# حنطب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%B7%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنطب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حنطب

أَبو عمرو: الحَنْطبة: الشَّجَاعَة.
وقال ابن بري: أَهْمَلَ الجوهري أَن يذكر حَنْطَب. قال: وهي لَفْظَة قد يُصَحِّفُها بعضُ الـمُحَدِّثينَ، فيقول: حَنْظَبَ، وهو غَلَط. قال، وقال أَبو علي بن رشيق: حَنْطَبُ هذا، بحاءٍ مهملة وطاءٍ غير معجمة، من مَخْزُومٍ، وليس في العرب حَنْطَبٌ غيرُه. قال: حكى ذلك عنه الفقيه السَّرَقُوسِي، وزعم أَنه سَمِعَه مِن فيه. قال وفي كِتاب البغويِّ: عبدُاللّه بنُ حَنْطَبِ بنِ عُبيد بن عُمَرَ بن مَخْزوم بن زنقطة بن مرَّة(1) (1 قوله «زنقطة بن مرة» وقوله بعد في الموضِعين نقطة هكذا في الأصل الذي بيدنا.) ، وهو أَبو المطَّلِبِ بن عبدِاللّه بن حَنْطَبٍ؛ وفسر بيت الفرزدق: وما زُرْت سَلْمَى، أَن تَكونَ حبيبةً  * إِليَّ، ولا دَيْنٍ لَها أَنا طَالِبُهْ فقال إِن الفرزدق نزل بامرأَة من العرب ، من الغَوْث، من طَيِّئٍ، فقالت: أَلا أدُلُّكَ على رَجُلٍ يُعْطِي ولا يَليقُ شيئاً؟ فقال: بَلى. فَدَلَّته على الـمُطَّلِبِ ابن عبدِاللّه بن حَنْطَبٍ الـمَخْزُومي، وكانت أُمُّه بنت الحكَمِ بن أَبي العاص، وكان مروانُ بنُ الحَكَمِ خاله، فبَعثَ به مَرْوانُ على صَدَقات طَيِّئٍ، ومروانُ عاملُ معاوية يومئذ على الـمَدينة، فلما أَتى الفرزدق الـمُطَّلِبَ وانْتَسَب له، رَحَّبَ به وأَكرمَه وأَعطاه عشرين أَو ثلاثِين بَكْرة. وذكر العُتْبِيُّ أَن رجُلاً من أَهل المدينة ادَّعَى حَقّاً على رجلٍ، فدعاه إِلى ابن حَنْطَبٍ، قاضي الـمَدينة، فقال: من يَشْهَد بما تَقولُ؟ فقال: نقطة. فلما وَلَّى قال القاضي: ما شَهادَتُه له إِلا كشَهادته عليه. فلما جاءَ نقطة، أَقبل على القَاضِي، وقال: فداؤكَ أَبي وأُمِّي؛ واللّه لقد أَحسن الشاعر حيث يقول: منَ الحَنْطَبِيِّينَ، الَّذينَ وجُوهُهُم  * دَنانِيرُ، مـما شِيفَ في أَرْضِ قَيْصَرا فأَقْبَلَ القاضي على الكاتِب وقال: كَيِّسٌ وربِّ السماءِ، وما أَحسبه شهِدَ إِلا بالحق، فأَجِزْ شَهادَتَه. قال ابن الأَثير في الحَنْظَب الذي هو ذَكَر الخَنافِس، والجَرادِ: وقد يقال بالطاءِ المهملة، وسنذكره.

### Türkçe

أَبو عمرو: **الحَنْطبة**: yiğitliktir.

İbn Berrî dedi: Cevherî, **حَنْطَب**’ı zikretmeyi ihmal etti. Dedi: Ve o, bir lafızdır ki bazı muhaddisler onu tashîf eder, böylece **حَنْظَبَ** der; ve o, yanlıştır. Dedi, ve Ebû Alî b. Reşîk dedi: Bu **حَنْطَب**; ihmal edilmiş **حاء** ile ve i‘câm edilmemiş **طاء** iledir; Mahzûm’dandır; ve Araplarda ondan başka **حَنْطَب** yoktur. Dedi: Bunu ondan fakih Serakûsî hikâye etti ve onu ağzından işittiğini iddia etti. Dedi: Ve Bâğavî’nin kitabında: **عبدُاللّه بنُ حَنْطَبِ بنِ عُبيد بن عُمَرَ بن مَخْزوم بن زنقطة بن مرَّة(1)**
(1 Onun “**زنقطة بن مرة**” sözü ve ondan sonra iki yerde “نقطة” sözü, elimizdeki asılda böylece idi.) ، ve o, **أَبو المطَّلِبِ بن عبدِاللّه بن حَنْطَبٍ**’dır; ve Ferazdak’ın beytini açıkladı:
وما زُرْت سَلْمَى، أَن تَكونَ حبيبةً  * إِليَّ، ولا دَيْنٍ لَها أَنا طَالِبُهْ
Böylece dedi: Şüphesiz Ferazdak, Araplardan bir kadının yanında konakladı; **الغَوْث**’tan, **طَيِّئٍ**’dendir; o da dedi: “Sana veren ve hiçbir şeyi esirgemeyen bir adamı göstereyim mi?” O dedi: “Evet.”
Böylece onu, Mahzûmî **الـمُطَّلِبِ ابن عبدِاللّه بن حَنْطَبٍ**’a götürdü; ve onun annesi, **الحكَمِ بن أَبي العاص**’ın kızı idi; ve **مروانُ بنُ الحَكَمِ** dayısı idi; böylece Mervân onu **طَيِّئٍ**’in sadakaları üzerine gönderdi; ve Mervân o gün Muâviye’nin Medine üzerindeki âmili idi. Ferazdak **الـمُطَّلِبَ**’e gelince ve ona nesebini bildirince, onu karşıladı, ona ikram etti ve ona yirmi yahut otuz genç deve verdi.

Utbî, Medine ehlinden bir adamın bir adam üzerinde bir hak iddia ettiğini zikretti; böylece onu, Medine kadısı **ابن حَنْطَبٍ**’a çağırdı. Dedi: “Söylediğine kim şahitlik eder?” Dedi: “**نقطة**.” O dönünce kadı dedi: “Onun lehine şahitliği, onun aleyhine şahitliği gibidir.”
**نقطة** gelince, kadıya yöneldi ve dedi: “Babam ve annem sana feda olsun; Allah’a yemin olsun, şairin şöyle dediği yerde gerçekten güzel yapmıştır:
منَ الحَنْطَبِيِّينَ، الَّذينَ وجُوهُهُم  * دَنانِيرُ، مـما شِيفَ في أَرْضِ قَيْصَرا
Böylece kadı kâtibe yöneldi ve dedi: “Göğün Rabbine yemin olsun ki zeki; ve ben onu ancak hak ile şahitlik etmiş sanıyorum; öyleyse onun şahitliğini geçir.” İbnü’l-Esîr, **الحَنْظَب** hakkında—ki o, böceklerin erkeği ve çekirge(ler)dir—dedi: Ve bazen ihmal edilmiş **طاء** ile de söylenir; ve onu zikredeceğiz.
