# حنج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حنج

حنجه يحنجه  من باب ضرب  : أماله  عن وجهه  كأحنجه  . وقال أبو عمرو: الإحناج: أن تلوى الخبر عن وجهه. حنج  الحبل: فتله شديدا  وفي اللسان: شد فتله. حنجت  حاجة: عرضت  .  والحنج، بالكسر: الأصل  ، وهي الأحناج. قال الأصمعي: يقال: رجع فلان إلى حنجة وبنجه، أي رجع إلى أصله. وعن أبي عبيدة: هو البنج والحنج. الحناج  ككتان: المخنث  . قال أبو عبيدة: وابتذلت العامة هذه الكلمة فسمت المخنث حناجا؛ لتلويه، وهي فصيحة.  وأحنج: مال  ، قال شيخنا: وهو صريح في أنه يقال: حنجه فأحنج، بتعدى الثلاثي ولزم الرباعي، وهو نادر، فيدخل في باب: كببته فأكب، وعرضته فأعرض، قال الزوزني: ولا ثالث لهما، أي للأخيرين، قال: ورأيت بهامش التذكرة للشيخ شمس الدين النواجي، رأيت لهما ثالثا ورابعا وخامسا وسادسا، وهي قشعت الريح السحاب فأقشع، وبشرته بمولود فأبشر، وحجمته عن الشىء فأحجم، ونهجته الطريق فأنهج، قال: وقد أغفلوا حنجه فأحنج.  كاحتنج  . وفي اللسان: يقال: حنجته أي أملته، حنجا، فاحتنج، فعل لازم. ويقال أيضا: أحنجته. أحنج  : سكن  . أحنج الخبر  : أخفى  ، وهو مأخوذ من قول أبي عمرو. أحنج في كلامه:  أسرع و  على  كلامه: لواه، كما يلويه المخنث  . والمحنجة  بالكسر  : شىء من الأدوات  ، هذا نص عبارة التهذيب، وفي غيره: الحنجة.
 ومما يستدرك عليه: المحنج كمحسن: الذي إذا مشى نظر إلى خلفه برأسه وصدره، وقد أحنج، إذا فعل ذلك. والمحنج -على صيغة المفعول-: الكلام الملوى عن جهته كيلا يفطن. وأحنج الفرس: ضمر، كأحنق.

### Türkçe

**حنجه** **يحنجه** “**ضرب** bâbından”: onu yüzünden (yönünden) eğdi/saptırdı; **كأحنجه** gibi. Ebû Amr dedi: **الإحناج**: haberi yüzünden (yönünden) bükmendir.

**حنج** ipi: onu şiddetle büktü; Lisân’da: bükmesini sıkılaştırdı.

**حنجت** bir ihtiyaç: arz olundu.

**الحنج** (kesre ile): asıl; bunlar **الأحناج**’dır. Asmaî dedi: denilir ki: falan **حنجة** ve **بنجه**’ye döndü; yani aslına döndü. Ebû Ubeyde’den: o, **البنج** ve **الحنج**’dir.

**الحناج** “**كتان** gibi”: muhannes. Ebû Ubeyde dedi: avam bu kelimeyi bayağılaştırdı da muhannesi **حناجا** diye adlandırdı; onun bükmesi sebebiyle; hâlbuki fasîhtir.

**أحنج**: meyletti. Şeyhimiz dedi: o, açıkça şunda (delâlet eder) ki: üçlü (fiil) müteaddî kılınarak “**حنجه**” denilir, dörtlü (fiil) lâzım kılınarak “**فأحنج**”; bu nadirdir; böylece “**كببته فأكب**” ve “**عرضته فأعرض**” bâbına girer. Zevzenî dedi: ikisinin üçüncüsü yoktur; yani son ikisinin. Dedi: Şeyh Şemseddîn en-Nevâcî’nin Tezkire’sinin hâmişinde gördüm: onlara üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncıyı gördüm; bunlar: rüzgâr bulutu dağıttı: **قشعت الريح السحاب فأقشع**; onu bir doğumla müjdeledim: **وبشرته بمولود فأبشر**; onu bir şeyden alıkoydum: **وحجمته عن الشىء فأحجم**; ona yolu açtım: **ونهجته الطريق فأنهج**. Dedi: **حنجه فأحنج**’i gözden kaçırdılar.

**كاحتنج** gibi. Lisân’da: denilir: **حنجته**; yani onu eğdim/saptırdım; **حنجا**; derken **فاحتنج**; lâzım fiildir. Yine denilir: **أحنجته**.

**أحنج**: sakinleşti.

**أحنج الخبر**: gizledi; bu, Ebû Amr’ın sözünden alınmıştır.

**أحنج في كلامه**: hızlandı; ve **على كلامه**: onu büktü; muhannesin onu bükmesi gibi.

**والمحنجة** (kesre ile): aletlerden bir şey; bu, Tehzîb’in ibaresinin nassıdır; başkasında: **الحنجة**.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **المحنج** “**محسن** gibi”: yürüdüğünde başıyla ve göğsüyle arkasına bakan kimse; ve bunu yaptığında **وقد أحنج** (yani **أحنج**). Ve **المحنج** (mef‘ûl sîgası üzere): yönünden bükülmüş söz; ta ki fark edilmesin. Ve **أحنج الفرس**: zayıfladı/inceldi; **كأحنق** gibi.
