# حنجر (ح-ن-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Gırtlaklar

- Harfler: ح - ن - ج
- Kur'an'da: 2 geçiş · 2 ayet · 2 sîga
- 6 sözlük

## Sîgalar (2)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْحَنَاجِرَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AD%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%AC%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | الْفَعَالِرَ | Gırtlaklar | 1 | 1 | [33:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/33:10.md) |
| [الْحَنَاجِرِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AD%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%AC%D9%90%D8%B1%D9%90.md) | الْفَعَالِرِ | Gırtlaklar | 1 | 1 | [40:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/40:18.md) |

## Mücavir kökler — 18 mücavir (22 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 2 ortak ayet · G² 15 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
2. [أزف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B2%D9%81.md) — 1 ortak ayet · G² 14 · Ezef bodur ormanlık, sık ormanlık demektir
3. [كظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · İçerde tutan
4. [زيغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA.md) — 1 ortak ayet · G² 11 · Sıyağ(sad) kalıba dökülmüş parça, Sığa fiil olarak şekil…
5. [سفل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D9%84.md) — 1 ortak ayet · G² 10 · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir
6. [حمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%85%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Hümem kömür demektir
7. [لدي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%AF%D9%8A.md) — 1 ortak ayet · G² 9 · Onların yanı
8. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 8 · “Şefeve” dudak demektir
9. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Üst
10. [ظنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md) — 1 ortak ayet · G² 7 · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
11. [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — 1 ortak ayet · G² 6 · İş ayakkabısı
12. [نذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür
13. [طوع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
14. [بصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — 1 ortak ayet · G² 5 · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
15. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 1 ortak ayet · G² 4 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
16. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · Zalimler
17. [يوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — 1 ortak ayet · G² 3 · “Yemm” durgun akan su demektir
18. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 1 ortak ayet · G² 0 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حنجر |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [حلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%82.md), [خنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D9%82.md), [بلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B9.md) |
| Zıt Kök | [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Soluk borusunun tepe noktası, gırtlak, nefes ve sesin daralıp düğümlendiği anatomik geçit |
| Çekirdek Özet 2 | Şiddetli dehşet, can korkusu ve ölüm anında içsel sıkışmanın dışa vurulduğu nihai darboğaz |
| Çekirdek Özet 3 | Yaşamsal akışın kesilme eşiği, kriz anında nefesin ve sözün tıkanıp yutkunulamayan sınıra dayanması |
| Kritik Hata Riski | İfadenin yalnızca biyolojik bir organdan ibaret görülüp dehşet, acizlik ve varoluşsal tıkanma boyutunun ıskalanması |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حن | Eğim, içsel bükülme, iç çekme, sızlama ve daralma; [حنث](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AB.md), [حنك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%83.md), [حنن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%86.md) köklerinde görülen kavisli büzülme | ج | İç bükey daralmaya sertlik, kıkırdaksı çıkıntı ve fiziki gövde boyutu kazandırmıştır |
| حن | Büzülme, ses çıkarma ve boğaz hattındaki içsel sıkışma | ر | Çıkıntılı ve kıkırdaksı dar boğaza sürekli bir akış, nefes iletim kanalı ve titreşim sınırı eklemiştir |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | Çit, duvar | Yaşamsal nefes akışını çevreleyen, koruyan ve dışarıya karşı daraltan kıkırdak sınır |
| ن | Filiz, balık, canlılık | Bedenin hayatını sürdüren soluk akışı ve kesintisiz ritim |
| ج | Değnek, deve boynu | Bükümlü, dik duran ve yük taşıyan anatomik kavis ve boğaz hattı |
| ر | İnsan başı | Üst sınır, başa bağlanan uç ve soluk kanalının tepe noktası |
| حنجر | Çitle çevrilmiş kavisli boğazdan başa doğru daralan hayat kanalı | Nefesin, sesin ve içsel sıkışmanın dışa açılmadan önce toplandığı ve tıkandığı en üst kıkırdak geçit |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Soluk borusunun üstündeki kıkırdaksı düğüm, nefes geçidi ve yutak çıkıntısı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Nâbiğa el-Câ‘dî şiirinde develerin su içme sırasını tasvir ederken kökün çoğul biçimini kullanmıştır: مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي / بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ |
| Erken Arapça kullanım | Recez şairi el-Accâc beytinde boğazın ve kıkırdak çıkıntısının iriliğini şu mısrayla niteler: حابي الحُيُود فارضِ الحُنْجور |

Kaynak: Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Tâcü’l-Arûs.

### Sami etimolojik katman

Arapça حنجر kökü, Sami dillerindeki anatomik ve fizyolojik dörtlü kök yapılarının tipik bir örneğini oluşturur. Sami dil ailesinde iç organ, kemik ve kıkırdak adları çoğunlukla ikili veya üçlü çekirdeklere genizsil (nûn) veya boğaz (hâ/ayn) seslerinin eklenmesiyle ya da iki kökün kaynaşmasıyla genişletilmiştir. Kökün temelinde boğaz, kavis ve ses çıkarma çağrışımı taşıyan arkaik bir çekirdek yer alır. İbranice ve Ârâmîce gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan dörtlü biçim yerine aynı anatomik bölge için boğaz ve gırtlağı niteleyen türevler kullanılırken, Arapçada kelime nefes borusunun kıkırdaksı tepe noktasını ve ses tellerinin yerleştiği düğümü karşılayan kesin bir anatomik terim halini almıştır. Dildeki bu gelişim, bedensel organın somut yapısından hareketle korku ve boğulma anında kalbin veya canın yukarı fırlayıp takıldığı son anatomik eşiği anlatan zengin bir mecaza evrilmiştir.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-Arab, David Cohen.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حن ve kıkırdak türevleri | Bükülme ve ses çıkarma çekirdeğinin dörtlü gövdeye dönüşmesiyle gırtlak anlamı pekişmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami boğaz/kıkırdak adları | Dörtlü genişleme Arapçada belirginleşmiş, akraba dillerde üçlü eşdeğerler korunmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dış kollarında doğrudan dörtlü eşleşme tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

Kaynak: David Cohen, Lisânü’l-Arab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حنجر | Anlamlı | Gırtlak, nefes borusu başı | Nefesin ve sesin geçtiği kıkırdaksı dar boğaz | Hedef kök; Kur'an'da geçer |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حنجر | Merkez | Gırtlak ve nefes yolu | Soluk borusunun tepesindeki kıkırdak düğüm ve nihai sıkışma eşiği | Korku ve can havlinin düğümlendiği anatomik nokta |
| [حلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%84%D9%82.md) | Komşu | Boğaz boşluğu | Havanın ve lokmanın indiği genel yutak kanalı | Geniş iç kanal olup dışa doğru sert kıkırdak düğümünü öne çıkarmaz |
| [خنق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D9%86%D9%82.md) | Komşu | Boğulma ve nefessizlik | Soluk yolunun dış veya iç etkiyle sıkıştırılıp havanın kesilmesi | Organın adından ziyade soluğun kesilme eylemine odaklanır |
| [بلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B9.md) | Komşu | Yutma ve boğazdan geçirme | Lokmanın veya suyun boğazdan aşağı sevk edilmesi | Nefes yolunu değil sindirim kanalındaki iletimi ifade eder |
| [وسع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) | Zıt | Genişlik ve ferahlık | Darlık ve tıkanmanın kalkması, iç ferahlığı ve yayılma | Gırtlaktaki boğulma ve düğümlenmenin tam zıddı olan rahatlama |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حنجر | Gırtlak, soluk borusu başı | Nefesin düğümlendiği ve krizde tıkandığı anatomik eşik | Kesin |
| Latince | larynx, guttur | Gırtlak, boğaz | Anatomik kıkırdak yapıyı karşılar; kalbin oraya dayanması mecazını içermez | Güçlü |
| İngilizce | larynx, throat | Gırtlak, boğaz borusu | Ses ve soluk geçidini verir; nefesin korkudan tıkanması bağlamını kısmen taşır | Güçlü |
| Almanca | Kehlkopf, Kehle | Gırtlak, boğaz | Biyolojik organı net karşılar; Kur'an'daki varoluşsal dehşet vurgusunu doğrudan vermez | Güçlü |
| Fransızca | larynx, gorge | Gırtlak, boğaz | Soluk borusunun üst düğümünü ifade eder; psikolojik sıkışmayı yan anlamda taşır | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Lane's Lexicon.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْحَنَاجِرَ | Kuşatma ve savaş dehşetinden yüreklerin ağza gelmesi | Hendek kuşatmasında müminlerin yaşadığı şiddetli sarsıntı ve can korkusu; Ahzâb [33:10](https://lisan.digital/tr/ayet/33:10.md) |
| الْحَنَاجِرِ | Kıyamet günü çaresizlik ve kederin boğaza tıkanması | Yaklaşan hesap gününde suçluların konuşamayıp içlerindeki kederi yutkunamamaları; Mü'min [40:18](https://lisan.digital/tr/ayet/40:18.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ecel ve kıyamet sahneleri | Sekerât-ı mevt ânında ruhun bedeni terk edişi ve haşr günündeki dehşetin kalbi yerinden oynatması | İnsanın nihai acziyeti ve tevbe kapısının kapandığı sınır anı |
| Fıkıh | Zebîha ve diyet hukuku | Hayvan kesiminde hulkûm ve merî ile birlikte hancerenin kesilme sınırı; darbe sonucu sesi kesilen kişinin tam diyeti | Organın hayatî fonksiyonu ve sesin menşei olması |
| Tefsir | Temsîlî istiare tahlili | "Kalplerin gırtlaklara dayanması" ifadesinin hakikat mi yoksa aşırı korkudan kinaye mi olduğu | Dehşetin somut bedensel semptom üzerinden tasviri |
| Hadis | Ahir zaman ve fitne rivayetleri | Kalplerin korkudan titrediği, fitnelerin insanı nefessiz bıraktığı anların tasviri | Soluğun ve imanın boğazda düğümlendiği imtihan eşiği |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret ve hesap bilinci | Varoluşsal kriz eşiği | İnsana sınırını hatırlatma | Hesabın kaçınılmazlığı karşısında bütün sahte güçlerin suskunluğa gömülmesi | Güçlü |
| İlmi | Biyoloji ve anatomi | Solunum ve ses kapısı | Yaşamsal iletim | Soluk borusu ile ses tellerinin koordinasyonunu sağlayarak hayatı sürdürme | Kesin |
| Siyasi | Kuşatma ve kriz yönetimi | Boğucu baskı noktası | Karar alma mekanizmasını kilitleme | Düşman baskısının toplumu nefes alamaz ve hareket edemez hale getirmesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa darboğazı | İletim tıkanıklığı | Kaynak akışını kesme | Arz veya lojistik zincirinin tıkanmasıyla sistemin kriz noktasına sürüklenmesi | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Akışkanlar dinamiğinde boğulma noktası (venturi kısıtı) | Boru kesitinin aniden daralması sonucu debinin sınırlanması ve basınç gradyanının aşırı yükselmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Psikolojide akut panik ve donakalma eşiği | Yoğun stres altında sempatik sistemin soluk borusunu kasıp konuşma ve yutkunma yetisini felç etmesi | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca tıp dilindeki kuru bir kıkırdak dokusu olarak algılayıp manevi ve psikolojik derinliğini silmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Korku, çaresizlik, acı ve kederin insan benliğini bütünüyle kuşatarak nefesini kestiği dehşet eşiği |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki temsilî belâgatın sıradan bir anatomi tasviri sanılması ve hesap gününün sarsıcı psikolojik tesirinin zayıflaması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın korku, acziyet ve ölüm karşısındaki psikolojik çöküşünü somut bedensel bir semptom üzerinden en çarpıcı biçimde resmettiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kuşatma ve ölüm korkusunun yaşandığı tarihsel anlar ile kıyamet gününün dehşetini anlatan eskatolojik uyarılarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın kalp ve duygu tasvirlerinin soyut lafızlardan ibaret olmadığını, bedensel tepkilerle bütünleşen canlı bir ruh hali sunduğunu gösterir. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Soluk borusunun üst ucundaki kıkırdaksı dar boğaz, nefes ve ses geçidi.
- Soyut anlam: Aşırı korku, keder ve dehşet sebebiyle içsel canın ve nefesin dışarı çıkamayarak tıkandığı varoluşsal sınır.
- Sistematik karşılık: Sistemin iletim kapasitesinin daralarak akışın kilitlendiği ve geri dönüşsüz bir acziyetin başladığı darboğaz noktası.
- LaTeX modeli: $$ \lim_{P \to P_{\max}} \Phi(V) = 0 \implies \Psi \to \Omega $$
- LaTeX açıklaması: Formülde $P$ maruz kalınan dehşet ve baskı şiddetini, $P_{\max}$ insanın dayanabileceği azami tahammül sınırını temsil eder. $\Phi(V)$ gırtlak kanalından geçen yaşamsal akış ve ifade debisini gösterir; baskı azami sınıra ulaştığında bu akış sıfıra yaklaşır. $\Psi$ bireyin içsel iradesini ve bilinçli direncini simgelerken, $\Omega$ tam bir acziyet, suskunluk ve kilitlenme durumunu ifade eder. Model, dış baskının tepeye varmasıyla hayatî geçidin kapanmasını ve sistemin donakalmasını sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (2 ayet)

Mushaf sırasıyla, metinleriyle. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [Ahzab 33:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/33:10.md) — الْحَنَاجِرَ

إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا

Meal (IK): Hani onlar size, hem üstünüzden hem de altınızdan gelmişlerdi. Ve hani gözler kaymış, yürekler ağızlara gelmişti ve siz Allah hakkında çeşitli zanlarda bulunuyordunuz.

### [Mü'min 40:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/40:18.md) — الْحَنَاجِرِ

وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ

Meal (IK): Onları yaklaşan gün ile uyar. O zaman ki; yürekler ağızlara gelecek, tasadan yutkunacaklar. Zalimlerin ne dostu, ne de dinlenecek şefaatçısı olur.

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

حنجر:
الحَنْجَرَة: جوفُ الحلقوم، والحُنْجُور: الحَنْجَرة في قول العجاج:
في شعشعانٍ عنُقٍ يَمـخْـوُرِ		حابي الحُيُود فارضِ الحُنْجور

##### Türkçe

حنجر:
**الحَنْجَرَة**: soluk borusunun iç boşluğu; **الحُنْجُور**: el-‘Accâc’ın şu sözünde **الحَنْجَرة**(dir):
Bir boynun parıltısında, dalgalanıp duran		yüksek yerleri aşan, **الحُنْجور**’u geniş olan

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال تعالى: ﴿لدى الحناجر كاظمين﴾ [غافر/18]، وقال عز وجل: ﴿وبلغت القلوب الحناجر﴾ [الأحزاب/10]، جمع حنجرة، وهي رأس الغلصمة من خارج.

##### Türkçe

- Yüce Allah dedi: ﴿**لدى الحناجر كاظمين**﴾ [Ğâfir/18]; ve Azîz ve Celîl dedi: ﴿**وبلغت القلوب الحناجر**﴾ [el-Ahzâb/10]; **حنجرة**’nin çoğuludur; o da dıştan **الغلصمة**’nin başıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحُنْجُورُ: الحَلْقُ. والحَنْجَرَةُ: طَبَقَانِ من أَطباق الحُلْقُوم مما يلي الغَلْصَمَةَ، وقيل: الحَنْجَرَةُ رأْس الغَلْصَمَةِ حيث يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحُنْجُورُ، والجمع حَنْجَرٌ؛ قال: مُنِعَتْ تَمِيمٌ واللَّهازِمُ كُلُّها
تَمْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ
وقوله تعالى: إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ؛ أَراد أَن الفَزَع يُشخِصُ قُلُوبَهُمْ أَي تَقْلِصُ إِلى حناجرهم. وفي حديث القاسم: سئل عن رجل ضرب حَنْجَرَةَ رجل فذهب صوته؛ قال: عليه الدية؛ الحنجرة: رأْس الغلصمة حيث تراه ناتئاً من خارج الحلق، والجمع حناجر؛ ومنه: وبلغت القلوب الحناجر؛ أَي صَعَدَتْ عن مواضعها من الخوف إِليها. الأَزهري قال في الحُلْقُوم والحُنْجُور وهو مَخْرَجُ النَّفَسِ: لا يجري فيه الطعامُ والشرابُ المَرِيءُ، وتمامُ الذكاة قَطْعُ الحلقوم والمَرِيءِ والوَدَجَيْنِ؛ وقول النابغة:
مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي
بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ
إِنما جعل للنخل حناجر على التشبيه بالحيوان. وحَنْجَرَ الرجلَ: ذبحه. والمُحَنْجِرُ: داء يصيب في البطن، وقيل: المُحَنْجِرُ داء التَّشَيْدُقِ
(* قوله: «التشيدق» وقوله: «للتحيدق» كذا بالأَصل). يقال: حَنْجَرَ الرجلُ فهو مُحَنْجِرٌ، ويقال للتَّحَيْدُقِ العِلَّوْصُ والمُحَنْجِرُ. وحَنْجَرَتْ عينه: غارتْ، الأَزهري عن ثعلب أَن ابن الأَعرابي أَنشده: لو كان خَزُّ واسِطٍ وسَقَطُهْ:
حُنْجُورُهُ وحُقُّهُ وسَقَطُهْ
تَأْوِي إِليها، أَصْبَحَتْ تُقَسِّطُهْ.
ابن الأَعرابي: الحُنْجُورَةُ شِبْهُ البُرْمَةِ من زجاج يجعل فيه الطِّيبُ؛ وقال غيره: هي قارورة طويلة يجعل فيها الذَّرِيرَةُ.

##### Türkçe

**الحُنْجُورُ**: **الحَلْقُ**. Ve **الحَنْجَرَةُ**: **الحُلْقُوم**’un, **الغَلْصَمَةَ**’ye bitişik olan tarafından iki tabakadır; ve denildi ki: **الحَنْجَرَةُ** **الغَلْصَمَةِ**’nin başıdır, orada sınırlandırılır; ve denildi ki: o, **الحلقوم**’un boşluğudur; ve o, **الحُنْجُورُ**’dur; çoğulu **حَنْجَرٌ**’dır; dedi ki:

مُنِعَتْ تَمِيمٌ واللَّهازِمُ كُلُّها
تَمْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ

Ve Yüce sözü: **إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ**; istedi ki: korku kalplerini yukarı diker; yani **حناجر**’lerine doğru büzülür. Ve **القاسم** hadîsinde: bir adamın bir adamın **حَنْجَرَةَ**’sine vurup da sesi gidince hakkında soruldu; dedi: ona diyet vardır; **الحنجرة**: **الغلصمة**’nin başıdır; onu boğazın dışından çıkıntılı görürsün; çoğulu **حناجر**’dir; ondan: “ve kalpler **الحناجر**’e ulaştı”; yani korkudan yerlerinden ona doğru yükseldi. **الأَزهري** **الحُلْقُوم** ve **الحُنْجُور** hakkında—ki o nefesin çıkış yeridir—dedi: onda yiyecek ve içecek, **المَرِيءُ** (yemek borusu) akmaz; ve kesmenin tamamı **الحلقوم**’un, **المَرِيءِ**’nin ve iki **الوَدَجَيْنِ**’in kesilmesidir; ve **النابغة**’nin sözü:

مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي
بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ

Ancak hurma ağacına **حناجر** benzetme yoluyla, hayvana benzeterek konulmuştur. Ve **حَنْجَرَ** adamı: onu boğazladı. Ve **المُحَنْجِرُ**: karında isabet eden bir hastalıktır; ve denildi ki: **المُحَنْجِرُ** **التَّشَيْدُقِ** hastalığıdır.

(* Sözü: “**التشيدق**” ve sözü: “**للتحيدق**” asılda böyledir). Denir ki: adam **حَنْجَرَ**; o hâlde o **مُحَنْجِرٌ**’dir; ve **التَّحَيْدُقِ** için **العِلَّوْصُ** ve **المُحَنْجِرُ** denir. Ve gözü **حَنْجَرَتْ**: çöktü. **الأَزهري** **ثعلب**’den: **ابن الأَعرابي**’nin ona şu beyiti okuttuğunu (أنشده) aktardı:

لو كان خَزُّ واسِطٍ وسَقَطُهْ:
حُنْجُورُهُ وحُقُّهُ وسَقَطُهْ
تَأْوِي إِليها، أَصْبَحَتْ تُقَسِّطُهْ.

**ابن الأَعرابي**: **الحُنْجُورَةُ** camdan, içine güzel koku konulan, tencereye benzer bir şeydir; başkası dedi ki: o, içine **الذَّرِيرَةُ** konulan uzun bir şişedir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

حنجره: ذبحه. و حنجرت العين: غارت. والمحنجر: داء يصيب في البطن، قيل: هو داء التشيدق. يقال: حنجر الرجل فهو محنجر. ويقال للتحيدق: العلوص والمحنجر والحنجرة: طبقان من أطباق الحلقوم مما يلي الغلصمة. وقيل: الحنجرة: رأس الغلصمة حيث يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحنجور، والجمع حناجر، وقد تقدم في ح-ج-ر.
 وعن ابن الأعرابي: الحنجورة، بالضم: شبه البرمة من زجاج يجعل فيه الطيب. وقال غيره: هي قارورة طويلة تجعل فيها الذريرة. وحنجر: من أعمال الروم، أو هو بجيمين، وقد تقدم.

##### Türkçe

**حنجره**: Onu boğazladı. Ve **حنجرت العين**: çöktü. Ve **المحنجر**: karında isabet eden bir hastalık; denildi ki: o, **داء التشيدق** hastalığıdır. Denir: **حنجر** adam, o hâlde o **محنجر**’dir. Ve **التحيدق** için denir: **العلوص** ve **المحنجر** ve **الحنجرة**: **الغلصمة**’ye bitişik olan taraftan **الحلقوم** tabakalarından iki tabakadır. Ve denildi ki: **الحنجرة**: **الغلصمة**’nin başıdır; orada kesilir. Ve denildi ki: o, **الحلقوم**’un iç boşluğudur; o da **الحنجور**’dur; çoğulu **حناجر**’dir; ve **ح-ج-ر**’de daha önce geçti.

Ve İbnü’l-A‘râbî’den: **الحنجورة**, ötre ile: güzel koku konulan, camdan, tencereye benzer bir şey. Başkası dedi ki: o, içine **الذريرة** konulan uzun bir şişedir. Ve **حنجر**: Rum’un işlerinden (yerlerinden)dir; yahut o, iki **ج** iledir; ve daha önce geçti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَنْجَرَهُ
حَنْجَرَهُ حنجر حنجره حنجرة , here mentioned in the K: see art. حجر, in which I have mentioned it as Q. Q., like the two words here following, which are mentioned in the latter art. in the S and K &c.

حَنْجرَةٌ
حَنْجرَةٌ حنجر حنجره حنجرة : see art. حجر.

حُنْجُورٌ
حُنْجُورٌ حنجور : see art. حجر.

##### Türkçe

**حَنْجَرَهُ**
**حَنْجَرَهُ** حنجر حنجره حنجرة, burada K’da zikredilmiştir: حجر maddesine bak; onda onu Q. Q. olarak zikrettim; burada onu takip eden iki kelime gibi; bunlar da S ve K vb.’deki söz konusu maddede zikredilmiştir.

**حَنْجرَةٌ**
**حَنْجرَةٌ** حنجر حنجره حنجرة: حجر maddesine bak.

**حُنْجُورٌ**
**حُنْجُورٌ** حنجور: حجر maddesine bak.

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

حنجر
حَنْجَرَ - يُحَنْجِرُ - حَنْجَرَة - حَنَاجِر
حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ + الكائن: يأخذ شكل الحنجرة والحنجور: يصير ذا رقبة ضيقة وبطن عريض متطاول
حَنْجَرَة: على وزن " فـَعـْـلـَلـَة: اسم فعل بمعنى مفعول:من " حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ ": ما كان على شكل محنجر: وهو اصطلاحاً عضو التنفس وتشكيل الصوت في أسفل الرقبة
حَناجِر: جمع " حَنْجَرَة "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان شكل الفتحات الأنبوبية للأشياء المجوفة"، وهي:
حَلْقَمَ - يُحَلْقِمُ، جَفَنَ - يَجْفَنُ، تَنَرَ - يَتْنِرُ، شَفَا - يَشْفُوْ، حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ، عَنَقَ - يَعْنُقُ
الحناجر
 ﴿إذ جاءوكم من فوقكم ومن أسفل منكم وإذ زاغت الأبصار وبلغت القلوب الحناجر وتظنون بالله الظنونا (10)﴾ الأحزاب ﴿وأنذرهم يوم الآزفة إذ القلوب لدى الحناجر كاظمين ما للظالمين من حميم ولا شفيع يطاع (18)﴾ غافر
مختار الصحاح
● [حجر] ح ج ر: الحَجَرُ جمعه في القلة أحْجَارٌ وفي الكثرة حِجَارٌ و حِجَارَةٌ كجمل وجمالة وذكر وذكارة وهو نادر و الحَجَرانِ الذهب والفضة و حَجَرَ القاضي عليه منعه من التصرف في ماله وبابه نصر و ِحَجْر الإنسان بكسر الحاء وفتحها واحد الحُجُورُ و الحُجْرُ بكسر الحاء وضمها وفتحها الحرام والكسر أفصح وقرئ بهن قوله تعالى ﴿وحرث حجر﴾ ويقول المشركون يوم القيامة إذا رأوا ملائكة العذاب ﴿حجرا محجورا﴾ أي حراما محرما يظنون أن ذلك ينفعهم ما كانوا يقولونه في الدار الدنيا لمن يخافونه في الشهر الحرام و الحُجْرةُ حظيرة الإبل ومنه حجرة الدار تقول احْتَجَرَ حُجْرةً أي اتخذها والجمع حُجَرٌ كغرفة وغرف و حُجُراتٌ بضم الجيم و الحِجْرُ العقل قال الله تعالى ﴿هل في ذلك قسم لذي حجر﴾ و الحِجْرُ أيضا حجر الكعبة وهو ما حواه الحطيم المدار بالبيت جانب الشمال والحجر أيضا منازل ثمود ناحية الشام عند وادي القرى ومنه قوله تعالى ﴿كذب أصحاب الحجر المرسلين﴾ والحجر أيضا الأنثى من الخيل و مَحْجِرُ العين بوزن مجلس ما يبدو من النقاب و الحَنْجَرَةُ بالفتح و الحُنْجُورُ بالضم الحلقوم
الراغب
حنجر
قال تعالى: }لدى الحناجر كاظمين﴿[غافر/18]، وقال عز وجل:﴾وبلغت القلوب الحناجر{ [الأحزاب/10]، جمع حنجرة، وهي رأس الغلصمة من خارج.
ملخص اللسان
1.     وحَنْجَرَ الرجلَ: ذبحه.
2.     والمُحَنْجِرُ: داء يصيب في البطن، -يقال: حَنْجَرَ  الرجلُ فهو مُحَنْجِرٌ،
3.     وحَنْجَرَتْ عينه: غارتْ،
4.       الحُنْجُورُ: الحَلْقُ.
5.     والحَنْجَرَةُ: طَبَقَانِ من أَطباق  الحُلْقُوم مما يلي الغَلْصَمَةَ،
6.     وقيل: الحَنْجَرَةُ رأْس الغَلْصَمَةِ حيث  يحدد،
7.     وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحُنْجُورُ،
8.     والجمع حَنْجَرٌ؛
9.     إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ؛ أَراد أَن  الفَزَع يُشخِصُ قُلُوبَهُمْ أَي تَقْلِصُ إِلى حناجرهم.
10.                        الحنجرة: رأْس  لغلصمة حيث تراه ناتئاً من خارج الحلق، والجمع حناجر؛
11.                        ومنه: وبلغت  القلوب الحناجر؛ أَي صَعَدَتْ عن مواضعها من الخوف إِليها
12.                        . الحُلْقُوم والحُنْجُور وهو مَخْرَجُ النَّفَسِ: لا يجري فيه الطعامُ  والشرابُ المَرِيءُ،
13.                        الحُنْجُورَةُ شِبْهُ البُرْمَةِ من زجاج يجعل فيه  الطِّيبُ؛ وقال غيره: هي قارورة طويلة يجعل فيها الذَّرِيرَةُ.
لسان العرب
● - حنجر: الحُنْجُورُ: الحَلْقُ. والحَنْجَرَةُ: طَبَقَانِ من أَطباق  الحُلْقُوم مما يلي الغَلْصَمَةَ، وقيل: الحَنْجَرَةُ رأْس الغَلْصَمَةِ حيث  يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحُنْجُورُ، والجمع حَنْجَرٌ؛ قال:  مُنِعَتْ تَمِيمٌ واللَّهازِمُ كُلُّها  تَمْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ  وقوله تعالى: إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ؛ أَراد أَن  الفَزَع يُشخِصُ قُلُوبَهُمْ أَي تَقْلِصُ إِلى حناجرهم. وفي حديث القاسم:  سئل عن رجل ضرب حَنْجَرَةَ رجل فذهب صوته؛ قال: عليه الدية؛ الحنجرة: رأْس  الغلصمة حيث تراه ناتئاً من خارج الحلق، والجمع حناجر؛ ومنه: وبلغت  القلوب الحناجر؛ أَي صَعَدَتْ عن مواضعها من الخوف إِليها. الأَزهري قال في  الحُلْقُوم والحُنْجُور وهو مَخْرَجُ النَّفَسِ: لا يجري فيه الطعامُ  والشرابُ المَرِيءُ، وتمامُ الذكاة قَطْعُ الحلقوم والمَرِيءِ والوَدَجَيْنِ؛  وقول النابغة:  مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي  بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ  إِنما جعل للنخل حناجر على التشبيه بالحيوان. وحَنْجَرَ الرجلَ: ذبحه.  والمُحَنْجِرُ: داء يصيب في البطن، وقيل: المُحَنْجِرُ داء  التَّشَيْدُقِ  (* قوله: «التشيدق» وقوله: «للتحيدق» كذا بالأَصل). يقال: حَنْجَرَ  الرجلُ فهو مُحَنْجِرٌ، ويقال للتَّحَيْدُقِ العِلَّوْصُ والمُحَنْجِرُ.  وحَنْجَرَتْ عينه: غارتْ، الأَزهري عن ثعلب أَن ابن الأَعرابي أَنشده:  لو كان خَزُّ واسِطٍ وسَقَطُهْ:  حُنْجُورُهُ وحُقُّهُ وسَقَطُهْ  تَأْوِي إِليها، أَصْبَحَتْ تُقَسِّطُهْ.  ابن الأَعرابي: الحُنْجُورَةُ شِبْهُ البُرْمَةِ من زجاج يجعل فيه  الطِّيبُ؛ وقال غيره: هي قارورة طويلة يجعل فيها الذَّرِيرَةُ.
مقاييس اللغة:
(حجر) الحاء والجيم والراء أصل واحد مطَّرد، وهو المنْع والإحاطة على الشيء. فالحَجْر حَجْر الإنسان، وقد تكسر حاؤه. ويقال حَجَر الحاكمُ على السَّفيه حَجْراً؛ وذلك منْعُه إيَّاه من التصرُّف في ماله. والعَقْل يسمَّى حِجْراً لأنّه يمنع من إتيانِ ما لا ينبغي، كما سُمِّي عَقْلاً تشبيهاً بالعِقال. قال الله تعالى: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. وحَجْرٌ: قصبَة اليمامة.
والحَجَر معروف، وأحسَِب أنَّ البابَ كلَّه محمولٌ عليه ومأخوذ منه، لشدَّته وصلابته. وقياسُ الجمْع في أدنى العدد أحجار، والحجارة أيضاً له قياس، كما يقال: جمل وجِمالة، وهو قليل. والحِجْر: الفرس الأنثى؛ وهي تصانُ ويُضَنُّ بها. والحاجرُ: ما يُمْسك الماءَ من مكانٍ منْهَبِط، وجمعه حُجْرانٌ([1]). وحَجْرة القوم: ناحية دارهم وهي حِماهُم. والحُجْرة من الأبنية معروفة. وحجَّر القَمَرُ، إذا صارت حولَه دارةٌ.
ومما يشتقُّ من هذا قولهم: حَجَّرْتُ عينَ البعير، إذا وسمْتَ حولَها بميسمٍ مستدير. ومَحْجِر العَين: ما يدور بها، وهو الذي يظهر من النِّقاب. والحِجْر: حطِيم مَكَّة، هو المُدَار بالبيت. والحِجْر: القرابة. والقياس فيها قياس الباب؛ لأنها ذِمامٌ وذِمارٌ يُحمَى ويُحفَظ. قال:
يُرِيدُونَ أن يُقْصُوهُ عَنِّي وإنّه *** لَذُو حَسَبٍ دانٍ إليّ وذو حِجْرِ([2])
والحِجْر: الحرام. وكان الرجل يَلقَى الرجلَ يخافُه في الأشهُر الحُرُم، فيقول: حِجْراً؛ أي حراما؛ ومعناه حرامٌ عليك أن تنالَني بمكروه، فإذا كان يومُ القيامة رأى المشركون ملائكة العذاب فيقولون: ﴿حِجْراً مَحْجُوراً﴾ [الفرقان 22]، فظنُّوا أنّ ذلك ينفعهم في الآخرة كما كان ينفعهُم في الدُّنيا. ومن ذلك قول القائل:
حَتى دَعَوْنا بأَرحامٍ لهم سَلَفَتْ *** وقال قائلُهم إنِّي بحاجُورِ([3])
والمحاجر: الحدائق: واحدها مَحْجِر. قال لبيد:
* تُرْوِي المَحَاجِرَ بازلٌ عُلْكومُ([4]) *
القاموس المحيط:
الحَجْرُ، مثلثةً المنعُ، كالحُِجْرانِ، بالضم والكسر، وحِضْنُ الإِنْسَانِ، والحَرامُ، كالمَحْجِرِ والحاجورِ، وبالفتح نقَا الرملِ، ومَحْجِرُ العينِ، وقصبةٌ باليمامة، وع بديارِ بني عُقَيل، ووادٍ بين بلادِ عُذْرَةَ وغَطَفَانَ، وة لبني سُلَيْم، ويكسر، وجبلٌ ببلادِ غَطَفانَ، وع باليمن، وع به وقعةٌ بينَ دَوْسٍ وكِنانَةَ، وجَمْعُ حَجْرَةٍ للناحية، كالحَجَرَاتِ والحَوَاجِزِ. وحَجْرُ ذِي رُعَيْنٍ أبو القبيلة، منهمْ عباسُ بنُ خُلَيدٍ التَّابِعِيُّ، وعُفَيْل بنُ باقلٍ، وقيسُ بنُ أبي يَزِيدَ، وهشامُ بنُ حُمَيْدٍ وذُرِّيَّتُهُ، ومن حَجْرِ الْأَزْدِ الحافِظَانِ عبدُ الغنِيِّ، والإِمامُ أبو جعفرٍ الطحاويُّ، وبالكسر العقلُ، وما حوَاهُ الحَطِيمُ المُدارُ بالكعبة، شرفها الله تعالى، من جانبِ الشَّمالِ، ودِيارُ ثَمُودَ أو بِلادُهُمْ، والْأُنْثى من الخَيْلِ، وبالهاء لَحْنٌ ج حُجُورٌ وحُجُورَةٌ وأَحْجَارٌ، والقَرابَةُ، وما بينَ يديكَ من ثوبِكَ، من الرجُلِ والمرأةِ فَرْجُهُما، وة لبني سليمٍ، ويفتح فيهما. ونشَأ في حِجْرِهِ وحَجْرِهِ، أي في حِفْظِهِ وسَتْرِهِ. ووَهْبُ بنُ راشِدٍ الحِجْرِيُّ، بالكسر مِصْرِيٌّ، وبالتحريك الصَّخْرَةُ،
كالْأُحْجُرِّ، كأُرْدُنٍّ ج: أحجارٌ وأحْجُرٌ وحِجارَةٌ وحِجارٌ، وأرضٌ حَجِرَةٌ وحَجِيرَةٌ ومُتَحَجِّرةٌ: كِثيرتُه، والفِضَّةُ، والذَّهَبُ، والرملُ. والحَجَرُ الْأَسْوَدُ: م، ود عظيمٌ على جبلٍ بالْأَنْدَلُسِ، ومنه: محمدُ بنُ يَحْيَى المحدثُ، وع آخَرُ. وحَجَر الذهب: محلةٌ بِدِمَشقَ. وحَجر شَغْلاَنَ: حِصْن قرب أنطاكِيَةَ، وبضمتين: ما يُحِيطُ بالظُّفُرِ من اللحْمِ، وكصردٍ: جمعُ الحُجْرَةِ للغُرْفَةِ، وحَظِيرَةُ الإِبِلِ، كالحُجُرَاتِ، بضمتين، والحُجَرَاتِ، بفتح الجيمِ وسكونها، عنِ الزمخشريِّ. الحاجِرُ: الأرضُ المرتفعة ووسَطها منخَفِضٌ، وما يُمْسِكُ الماءَ من شَفَةِ الوادي، كالحاجُورِ، ومَنْبِتُ الرِّمْثِ، ومُجْتمعُهُ، ومُسْتَدَارُهُ ج: حُجْرَانُ، ومنزلٌ للحاجِّ بالبادية. والحُجْريُّ، ككرديٍّ ويكسر: الحق، والحُرمة. وجُحْرٌ، بالضم وبضمتين: والدُ امْرِىءِ القيسِ، وجدُّه الأعلى. وابنُ ربيعةَ، وابنُ عَديٍّ، وابنُ النعمانِ، وابنُ يزيدَ: صحابيون، وابنُ العَنْبَسِ: تابعي، وة باليمنِ من مَخاليفِ بَدْرٍ، منها: يحيى بنُ المُنْذِرِ، ومحمدُ بنُ أحمدَ بنِ جابرٍ، وبالتحريك: والدُ أوسٍ الصحابيِّ ووالِدُ الجاهليِّ الشاعِرِ، ووالدُ أنسٍ المحدثِ، أو هُما بالفتح. وأيوبُ بنُ حَجَرٍ، ومحمدُ بنُ يحيى بنِ أبي حَجَرٍ رَوَيَا. وذُو الحَجَرينِ الْأَزْديُّ لأن ابنَتَهُ كانتْ تَدُقُّ النوى لإِبِلِهِ بِحَجَرٍ، والشَّعيرَ لأهلها بحجرٍ آخرَ. ورُمي بحَجَرِ الأرضِ، أي: بداهيةٍ. وكصَبورٍ: ع بِبلادِ بني سَعدٍ وراءَ عُمانَ، وع باليمن. والحَجُّورةُ، مشددةً، والحاجورةُ: لُعبةٌ تَخُطُّ الصِّبْيَانُ خَطّاً مُدوَّراً، ويَقفُ فيه صبيٌّ، ويُحيطُونَ به ليأخُذُوهُ. والمَحْجِرُ، كمجلسٍ ومِنبرٍ: الحَدِيقَةُ، من العينِ: ما دارَ بها، وبدا من البرقعِ، أو ما يظهرُ من نِقابِهَا، وعِمامَتُهُ إذا اعْتَمَّ، وما حَوْلَ القريَةِ، ومنه: محاجرُ أقيالِ اليمنِ، وهي الأحماءُ، كان لكلِّ واحدٍ حِمًى لا يرعاهُ غيرُهُ. واسْتحجر: اتَّخَذَ حُجرةً، كَتَحَجَّرَ، ومُظَفَّرُ بنُ عبدِ اللَّهِ بنِ بَكْرٍ الحُجَريُّ، كجُهَنِيٍّ: محدثٌ. والْأَحْجَارُ: بُطونٌ من بني تميمٍ.
ومُحَجَّرٌ، كمعظمٍ، ومحدثٍ: ماءٌ، أو ع. وأحجارٌ: فرسُ همَّامِ بنِ مُرَّةَ الشَّيبانِيِّ. وأحجارُ الخَيْلِ: ما اتُّخِذَ منها للنَّسْلِ، لا يكادونَ يُفْرِدونَ الواحدَ. وأحجارُ المِراءِ: بقُبا خارجَ المدينةِ.
وأحجارُ الزيتِ: ع داخلَ المدينةِ. والحُجَيْرَاتُ: منزلٌ لأوسِ بنِ مَغْرَاءَ. والحُنْجُورِ: السَّفَطُ الصَّغيرُ، وقَارُورَةٌ للذَّريرةِ، والحُلْقُومُ، كالحَنْجَرَةِ، والحَنَاجِرُ: جَمْعُهُ، ود. وحَجَّرَ القمرُ تَحْجيراً: اسْتَدَارَ بِخَطٍّ دَقيقٍ من غيرِ أنْ يَغْلُظَ، أو صارَ حولَهُ دارَةٌ في الغيْمِ، البعيرُ: وُسِمَ حولَ عَيْنَيْهِ بِمِيسَمٍ مُستديرٍ. وتَحَجَّرَ عليه: ضَيِّقَ. واسْتَحْجَرَ: اجْتَرَأَ. واحْتَجَرَ الأرضَ: ضَرَبَ عليها مَناراً، اللَّوْحَ: وَضَعَهُ في حَجْرِهِ، به: التجَأَ واسْتَعَاذَ، الإِبلُ: تَشَدَّدَت بطونُها.ووادي الحِجَارَةِ: د بِثُغُورِ الْأَنْدَلُسِ، منه محمدُ بنُ إبراهيمَ بنِ حَيُّونٍ الحِجَاريُّ. وحَجْوَرٌ، كقَسْوَرٍ: اسْمٌ. وككَتَّانٍ: ابنُ أَبْجَرَ، أحدُ حُكَّامِهِمْ. وحُجَيْرٌ، كزُبَيْرٍ: ابنُ الرَّبِيعِ، وهشامُ بنُ حُجَيْرٍ: محدثانِ، وابنُ سُواءَةَ: جَدٌّ لِجابِرِ بنِ سَمُرَةَ.
القاموس المحيط:
حَنْجَرَهُ ذَبَحَهُ، العَيْنُ غارَتْ. والمُحَنْجِرُ داءٌ في البطنِ. والحَنْجَرَةُ في ح ج ر.
تاج العروس:
حنجر
حَنْجَرَه : ذَبَحَه . و حَنْجرَتِ العَيْنُ : غارَتْ . والمُحَنْجِر : دَاءٌ يُصيب في البَطْن قيل : هو داءُ التَّشَيْدُقِ . يقال : حَنْجَر الرَّجُلُ فهو مُحَنْجِرٌ . ويقال للتَّحَيْدُق : العِلَّوْصُ والمُحَنْجِرُ والحَنْجَرَةُ : طَبَقَان من أَطْبَاقِ الحُلْقُومِ ممّا يَلِي الغَلْصَمَةَ . وقيل : الحَنْجَرَة : رَأْسُ الغَلْصَمَةِ حيث يُحَدد وقيل : هو جَوْفُ الحُلْقُومِ وهو الحُنْجُور والجمع حَنَاجِرُ وقد تَقَدَّم في حجر
وعن ابن الأَعرابيّ : الحُنْجورة بالضمّ : شِبْه البُرْمَة من زُجَاجٍ يُجْعَل فيه الطِّيب . وقال غَيرُه : هي قَارُورَةٌ طَوِيلَةٌ تُجْعَل فِيهَا الذَّرِيرَة . وحَنْجَرُ : من أَعمالِ الرُّوم أَو هو بجيمَين وقد تقَدّم

##### Türkçe

حنجر
**حَنْجَرَ** - **يُحَنْجِرُ** - **حَنْجَرَة** - **حَنَاجِر**
**حَنْجَرَ** - **يُحَنجِرُ** + varlık: gırtlağın ve **الحنجور**’un şeklini alır: dar bir boyunlu ve geniş, uzamış bir karınlı olur.
**حَنْجَرَة**: “فـَعـْـلـَلـَة” vezni üzere: mef‘ûl mânasında fiil ismi: **حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ**’den: **محنجر** şekli üzere olan şey; ve ıstılah olarak boynun alt kısmında nefes alma ve ses teşkili uzvu.
**حَناجِر**: **حَنْجَرَة**’nin çoğulu.

Lafız, “içi boş şeylerin boru biçimli açıklıklarının şeklini beyan” lafızları grubuna mensuptur; bunlar:
**حَلْقَمَ - يُحَلْقِمُ**، **جَفَنَ - يَجْفَنُ**، **تَنَرَ - يَتْنِرُ**، **شَفَا - يَشْفُوْ**، **حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ**، **عَنَقَ - يَعْنُقُ**

**الحناجر**
﴿“Hani size üstünüzden ve altınızdan gelmişlerdi; ve hani gözler kaymıştı ve kalpler **الحناجر**’e ulaşmıştı ve Allah hakkında zanları zannediyordunuz (10)”﴾ **الأحزاب**
﴿“Ve onları yaklaşan gün ile uyar: hani kalpler **الحناجر** yanında, yutkunur hâlde iken; zalimler için ne bir sıcak dost vardır ne de itaat olunan bir şefaatçi (18)”﴾ **غافر**

**مختار الصحاح**
● [**حجر**] ح ج ر: **الحَجَرُ**; azlıkta çoğulu **أحْجَارٌ**, çoklukta **حِجَارٌ** ve **حِجَارَةٌ**; “جمل” ve “جمالة”, “ذكر” ve “ذكارة” gibi; ve o nadirdir. Ve **الحَجَرانِ**: altın ve gümüş. Ve kadı onun üzerine **حَجَرَ** etti: onu malında tasarruftan men etti; ve babı “نصر”dır. Ve insanın **حِجْر**’i, **الحاء**’ın kesriyle ve fethiyle: **الحُجُورُ**’un teki. Ve **الحُجْرُ**, **الحاء**’ın kesriyle ve zammıyla ve fethiyle: haramdır; kesr daha fasîhtir; ve onunla şu Allah sözü okunmuştur: ﴿وحرث حجر﴾. Ve müşrikler kıyamet günü azap meleklerini gördüklerinde derler: ﴿حجرا محجورا﴾ yani haram, haram kılınmış; bunun kendilerine fayda vereceğini zannederler; dünya yurdunda, haram ayda korktukları kimseye söyledikleri gibi. Ve **الحُجْرةُ**: develerin ağılı; ondan evin odası; dersin: **احْتَجَرَ** bir **حُجْرةً**; yani onu edindi; çoğulu **حُجَرٌ**, “غرفة” ve “غرف” gibi; ve **حُجُراتٌ**, **الجيم**’in zammıyla. Ve **الحِجْرُ**: akıl; Allah dedi: ﴿هل في ذلك قسم لذي حجر﴾. Ve **الحِجْرُ** ayrıca Kâbe’nin **حجر**’idir; o, **الحطيم**’in kuşattığı, evin etrafında dönülen, kuzey tarafındaki kısımdır. Ve **الحجر** ayrıca Şam tarafında Vâdî’l-Kurâ yanında Semûd’un menzilleridir; ondan Allah sözü: ﴿كذب أصحاب الحجر المرسلين﴾. Ve **الحجر** ayrıca kısrağa denir. Ve gözün **مَحْجِرُ**’i, “مجلس” vezninde: peçeden görünen şey. Ve **الحَنْجَرَةُ** feth ile ve **الحُنْجُورُ** zamm ile: **الحلقوم**.

**الراغب**
حنجر
Allah تعالى dedi: ﴿لدى **الحناجر** كاظمين﴾ [**غافر**/18]; ve عز وجل dedi: ﴿وبلغت القلوب **الحناجر**﴾ [**الأحزاب**/10]; **حنجرة**’nin çoğuludur; ve o, dıştan **الغلصمة**’nin başıdır.

**ملخص اللسان**
1. Ve **حَنْجَرَ** adamı: onu boğazladı.
2. Ve **المُحَنْجِرُ**: karında isabet eden bir hastalık; denir: adam **حَنْجَرَ** etti; o hâlde o **مُحَنْجِرٌ**’dir.
3. Ve gözü **حَنْجَرَتْ**: çöktü.
4. **الحُنْجُورُ**: boğaz.
5. Ve **الحَنْجَرَةُ**: **الحُلْقُوم** tabakalarından, **الغَلْصَمَة**’ye bitişik olan iki tabaka.
6. Ve denildi: **الحَنْجَرَةُ**, sınırlandığı yerde **الغَلْصَمَة**’nin başıdır.
7. Ve denildi: o, **الحلقوم**’un boşluğudur; ve o, **الحُنْجُورُ**’dur.
8. Ve çoğulu **حَنْجَرٌ**’dir.
9. “Hani kalpler **الحَناجِرِ** yanında, yutkunur hâlde iken”; murad etti ki korku onların kalplerini yukarı kaldırır; yani **حناجر**’lerine doğru büzülür.
10. **الحنجرة**: dıştan boğazın dışında çıkıntılı olarak gördüğün yerde **لغلصمة**’nin başı; çoğulu **حناجر**.
11. Ondan: “ve kalpler **الحناجر**’e ulaştı”; yani korkudan yerlerinden ona doğru yükseldi.
12. **الحُلْقُوم** ve **الحُنْجُور**; ve o, nefesin çıkış yeridir: onda yiyecek ve içecek akmaz; **المَرِيءُ** (yemek borusu) (akıtandır).
13. **الحُنْجُورَةُ**: camdan, içine güzel koku konulan, tencereye benzer bir şey; başkası dedi: içine **الذَّرِيرَةُ** konulan uzun bir şişedir.

**لسان العرب**
● - حنجر: **الحُنْجُورُ**: boğaz. Ve **الحَنْجَرَةُ**: **الحُلْقُوم** tabakalarından, **الغَلْصَمَة**’ye bitişik olan iki tabaka; ve denildi: **الحَنْجَرَةُ**, sınırlandığı yerde **الغَلْصَمَة**’nin başıdır; ve denildi: o, **الحلقوم**’un boşluğudur; ve o, **الحُنْجُورُ**’dur; çoğulu **حَنْجَرٌ**’dir. Dedi ki:
“مُنِعَتْ تَمِيمٌ واللَّهازِمُ كُلُّها
تَمْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ **الحَنْجَرُ**”
Ve Allah sözü: “Hani kalpler **الحَناجِرِ** yanında, yutkunur hâlde iken”; murad etti ki korku onların kalplerini yukarı kaldırır; yani **حناجر**’lerine doğru büzülür. Ve **القاسم** hadîsinde: bir adamın bir adamın **حَنْجَرَة**’sine vurup da sesi gidince soruldu; dedi: ona diyet vardır. **الحنجرة**: dıştan boğazın dışında çıkıntılı olarak gördüğün yerde **الغلصمة**’nin başı; çoğulu **حناجر**; ondan: “ve kalpler **الحناجر**’e ulaştı”; yani korkudan yerlerinden ona doğru yükseldi. **الأَزهري** dedi: **الحُلْقُوم** ve **الحُنْجُور** hakkında—ve o, nefesin çıkış yeridir—onda yiyecek ve içecek akmaz; **المَرِيءُ** (yemek borusu) (akıtandır); ve boğazlamanın tamamı **الحلقوم**’u, **المَرِيءِ**’yi ve iki **الوَدَجَيْنِ**’i kesmektir. Ve **النابغة**’nin sözü:
“مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي
بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ **الحَناجِرِ**”
Sadece hayvana benzetme yoluyla hurmaya **حناجر** kıldı. Ve **حَنْجَرَ** adamı: onu boğazladı. Ve **المُحَنْجِرُ**: karında isabet eden bir hastalık; ve denildi: **المُحَنْجِرُ** **التَّشَيْدُقِ** hastalığıdır (* “التشيدق” sözü ve “للتحيدق” sözü asılda böyle). Denir: adam **حَنْجَرَ** etti; o hâlde o **مُحَنْجِرٌ**’dir. Ve **التَّحَيْدُقِ** için **العِلَّوْصُ** ve **المُحَنْجِرُ** denir. Ve gözü **حَنْجَرَتْ**: çöktü. **الأَزهري**, **ثعلب**’den: **ابن الأَعرابي**’nin ona şu beyti inşâd ettiğini (nakletti):
“لو كان خَزُّ واسِطٍ وسَقَطُهْ:
**حُنْجُورُهُ** وحُقُّهُ وسَقَطُهْ
تَأْوِي إِليها، أَصْبَحَتْ تُقَسِّطُهْ.”
**ابن الأَعرابي**: **الحُنْجُورَةُ**, zamm ile: camdan, içine güzel koku konulan, tencereye benzer bir şey; başkası dedi: içine **الذَّرِيرَةُ** konulan uzun bir şişedir.

**مقاييس اللغة:**
(**حجر**) **الحاء** ve **الجيم** ve **الراء** tek bir asıldır, düzenli (mutta rid)dir; o da men etme ve bir şey üzerine kuşatmadır. Şu hâlde **الحَجْر**: insanın **حَجْر**’idir; ve onun **حاء**’ı bazen kesrelenir. Ve denir: hâkim sefih üzerine **حَجَر** etti, bir **حَجْراً**; bu, onu malında tasarruftan men etmesidir. Ve akıl **حِجْراً** diye adlandırılır; çünkü uygun olmayanı yapmaktan men eder; tıpkı **عَقْلاً** diye adlandırıldığı gibi, **العِقال**’a benzetme yoluyla. Allah dedi: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي **حِجْرٍ**﴾ [الفجر 5]. Ve **حَجْرٌ**: Yemâme’nin kasabasıdır.
Ve **الحَجَر** bilinen (şey)dir; ve zannederim ki bütün bab onun üzerine taşınmıştır ve ondan alınmıştır; onun şiddeti ve katılığı sebebiyle. Ve cem‘in kıyası en az sayıda **أحجار**’dır; ve **الحجارة** da onun için kıyastır; “جمل” ve “جِمالة” denildiği gibi; ve o azdır. Ve **الحِجْر**: kısraktır; ve o korunur ve ona kıyılır. Ve **الحاجرُ**: alçalan bir yerden suyu tutan şeydir; çoğulu **حُجْرانٌ**’dır([1]). Ve **حَجْرة** kavmin: evlerinin yanı; ve o onların koruluğudur. Ve **الحُجْرة** binalardan bilinen (şey)dir. Ve ay **حجَّر** etti: onun etrafında bir halka olduğunda.
Ve bundan türeyenlerdendir: “devenin gözünü **حَجَّرْتُ**”, yani etrafını yuvarlak bir dağlama demiriyle dağladığında. Ve gözün **مَحْجِر**’i: onun etrafında dönen şeydir; ve o, peçeden görünen şeydir. Ve **الحِجْر**: Mekke’nin **حطِيم**’idir; o, evin etrafında dönülen (kısım)dır. Ve **الحِجْر**: akrabalıktır. Ve onda kıyas, babın kıyasıdır; çünkü o bir zimmet ve korunup muhafaza edilen bir dokunulmazlıktır. Dedi ki:
“يُرِيدُونَ أن يُقْصُوهُ عَنِّي وإنّه *** لَذُو حَسَبٍ دانٍ إليّ وذو **حِجْرِ**”([2])
Ve **الحِجْر**: haramdır. Adam, haram aylarda korktuğu bir adama rastlardı da derdi: **حِجْراً**; yani haram; mânası: bana bir kötülükle erişmen sana haramdır. Kıyamet günü olunca müşrikler azap meleklerini görürler de derler: ﴿**حِجْراً مَحْجُوراً**﴾ [الفرقان 22]; bunun ahirette kendilerine fayda vereceğini zannettiler; dünyada kendilerine fayda verdiği gibi. Ve bundan, söyleyenin sözü:
“حَتى دَعَوْنا بأَرحامٍ لهم سَلَفَتْ *** وقال قائلُهم إنِّي ب**حاجُورِ**”([3])
Ve **المحاجر**: bahçelerdir; teki **مَحْجِر**’dir. **لبيد** dedi:
* “تُرْوِي **المَحَاجِرَ** بازلٌ عُلْكومُ”([4]) *

**القاموس المحيط:**
**الحَجْرُ**, üçlü (harekeli): men etmedir; **الحُِجْرانِ** gibi; zamm ve kesr ile; ve insanın kucağıdır; ve haramdır; **المَحْجِرِ** ve **الحاجورِ** gibi. Ve feth ile: kum tepeciğinin yüksek kısmıdır; ve gözün **مَحْجِرُ**’idir; ve Yemâme’de bir kasabadır; ve Benî **عُقَيل** diyarlarında bir yer; ve **عُذْرَة** beldeleri ile **غَطَفَان** arasında bir vadi; ve Benî **سُلَيْم**’e ait bir yer; ve onda kesr de yapılır; ve **غَطَفان** beldelerinde bir dağ; ve Yemen’de bir yer; ve onda **دَوْس** ile **كِنانَة** arasında bir vak‘a olmuştur. Ve **حَجْرَة**’nin “yan” mânasında çoğuludur; **الحَجَرَاتِ** ve **الحَوَاجِزِ** gibi. Ve **حَجْرُ ذِي رُعَيْنٍ**: kabilenin babasıdır; onlardandır: tâbiî **عباسُ بنُ خُلَيدٍ**, ve **عُفَيْل بنُ باقلٍ**, ve **قيسُ بنُ أبي يَزِيدَ**, ve **هشامُ بنُ حُمَيْدٍ** ve onun zürriyeti. Ve **حَجْرِ الْأَزْدِ**’den iki hâfız: **عبدُ الغنِيِّ** ve imam **أبو جعفرٍ الطحاويُّ**. Ve kesr ile: akıldır; ve Kâbe ile çevrili, Allah تعالى onu şereflendirsin, kuzey tarafında **الحطِيم**’in kuşattığı şeydir. Ve **الحِجْر**: Semûd’un diyarları yahut beldeleridir. Ve (o) atlardan dişidir. Ve **الهاء** ile: bir lahn (melodi/nağme); çoğulu **حُجُورٌ** ve **حُجُورَةٌ** ve **أَحْجَارٌ**. Ve akrabalıktır. Ve elbisenin senden önde olan kısmıdır; erkek ve kadından ikisinin de ferci (avret yeri). Ve Benî **سليم**’e ait bir yer; ve ikisinde de feth yapılır. Ve onun **حِجْرِهِ**’nde ve **حَجْرِهِ**’nde yetişti; yani onun korumasında ve örtüsünde. Ve **وَهْبُ بنُ راشِدٍ الحِجْرِيُّ**, kesr ile: Mısırlıdır. Ve tahrîk ile: kaya; **الْأُحْجُرِّ** gibi; “أُرْدُنٍّ” gibi; çoğulu: **أحجارٌ** ve **أحْجُرٌ** ve **حِجارَةٌ** ve **حِجارٌ**. Ve **أرضٌ حَجِرَةٌ** ve **حَجِيرَةٌ** ve **مُتَحَجِّرةٌ**: onun çoğu (taşlı). Ve gümüştür. Ve altındır. Ve kumdur. Ve **الحَجَرُ الْأَسْوَدُ**: (bir yer adı); ve Endülüs’te bir dağ üzerinde büyük bir yer; ondan: muhaddis **محمدُ بنُ يَحْيَى**; ve başka bir yer. Ve **حَجَر الذهب**: Dımaşk’ta bir mahalledir. Ve **حَجر شَغْلاَنَ**: Antakya yakınında bir kaledir. Ve iki zamm ile: tırnağı çevreleyen etten şeydir. Ve “صردٍ” gibi: **الحُجْرَةِ**’nin oda için çoğulu; ve develerin ağılı; **الحُجُرَاتِ** gibi, iki zamm ile; ve **الحُجَرَاتِ**, **الجيم**’in fethi ve sükûnu ile; **الزمخشريِّ**’den. **الحاجِرُ**: ortası alçak, yüksek yer; ve vadinin kenarından suyu tutan şey; **الحاجُورِ** gibi; ve **الرِّمْثِ**’in bitme yeri, toplanma yeri ve yuvarlaklaşmış yeri; çoğulu: **حُجْرَانُ**. Ve çölde hacı için bir menzildir. Ve **الحُجْريُّ**, “ككرديٍّ” gibi; ve kesr de yapılır: hak ve hürmettir. Ve **جُحْرٌ**, zamm ile ve iki zamm ile: **امْرِىءِ القيسِ**’in babası ve en yüce dedesi; ve **ابنُ ربيعةَ**, ve **ابنُ عَديٍّ**, ve **ابنُ النعمانِ**, ve **ابنُ يزيدَ**: sahâbîlerdir; ve **ابنُ العَنْبَسِ**: tâbiîdir. Ve Yemen’de **بَدْرٍ**’in mahâlifinden bir yer; ondan: **يحيى بنُ المُنْذِرِ** ve **محمدُ بنُ أحمدَ بنِ جابرٍ**. Ve tahrîk ile: sahâbî **أوسٍ**’un babası ve câhiliye şairinin babası ve muhaddis **أنسٍ**’in babası; yahut ikisi feth iledir. Ve **أيوبُ بنُ حَجَرٍ** ve **محمدُ بنُ يحيى بنِ أبي حَجَرٍ** rivayet ettiler. Ve **ذُو الحَجَرينِ الْأَزْديُّ**: çünkü kızı onun develeri için çekirdeği bir **حَجَرٍ** ile, ailesi için arpayı başka bir taş ile döverdi. Ve “yerin taşıyla vuruldu”; yani bir felaketle. Ve “صَبورٍ” gibi: Benî **سَعدٍ** beldelerinde Umân’ın gerisinde bir yer; ve Yemen’de bir yer. Ve **الحَجُّورةُ**, şeddeli; ve **الحاجورةُ**: çocukların yuvarlak bir çizgi çizdikleri bir oyundur; bir çocuk onun içinde durur; ve onu yakalamak için etrafını sararlar. Ve **المَحْجِرُ**, “كمجلسٍ” ve “مِنبرٍ” gibi: bahçe; gözden: onun etrafında dönen şey; ve **البرقعِ**’dan görünen; yahut onun peçesinden görünen; ve sarık, sarık sardığında; ve köyün çevresi; ondan: Yemen’in **أقيالِ**’inin **محاجرُ**’i; ve onlar koruluklardır; her birinin, başkasının otlatmadığı bir koruluğu vardı. Ve **اسْتحجر**: bir **حُجرةً** edindi; **كَتَحَجَّرَ** gibi. Ve **مُظَفَّرُ بنُ عبدِ اللَّهِ بنِ بَكْرٍ الحُجَريُّ**, “كجُهَنِيٍّ” gibi: bir muhaddistir. Ve **الْأَحْجَارُ**: Benî Temîm’den karınlardır (kollar).
Ve **مُحَجَّرٌ**, “كمعظمٍ” ve “محدثٍ” gibi: bir sudur; yahut bir yerdir. Ve **أحجارٌ**: **همَّامِ بنِ مُرَّةَ الشَّيبانِيِّ**’nin atıdır. Ve **أحجارُ الخَيْلِ**: nesil için onlardan edinilenlerdir; tekili neredeyse ayırmazlar. Ve **أحجارُ المِراءِ**: Medine dışında Kubâ’dadır.
Ve **أحجارُ الزيتِ**: Medine içinde bir yerdir. Ve **الحُجَيْرَاتُ**: **أوسِ بنِ مَغْرَاءَ**’nın menzilidir. Ve **الحُنْجُورِ**: küçük sepet; ve **الذَّريرةِ** için bir şişe; ve **الحُلْقُومُ**, **الحَنْجَرَةِ** gibi; ve **الحَنَاجِرُ**: onun çoğuludur; ve (bir yer adı). Ve ay **حَجَّرَ** etti, **تَحْجيراً**: kalınlaşmadan ince bir çizgiyle yuvarlaklaştı; yahut bulutta onun etrafında bir halka oldu. Deve: iki gözünün etrafı yuvarlak bir dağlama demiriyle dağlandı. Ve ona karşı **تَحَجَّرَ** etti: daralttı. Ve **اسْتَحْجَرَ**: cüret etti. Ve yeri **احْتَجَرَ** etti: üzerine bir işaret dikti. Tahtayı: onu kucağına koydu. Onunla: sığındı ve korunma diledi. Develer: karınları sıkılaştı. Ve **ووادي الحِجَارَةِ**: Endülüs sınırlarında bir yer; ondan **محمدُ بنُ إبراهيمَ بنِ حَيُّونٍ الحِجَاريُّ**. Ve **حَجْوَرٌ**, “كقَسْوَرٍ” gibi: bir isimdir. Ve “كَكَتَّانٍ” gibi: **ابنُ أَبْجَرَ**, onların hâkimlerinden biridir. Ve **حُجَيْرٌ**, “كزُبَيْرٍ” gibi: **ابنُ الرَّبِيعِ**; ve **هشامُ بنُ حُجَيْرٍ**: iki muhaddistir; ve **ابنُ سُواءَةَ**: **جابِرِ بنِ سَمُرَةَ**’nin dedesidir.

**القاموس المحيط:**
**حَنْجَرَهُ**: onu boğazladı. Göz: çöktü. Ve **المُحَنْجِرُ**: karında bir hastalıktır. Ve **الحَنْجَرَةُ**: **ح ج ر** içinde (geçer).

**تاج العروس:**
حنجر
**حَنْجَرَه**: onu boğazladı. Ve göz **حَنْجرَتِ**: çöktü. Ve **المُحَنْجِر**: karında isabet eden bir hastalıktır; denildi: o, **التَّشَيْدُقِ** hastalığıdır. Denir: adam **حَنْجَر** etti; o hâlde o **مُحَنْجِرٌ**’dir. Ve **التَّحَيْدُق** için **العِلَّوْصُ** ve **المُحَنْجِرُ** denir. Ve **الحَنْجَرَةُ**: **الحُلْقُومِ** tabakalarından, **الغَلْصَمَة**’ye bitişik olan iki tabaka. Ve denildi: **الحَنْجَرَة**: sınırlandığı yerde **الغَلْصَمَة**’nin başıdır. Ve denildi: o, **الحُلْقُومِ**’un boşluğudur; ve o, **الحُنْجُور**’dur. Ve çoğulu **حَنَاجِرُ**’dir; ve daha önce **حجر**’de geçti.
Ve **ابن الأَعرابيّ**’den: **الحُنْجورة** zamm ile: camdan, içine güzel koku konulan, tencereye benzer bir şey; başkası dedi: içine **الذَّرِيرَة** konulan uzun bir şişedir. Ve **حَنْجَرُ**: Rum’un amellerinden (bölgelerinden)dir; yahut o iki **جيم** iledir; ve daha önce geçti.
