# حنش — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B4/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%B4/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B4.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حنش

الحَنَشُ: الحيَّةُ، وقيل: الأَفْعى، وبها سُمِّي الرجلُ حنَشاً. وفي الحديث: حتى يُدْخِل الوليدُ يدَه في فَمِ الحَنَشِ أَي الأَفعى، وهذا هو المراد من الحديث. في حديث سَطيح: أَحْلِفُ ما بين الحَرَّتَيْنِ (*
قوله «ما بين الحرتين إلخ» في النهاية بما بين إلخ.) من حَنَشٍ؛ وقال ذو الرمة:
وكم حَنَشٍ ذَعْفِ اللُّعاب كأَنَّه،
على الشَّرَكِ العاديّ، نِضْوُ عِصامِ
والذَّعْفُ: القاتلُ؛ ومنه قيل: مَوْتٌ ذُعافٌ؛ وأَنشد شمر في الحَنَش: فاقْدُرْ له، في بعض أَعْراض اللِّمَمْ،
لَمِيمةً من حَنَشٍ أَعْمى أَصَمُّ
فالحَنَشُ ههنا: الحيّةُ، وقيل: هو حيّةٌ أَبْيضُ غَلِيظٌ مثلُ الثُّعْبانِ أَو أَعْظَمُ، وقيل: هو الأَسْودُ منها، وقيل: هو منها ما أَشْبَهَتْ رؤُوسُه رؤُوسَ الحَرابِيّ وسوامِّ أَبْرَصَ ونَحْوٍ ذلك. وقال الليث: الحَنَشُ ما أَشْبَهتْ رُؤُوسُه رؤُوسَ الحيّاتِ من الحَرابي وسَوامِّ أَبْرَصَ ونحوِها؛ وأَنشد:
تَرى قِطَعاً من الأَحْناشِ فيه،
جَماجِمُهُنَّ كالخَشَلِ النَّزِيعِ
قال شمر: ويقال للضِّبابِ واليَرابِيع قد أَحْنَشَتْ في الظَّلَمِ أَي اطَّرَدَتْ وذهَبَتْ به؛ وقال الكميت:
فلا تَرْأَمُ الحِيتانُ أَحْناشَ قَفْرَةٍ،
ولا تَحْسَب النِّيبُ الجِحاشَ فِصالَها
فجَعَلَ الحَنَشَ دَوابَّ الأَرضِ من الحَيّاتِ وغيرِها؛ وقال كُراعٌ: هو كلُّ شيءٍ من الدوابّ والطيرِ. والحَنَشُ، بالتحريك أَيضاً: كلُّ شيء يُصادُ من الطيرِ والهوامِّ، والجمْعُ من كلِّ ذلك أَحْناشٌ. وحنَشَ الشيءَ يَحْنِشُه وأَحْنَشَه: صادَه. وحَنَشْت الصَّيدَ: صِدْته. والمَحْنوشُ: الذي لَسَعَتْه الحَنَشُ، وهو الحيّةُ؛ قال رؤبة: فقُلْ لذاكَ المُزْعَجِ المَحْنُوشِ
أَي فقُلْ لذلك الذي أَقْلَقَه الحسَدُ وأَزْعَجه وبه مِثْلُ ما باللَّسِيعِ.
والمَحْنوشُ: المَسُوقُ جِئْتَ به تَحْنِشُه أَي تَسُوقُه مُكْرَهاً. يقال: حَنَشَه وعَنَشَه إِذا ساقَه وطرَدَه. ورجلٌ مَحْنوشٌ: مَغْموزُ الحَسَبِ، وقد حُنِشَ. وحنَشَه عن الأَمْرِ يَحْنِشُه: عطَفَه وهو بمعنى طَرَدَه، وقيل: ...
(* هنا بياض بالأصل.) عنَجَه فأُبدلت العين حاء والجيم
شيناً. وحنَشَه: نَحَّاه من مكانٍ إِلى آخر. وحنَشَه حَنْشاً: أَغضبَه كعَنَشَه، وسنذكره.
وأَبو حَنَشٍ: كنية رجل؛ قال ابن أَحمر:
أَبو حَنَشٍ يُنَعِّمُنا وطَلْقٌ
وعَمَّارٌ وآوِنةً أُتالا
وبنو حَنَشٍ: بطن.

### Türkçe

**الحَنَشُ**: yılan; ve denildi ki: **الأَفْعى**; ve onunla adam **حنَشاً** diye adlandırıldı.

Ve hadiste: “ta ki çocuk **الحَنَشِ**’in ağzına elini soksun” yani **الأَفعى**; ve bu, hadisten murad edilendir. **سَطيح** hadîsinde: “iki **الحَرَّتَيْنِ** arasına yemin ederim
(*
«iki **الحرتين** arasına… sözü» **النهاية**’de “iki … arasına” ile.)
**حَنَشٍ**’den”; ve **ذو الرمة** dedi:
وكم **حَنَشٍ** ذَعْفِ اللُّعاب كأَنَّه،
على الشَّرَكِ العاديّ، نِضْوُ عِصامِ

Ve **الذَّعْفُ**: öldürücü; ondan dolayı denildi: **مَوْتٌ ذُعافٌ**; ve **شمر** **الحَنَش** hakkında inşad etti:
فاقْدُرْ له، في بعض أَعْراض اللِّمَمْ،
لَمِيمةً من **حَنَشٍ** أَعْمى أَصَمُّ

İşte **الحَنَشُ** burada: yılan; ve denildi ki: o, **الثُّعْبانِ** gibi yahut daha büyük, beyaz, kalın bir yılandır; ve denildi ki: o, onlardan siyah olandır; ve denildi ki: o, onlardan başları **الحَرابِيّ** başlarına ve **أَبْرَصَ**’ın zehir dişlerine ve bunun benzerine benzeyen şeydir. Ve **الليث** dedi: **الحَنَشُ** başları yılan başlarına benzeyen, **الحَرابي**’den ve **أَبْرَصَ**’ın zehir dişlerinden ve benzerlerinden olan şeydir; ve inşad etti:
تَرى قِطَعاً من الأَحْناشِ فيه،
جَماجِمُهُنَّ كالخَشَلِ النَّزِيعِ

**شمر** dedi: ve **الضِّبابِ** ve **اليَرابِيع** için “karanlıkta **أَحْنَشَتْ**” denilir; yani onu kovdu ve onunla gitti; ve **الكميت** dedi:
فلا تَرْأَمُ الحِيتانُ أَحْناشَ قَفْرَةٍ،
ولا تَحْسَب النِّيبُ الجِحاشَ فِصالَها

Böylece **الحَنَشَ**’ı, yılanlardan ve başkalarından yerin canlıları kıldı; ve **كُراعٌ** dedi: o, dört ayaklılardan ve kuşlardan her şeydir. Ve **الحَنَشُ**, harekeli olarak da: kuşlardan ve haşerelerden avlanan her şeydir; bütün bunların çoğulu **أَحْناشٌ**’tır.

Ve **حنَشَ** şeyi **يَحْنِشُه** ve **أَحْنَشَه**: onu avladı. Ve “**حَنَشْت** avı”: onu avladım.

Ve **المَحْنوشُ**: **الحَنَشُ**’un soktuğu kimsedir; o da yılandır; **رؤبة** dedi:
فقُلْ لذاكَ المُزْعَجِ المَحْنُوشِ

Yani: kıskançlığın onu tedirgin ettiği ve onu ürküttüğü ve onda, sokulmuş olanda olanın benzeri bulunan kimseye söyle.

Ve **المَحْنوشُ**: zorla sürülmüş olan; onu getirirsin, onu **تَحْنِشُه** yani onu zorla sürersin. “**حَنَشَه** ve **عَنَشَه**” denilir; onu sürdüğü ve kovduğu zaman. Ve **رجلٌ مَحْنوشٌ**: soyu ayıplanmış; ve **حُنِشَ** olmuştur. Ve onu işten **حنَشَه** **يَحْنِشُه**: onu çevirdi; ve o, “kovdu” manasındadır; ve denildi ki: …
(* burada asılda boşluk vardır.)
**عنَجَه**; sonra **العين** **حاء**’a, **الجيم** de **شين**’e بدل edildi. Ve **حنَشَه**: onu bir yerden başka bir yere uzaklaştırdı. Ve onu **حَنْشاً** **حنَشَه**: onu öfkelendirdi; **عَنَشَه** gibi; ve onu zikredeceğiz.

Ve **أَبو حَنَشٍ**: bir adamın künyesi; **ابن أَحمر** dedi:
أَبو حَنَشٍ يُنَعِّمُنا وطَلْقٌ
وعَمَّارٌ وآوِنةً أُتالا

Ve **بنو حَنَشٍ**: bir kabile koludur.
