# حنث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حنث

الحِنْثُ: الخُلْفُ في اليمين.
حَنِثَ في يمينه حِنْثاً وحَنَثاً: لم يَبَرَّ فيها، وأَحْنَثه هو. تقول: أَحْنَثْتُ الرجلَ في يمينه فَحَنِثَ إِذا لم يَبَرَّ فيها. وفي الحديث: اليمين حِنْثٌ أَو مَنْدَمَة؛ الحِنْثُ في اليمين: نَقْضُها والنَّكْثُ فيها، وهو من الحِنْثِ: الاثم؛ يقول: إِما أَنْ يَنْدَمَ على ما حَلَفَ عليه، أَو يَحْنَثَ فتلزمَه الكفارةُ.
وحَنِثَ في يمينه أَي أَثِمَ.
وقال خالد بن جَنْبةَ: الحِنْثُ أَن يقول الإِنسانُ غير الحق؛ وقال ابن شميل: على فلانٍ يَمينٌ قد حَنِثَ فيها، وعليه أَحْناثٌ كثيرة؛ وقال: فإِنما اليمينُ حِنْثٌ أَو نَدَم. والحِنْثُ: حِنْثُ اليمين إِذا لم تَبَرَّ. والمَحانِثُ: مواقع الحِنْث. والحِنْث: الذَّنْبُ العَظيم والإِثْمُ؛ وفي التنزيل العزيز: وكانوا يُصِرُّونَ على الحِنْثِ العظيم؛ يُصِرُّونَ أَي يدُومُون؛ وقيل: هو الشِّرْكُ، وقد فُسِّرت به هذه الآية أَيضاً؛ قال:من يَتَشاءَمْ بالهُدَى، فالحِنْثُ شَرٌّ
أَي الشِّرْك شرّ.
وتَحَنَّثَ: تَعَبَّد واعْتَزَل الأَصنامَ، مثل تَحَنَّف. وبَلَغ الغلامُ الحِنْثَ أَي الإِدْراك والبلوغ؛ وقيل إِذا بَلَغَ مَبْلَغاً جَرَى عليه القَلَم بالطاعة والمعصِية؛ وفي الحديث: من ماتَ له ثلاثةٌ من الولد، لم يَبْلُغوا الحِنْثَ، دخل من أَيِّ أَبواب الجنة شاءَ؛ أَي لم يَبْلُغوا مبلغ الرجال، ويجري عليهم القَلَم فيُكْتَبُ عليهم الحِنْثُ والطاعةُ: يقال: بَلَغَ الغلامُ الحِنثَ أَي المعصِيةَ والطاعةَ. والحِنْثُ: الاثْمُ؛ وقيل: الحِنْثُ الحُلُم.
وفي الحديث: أَن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، كان، قبل أَن يُوحَى إِليه، يأْتي حِراءً، وهو جبلٌ بمكة فيه غار، وكان يَتَحَنَّثُ فيه الليالي أَي يَتعَبَّد. وفي رواية عائشة، رضي الله عنها: كان يَخْلُو بغارِ حِرَاءٍ، فيَتَحَنَّثُ فيه؛ وهو التَّعَبُّدُ الليالي ذواتِ العَدد؛ قال ابن سيده: وهذا عندي على السَّلْب، كأَنه ينفي بذلك الحِنْثَ الذي هو الاثم، عن نفسه، كقوله تعالى: ومن الليل فتَهَجَّدْ به ناقلةً لك، أَي انْفِ الهُجودَ عن عَيْنك؛ ونظيرُه: تَأَثَّم وتَحَوَّب أَي نفى الاثمَ والحُوبَ؛ وقد يجوز أَن تكون ثاء يَتَحَنَّثُ بدلاً من فاء يَتَحَنَّف. وفلان يَتَحَنَّثُ من كذا أَي يَتَأَثَّم منه؛ ابن الأَعرابي: قوله يَتَحَنَّثُ أَي يَفْعَلُ فِعْلاً يَخْرُج به من الحِنْث، وهو الاثم والحَرَجُ؛ ويقال: هو يَتَحَنَّثُ أَي يَتَعَبَّدُ لله؛ قال: وللعرب أَفعال تُخالِفُ معانيها أَلفاظَها، يقال: فلان يَتَنَجَّس إِذا فعل فعلاً يَخْرُج به من النجاسة، كما يقال: فلان يَتَأَثَّم ويَتَحَرَّج إِذا فعل فِعْلاً يَخْرُجُ به من الإثم والحَرَج. وروي عن حَكِيم بن حِزامٍ أَنه قال لرسول الله، صلى الله عليه وسلم، أَرأَيْتَ أُمُوراً كُنْتُ أَتَحَنَّثُ بها في الجاهلية من صلَةِ رحِمٍ وصَدَقةٍ، هل لي فيها من أَجْر؟ فقال له، صلى الله عليه وسلم: أَسْلمْتَ على ما سَلَفَ لك من خَيْر؛ أَي أَتَقَرَّب إِلى الله بأَفعال في الجاهلية؛ يريد بقوله: كنتُ أَتَحَنَّثُ أَي أَتَعَبَّدُ وأُلقي بها الحِنْثَ أَي الإثم عن نفسي. ويقال للشيء الذي يَخْتَلِفُ الناسُ فيه فيحتمل وجهين: مُحْلِفٌ، ومُحْنِثٌ.
والحِنْثُ: الرجوعُ في اليمين. والحِنْثُ: المَيْلُ من باطل إِلى حقٍّ، ومن حقّ إِلى باطل.
يقال: قد حَنِثْتُ أَي مِلْتُ إِلى هَواكَ عَليَّ، وقد حَنِثْتُ معَ الحق على هواك؛ وفي حديث عائشة: ولا أَتَحَنَّثُ إِلى نَذْرِي أَي لا أَكْتَسِبُ الحِنْثَ، وهو الذنب، وهذا بعكس الأَول؛ وفي الحديث: يَكْثُر فيهم أَولادُ الحِنْثِ أَي أَولادُ الزنا، من الحِنْث المعصية، ويروى بالخاءِ المعجمة والباء الموحدة.

### Türkçe

**الحِنْثُ**: yeminde sözünden dönme.

Yemininde **حَنِثَ** **حِنْثاً** ve **حَنَثاً**: onda (yeminde) doğruluk göstermedi; onu da (başkasını) **أَحْنَثه** etti.

Dersin ki: **أَحْنَثْتُ الرجلَ في يمينه فَحَنِثَ**: onda (yeminde) doğruluk göstermediği zaman.

Ve hadiste: “Yemin **حِنْثٌ** yahut pişmanlıktır”; yeminde **الحِنْثُ**: onu bozmak
ve onda **النَّكْثُ**; o da **الحِنْثِ**’tendir: günah; der ki: ya üzerine yemin ettiği şeye
pişman olur, yahut **يَحْنَثَ** eder de kefaret ona gerekli olur.

Ve yemininde **حَنِثَ**: yani günah işledi.

Hâlid b. Cünbe dedi: **الحِنْثُ** insanın hak olmayanı söylemesidir; İbn
Şümeyl dedi: falanın üzerinde bir yemin vardır, onda **حَنِثَ** etmiştir, ve onun üzerinde birçok **أَحْناثٌ** vardır; ve dedi:
“Yemin ancak **حِنْثٌ** yahut pişmanlıktır.” Ve **الحِنْثُ**: doğruluk göstermediği zaman yemin **حِنْثُ**’idir.
Ve **المَحانِثُ**: **الحِنْث** yerleri. Ve **الحِنْث**: büyük günah ve suçtur;
ve aziz tenzilde: “Ve onlar büyük **الحِنْثِ** üzerinde ısrar ederlerdi”; **يُصِرُّونَ**
yani devam ederler; ve denildi: o şirktir; bu âyet de bununla tefsir edilmiştir;
dedi:
“Kim hidayetle uğursuzluk sayarsa, **الحِنْثُ** şerdir”
yani şirk şerdir.

Ve **تَحَنَّثَ**: ibadet etti ve putlardan uzaklaştı; **تَحَنَّف** gibi. Ve
oğlan **الحِنْثَ**’e ulaştı: yani idrak ve buluğ; ve denildi: bir dereceye ulaştığı zaman
itaat ve isyanla kalem onun üzerinde yürür; ve hadiste: “Kimin üç çocuğu ölürse,
**الحِنْثَ**’e ulaşmamışlarsa, dilediği cennet kapılarından girer”; yani erkeklerin
derecesine ulaşmamışlardır; ve kalem onların üzerinde yürür de onlara **الحِنْثُ** ve itaat yazılır:
denir ki: oğlan **الحِنْثَ**’e ulaştı: yani isyana ve itaate. Ve **الحِنْثُ**:
günahtır; ve denildi: **الحِنْثُ** ihtilâmdır.

Ve hadiste: Resûlullah’ın, صلى الله عليه وسلم, kendisine vahyedilmeden önce,
Hirâ’ya geldiği—o Mekke’de bir dağdır, içinde bir mağara vardır—ve geceler
orada **يَتَحَنَّثُ** ettiği: yani ibadet ettiği. Âişe’nin, رضي الله عنها, rivayetinde:
Hirâ mağarasında yalnız kalırdı, orada **يَتَحَنَّثُ** ederdi; o, sayılı geceler ibadettir; İbn
Sîde dedi: Bu, benim yanımda, “sökmek/olumsuzlamak” üzerinedir; sanki bununla, günah olan **الحِنْثَ**’i
kendisinden nefyeder; Yüce Allah’ın sözü gibi: “Ve geceden onunla teheccüd et, sana nafile olarak”,
yani uykuyu gözünden nefyet; ve benzeri: **تَأَثَّم** ve **تَحَوَّب**: yani günahı ve **الحُوبَ**’u nefyetti;
ve caizdir ki **يَتَحَنَّثُ**’teki **ثاء**, **يَتَحَنَّف**’teki **فاء**’ın bedeli olsun. Ve falan
şundan **يَتَحَنَّثُ** eder: yani ondan **يَتَأَثَّم** eder; İbnü’l-A‘râbî: onun sözü **يَتَحَنَّثُ** yani
**الحِنْث**’ten—o günah ve darlıktır—çıkacağı bir fiil yapar; ve denir: o **يَتَحَنَّثُ** eder: yani Allah’a ibadet eder;
dedi: Arapların, lafızları mânâlarına muhalif fiilleri vardır; denir: falan **يَتَنَجَّس** eder, necasetten çıkacağı bir fiil yaptığı zaman;
nasıl ki denir: falan **يَتَأَثَّم** eder ve **يَتَحَرَّج** eder, günah ve darlıktan çıkacağı bir fiil yaptığı zaman. Hakîm b. Hizâm’dan rivayet edildi ki
Resûlullah’a, صلى الله عليه وسلم, dedi: “Gördün mü, câhiliyede yaptığım, akrabalık bağını gözetme ve sadaka gibi
işler; bunlarda benim için ecir var mı?” Ona, صلى الله عليه وسلم, dedi ki: “Geçmişte senin için olan hayır üzere Müslüman oldun”;
yani câhiliyede fiillerle Allah’a yaklaşırım; sözüyle muradı: “**كنتُ أَتَحَنَّثُ**” yani ibadet ederim ve onunla **الحِنْثَ**i,
yani günahı, kendimden atarım. Ve insanların ihtilaf ettiği, iki yüze ihtimali olan şeye denir: **مُحْلِفٌ** ve **مُحْنِثٌ**.

Ve **الحِنْثُ**: yeminde geri dönüştür. Ve **الحِنْثُ**: bâtıldan hakka meyletmek,
ve haktan bâtıla (meyletmek).

Denir: “**قد حَنِثْتُ**” yani senin hevanı bana karşı (üstün) olacak şekilde meylettim; ve “**قد حَنِثْتُ معَ الحق على هواك**”;
Âişe’nin hadisinde: “Ve ben **أَتَحَنَّثُ** etmeyeceğim, nezrime doğru” yani **الحِنْثَ**i—o günahtır—kazanmayacağım; bu, ilkinin tersinedir;
ve hadiste: “Onlarda **أَولادُ الحِنْثِ** çoğalır” yani zinanın çocukları; **الحِنْث**ten, o masiyettir; ve **الخاءِ** mu‘ceme ve **الباء** muvahhada ile de rivayet edilir.
