# حنش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حنش

الحنش، محركة: الذباب، نقله الصاغاني عن ابن عباد. وفي الصحاح قيل: الحنش: الحية، وقيل: الأفعى، وبها سمي الرجل حنشا، وقال غيره: الحنش: حية أبيض غليظ مثل الثعبان أو أعظم، وقيل: هو الأسود منها. وقال الجوهري: الحنش: كل ما يصاد من الطير والهوام. وقال كراع: هو كل شئ من الدواب والطير، وقال الكميت:
  فلا ترأم الحيتان أحناش قفرةولا تحسب النيب الجحاش فصالها فجعل الحنش دواب الأرض من الحيات وغيرها، وهي، حشرات الأرض، كالقنفذ والضب، والورل، واليربوع، والجرذان، والفأر، والحية. أو الحنش: ما أشبه رأسه رأس الحيات من الحرابي وسوام أبرص ونحوها، قاله الليث، وأنشد:
  ترى قطعا من الأحناش فيه                      جماجمهن كالخشل النزيع ج أحناش. وأبو الحسن معشر بن منصور الربعي، أخذ عن الرياشي، وعطاء ابن عبس، الحنشيان، محركة: شاعران. وعن ابن الأعرابي: المحنوش: ملدوغ الحنش، قال رؤبة:
  فقل لذاك المزعج المحنوش                      أصبح فما من بشر مأروش أي قل لذاك الذي أزعجه الحسد وبه مثل ما باللديغ. وعنه أيضا: المحنوش: المسوق كرها، جئت به تحنشه، أي تسوقه مكرها. وقال أبو عمرو: المحنوش: المغمور الحسب، وقد حنش، إذا غمز في حسبه. ورجل محنوش: مغرى، وقد حنشه، إذا أغراه، نقله الصاغاني. وحنشه يحنشه، من حد ضرب: طرده ونحاه من مكان إلى آخر، كعنجه، فأبدلت العين حاء، والجيم شينا. وحنشه عن الأمر: عطفه، لغة في عنشه، كأحنشه. وحنش الصيد يحنشه: صاده، كأحنشه. ورجل محنش، كمنبر: معتمل كسوب، نقله الصاغاني. وأحنشه عن الأمر: أعجله، عن ابن عباد. ومما يستدرك عليه: يقال للضباب واليرابيع قد أحنشت في الظلم، أي اطردت وذهبت به، قاله شمر. وحنشه: أغضبه، كعنشه. والحنش: موضع، نقله الصاغاني. وأبو حنش: كنية عصم بن النعمان، وفيه يقول غلفاء بن الحارث:
  ألا أبلغ أبا حنـش رسـولا                      فما لك لا تجئ إلى الثواب وله قصة، وبقيته ذكر في ج ع س. وأبو حنش: رجل آخر، ذكره ابن أحمر في شعره:
  أبو حنش ينعمنا وطلق                      وعمار وآونة أثـالا وبنو حنش: بطن. وحنش بن عوف بن ذهل، من بني سامة بن لؤي، وقيل: هو بالموحدة، وقد تقدم. ويجمع الحنش- أيضا- على حنشان. ويقال: حنشته الحية: ضربته.

### Türkçe

**الحنش** (harekeli): sinekler; bunu es-Sağânî, İbn Abbâd’dan nakletti. **الصحاح**’ta: “**الحنش**: yılan” denildi; “**الأفعى**” denildi; bununla adama **حنش** adı verildi. Başkası dedi ki: **الحنش**: beyaz, kalın, **الثعبان** gibi yahut daha büyük bir yılandır; “o, onlardan siyah olandır” da denildi. el-Cevherî dedi ki: **الحنش**: kuşlardan ve haşerelerden avlanan her şeydir. Kurâ‘ dedi ki: o, dört ayaklılardan ve kuşlardan her şeydir. el-Kumeyt dedi ki:
  “Issız bir kırın **أحناش**’ı (yılanları) balıklara merhamet ettirme;
  **النيب**’i (yaşlı develeri) **الجحاش**’ın (eşek sıpalarının) yavruları sanma.”
Böylece **الحنش**’ı, yılanlar ve başkaları gibi yerin canlıları kıldı; ve onlar, yerin haşereleridir: kirpi, keler (**الضب**), varan (**الورل**), jerboa (**اليربوع**), sıçanlar (**الجرذان**), fare (**الفأر**) ve yılan (**الحية**) gibi. Yahut **الحنش**: başı, kertenkelelerden (**الحرابي**) ve benekli kelerlerden (**سوام أبرص**) ve benzerlerinden, yılanların başına benzeyen şeydir; bunu el-Leys söyledi. Ve şu beyti delil getirdi:
  “Onun içinde **الأحناش**’tan parçalar görürsün;
  onların kafatasları, çekilip çıkarılmış kuru odun parçası gibidir.”
Çoğulu: **أحناش**. Ve Ebû’l-Hasen Ma‘şer b. Mansûr er-Rab‘î; er-Riyâşî’den ve Atâ b. ‘Abs’tan aldı; **الحنشيان** (harekeli): iki şairdir. İbnü’l-A‘râbî’den: **المحنوش**: **الحنش**’ın soktuğu (kimse). Ru’be dedi ki:
  “Şu halde o rahatsız eden **المحنوش**’a de ki:
  sabahladı; artık hiçbir insan okla yaralanmış değildir.”
Yani: hasedin onu rahatsız ettiği ve onda, sokulmuş kimsenin hâli gibi bir şey bulunduğu kimseye de. Ondan yine: **المحنوش**: zorla sevk edilen (kimse); onu **تحنشه** ile getirdim; yani onu zorla sevk ediyorsun. Ebû ‘Amr dedi ki: **المحنوش**: soyu (hasebi) gömülü/örtülü (kimse); ve **حنش** etmiştir; hasebinde ayıplandığı zaman. Ve bir adam **محنوش**: kışkırtılmıştır; ve onu **حنشه**; onu kışkırttığı zaman; bunu es-Sağânî nakletti. Ve **حنشه يحنشه** (حدّ **ضرب** babından): onu kovdu ve onu bir yerden başka bir yere uzaklaştırdı; **عنجه** gibi; sonra **العين** **حاء**’ya, **الجيم** **شين**’e çevrildi. Ve **حنشه عن الأمر**: onu çevirdi; **عنشه**’de bir dildir; **أحنشه** gibi. Ve **حنش الصيد يحنشه**: onu avladı; **أحنشه** gibi. Ve bir adam **محنش** (منبر gibi): çalışan, kazançlı; bunu es-Sağânî nakletti. Ve **أحنشه عن الأمر**: onu acele ettirdi; İbn Abbâd’dan. Ve ona ilâve olarak (müstedrek): **الضباب** ve **اليرابيع** için “karanlıkta **أحنشت**” denir; yani onu kovdu ve onunla gitti; bunu Şemmer söyledi. Ve **حنشه**: onu öfkelendirdi; **عنشه** gibi. Ve **الحنش**: bir yerdir; bunu es-Sağânî nakletti. Ve **أبو حنش**: ‘Ism b. en-Nu‘mân’ın künyesidir; ve onun hakkında Gılfâ’ b. el-Hâris şöyle der:
  “Haberci olarak **أبا حنش**’e ulaştırayım:
  sevaba niçin gelmiyorsun?”
Ve onun bir kıssası vardır; kalanı **ج ع س**’de zikredildi. Ve **أبو حنش**: başka bir adamdır; İbn Ahmer onu şiirinde zikretti:
  “**أبو حنش** bize nimet verir ve boşar;
  ve ‘Ammâr ve bir vakitler Esâlâ.”
Ve **بنو حنش**: bir batındır (kabile kolu). Ve **حنش بن عوف بن ذهل**; Benî Sâme b. Lüey’den; “o, **الموحدة** iledir” de denildi; ve daha önce geçti. Ve **الحنش** ayrıca **حنشان** üzerine de cem‘ edilir. Ve denir ki: **حنشته الحية**: onu vurdu.
