olduğudur; onda takdim ve tehir vuku buldu, **طاغوت** gibi; buna göre onun yeri **المعتل**’dir. Cevherî onu orada zikretti; ileride üzerinde söz geleceği üzere. Ebû Hanîfe dedi ki: **الحانوت**’a nisbet **حاني** ve **حانوي**’dir. Ferrâ dedi ki: **حانوتي** demediler. İbn Sîde dedi ki: bu, bütünüyle şâz bir nisbet(tir), ondan daha şâz yoktur; çünkü **حانوت** sahih(tir), **حاني** ve **حانوي** mu‘tel(ler)dir; öyleyse bu söze itibar edilmemelidir. Şeyhimizin nüshasında: **حانوتي**, **حانوي** yerine tâ ile vâki oldu; ve dedi ki: bu, benim seçtiğim asla uygun olandır, tasrif kaideleri üzere cereyan edendir; sonra onu Ferrâ’nın sözü sebebiyle reddetti. Bu yanlıştır; ve onun sözünde karışıklık vardır. Öyleyse düşün.
 Ve ona ayrıca istidrâk edilenlerdendir: **التهذيب**’de, Ebû Zeyd’den (nakledilen): bir adam **حنتأؤ**, bir kadın **حنتأوة**; o, kendisiyle böbürlenen kimsedir; ve o, insanların gözünde küçüktür. Bu lafzı musannif **حتأ**’da, İbn Sîde’ye tâbi olarak zikretti; ve orada daha önce geçti. Ezherî dedi ki: aslı üçlüdür; hemze ve vav ile beşliye ilhak edildi; ikisi onda ziyade kılındı; öyleyse burada ona dikkat çekmesi gerekirdi.
