# حنط (ح-ن-ط) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%B7

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ن - ط
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والطاء والنون معهما
ط ح ن، ح ن ط، ن ح ط، ن ط ح، ط ن ح مستعملات
طحن:
الطِّحْن: الطَّحين المطحون، والطَّحْن الفِعل، والطِّحانة: فعل الطَّحّان.
والطّاحُونة: الطَّحّانة التي تدور بالماء.
وكلُّ سِنٍّ منالأضراس طاحنة.
والطُّحَنَةُ: دُوَيْبَّةِ كالجُعَل، ويُجْمَع على طُحَن.
والطّحون: الكتيبة من الخيل تَطْحَن كُلَّ شيءٍ بحَوافرها.
حنط:
الحِنْطة: البُرُّ. والحِناطةُ: حِرفة الحَنّاط، وهو بَيّاع البُرِّ.
والحَنُوط: يُخلَط من الطِّيب للميِّت خاصَّةً، وفي الحديث: "أنّ ثَمُوداً لمّا أيقَنُوا بالعذاب تَكَفَّنُوا بالأَنْطاع وتَحَنَّطوا بالصبَّرِ".
نحط:
النَّحْطةُ: داءٌ يُصيب الخَيْل والإبِل في صُدورها، فلا تكاد تسلم مه.
والنَّحْطُ شِبْه الزَّفير، والقَصَّار يَنْحِط إذا ضَرَب بثوبِه على الحَجَر، ليكون أروَحَ له، قال الراجز:
مالكَ لا تنْحِطُ يا فلاّح		إنَّ النَّحيطَ للسُّقاةِ راحُ
أي راحة. والنَّحّاط: الرَّجل المتكبِّر، وقال النابغة:
وتَنْحِطْ حَصانٌ آخِرَ اللَّيْل نَحْطةً		تَقَضَّبُ منها أو تكادُ ضُلوعُها
نطح:
النَّطْح للكِباش ونحوها، وتَناطَحَتِ الأمواح والسُّيُول والرجال في الحروب.
والنَّطيح: ما يأتيكَ من أمامِك من الظِّباء والطَّيْر وما يُزْجَر.
والنَّطيحة: ما تناطَحا فماتا، كان أهل الجاهلية يأكلونَها فنُهِيَ عنها.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الطاء** ve **النون**’un onlarla birlikte olduğu bölüm
**ط ح ن**، **ح ن ط**، **ن ح ط**، **ن ط ح**، **ط ن ح** kullanımdadırlar.

**طحن**:
**الطِّحْن**: öğütülmüş un; **الطَّحْن** ise fiildir; **الطِّحانة**: değirmencinin fiilidir.
**والطّاحُونة**: su ile dönen değirmendir.
Azı dişlerden her bir diş öğütücüdür.
**والطُّحَنَةُ**: **الجُعَل** gibi bir küçük canlıdır; **طُحَن** üzere çoğul yapılır.
**والطّحون**: atlardan bir bölüktür; toynaklarıyla her şeyi ezer.

**حنط**:
**الحِنْطة**: buğdaydır. **والحِناطةُ**: buğday satıcısı olan **الحَنّاط**’ın mesleğidir.
**والحَنُوط**: özellikle ölü için güzel kokudan karıştırılır; hadiste: “Şüphesiz **ثَمُود** azabı kesin olarak bildikleri vakit, **الأَنْطاع** ile kefenlendiler ve **الصبَّرِ** ile **تَحَنَّطوا**.”

**نحط**:
**النَّحْطةُ**: atlara ve develere göğüslerinde isabet eden bir hastalıktır; ondan neredeyse kurtulmaz.
**والنَّحْطُ**: nefes verme benzeri bir şeydir; **القَصَّار** elbisesiyle taşa vurduğu vakit **يَنْحِط** eder; kendisi için daha rahat olsun diye. **الراجز** dedi ki:
Mâlike lâ tenْhitu yâ fellâh		Inna n-nahîta li-s-suqâti râhُ
Yani rahat. **والنَّحّاط**: kibirli adamdır. **النابغة** dedi ki:
Ve tenْhitْ hasânٌ âkhira l-layli nahْtatan		Teqaddabu minhâ ev tekâdu dulû‘uhâ

**نطح**:
**النَّطْح** koçlar ve benzerleri içindir; dalgalar ve seller ve adamlar savaşlarda birbirleriyle boynuzlaştılar.
**والنَّطيح**: ceylanlardan ve kuşlardan önünden sana gelen ve kovulan şeydir.
**والنَّطيحة**: ikisi boynuzlaşıp da öldükleri şeydir; cahiliye ehli onu yerlerdi de ondan nehyedildi.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الحِنْطَةُ: البُرُّ، والجمع حِنّطٌ، وبائعه حَنَّاطٌ. والحَنوطُ: ذَريرَةٌ. وقد تَحَنَّطَ به الرجل، وحَنَّطَ الميتَ تَحْنيطاً. والحِناطَةُ: حِرْفَةُ الحَنَّاطِ. وحَنَطَ الأديمُ: احمرَّ، فهو حانِطٌ. وحَنَطض الرمثُ وأَحْنَطَ، أي أدرك وابيض ورقُهُ.

##### Türkçe

**الحِنْطَةُ**: **البُرُّ**; çoğulu **حِنّطٌ**; onun satıcısı **حَنَّاطٌ**dur. **الحَنوطُ**: **ذَريرَةٌ**dur. Adam onunla **تَحَنَّطَ**; ölüyü **حَنَّطَ** (onu) **تَحْنيطاً** (tahnit ederek). **الحِناطَةُ**: **حِرْفَةُ الحَنَّاطِ** (hannâtın mesleği)dir. Deri **حَنَطَ**: kızardı; o hâlde o **حانِطٌ**tur. **الرَّمثُ** **حَنَطض** ve **أَحْنَطَ**; yani olgunlaştı ve yaprağı beyazladı.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ط ن
حنط ، حطن ، طحن ، نطح ، نحط ، طنح : مستعملات
طحن : قال الليث : الطِّحْنُ : الطَّحِين المَطْحُون ، والطَّحْنُ : الفِعْلُ ، والطَّحَانَةُ : فِعْلُ الطَّحَّان .
قال : والطّاحُونةُ والطَّحَّانَةُ : التي تدور بالماء ، والجميعُ الطّوَاحِين .
قال : وكلّ سِنَ من الأضراس طاحِنَة . والطُّحَنَةُ : دُوَيْبَّةٌ كالجُعَلِ والجميع الطُّحَن قلتُ : الطُّحَنُ يَكون في الرَّمْل . ويقال له الحْلَك ولا يُشْبِه الْجُعَل .
وقال أبو خَيْرَة : الطُّحَنُ هو لَيثُ عِفِرِّينَ مِثْلُ الفُسْتُقَةِ ، لَوْنُه لوْنُ التُّرَاب .
وقال غَيْرُه : هو على هيئة العَظايَة . تَشْتَال بذَنبها كما تفعلُ الخَلِفَةُ من الإبل ، يقول لها الصِّبْيان : اطحَنِي لنا جِرَاباً ، فيطحِّنُ
بنفسه في الأرض حتى يغيب فيها . حكى ذلك كله أبو حاتم عن الأعْرَاب .
ابن الأعرابي قال : إذا كان الرجلُ نهاية في القِصَر فهو الطُّحَنَةُ .
وروى أبو نصر عن الأصمعي قال : الطُّحَنَةُ : دابَّةٌ دون القُنْفُذ تكون في الرمل تظّهَرُ أَحْيَاناً وتَدُور كأَنَّها تطحن ثم تَغُوصُ ، ويجتمع صِبيان الأعراب لها إذا ظهرت ويصيحون بها اطْحَنِي جِرَاباً أو جرابَيْن .
ويقال : طَحَنَتِ الأفْعَى إذا دَخَلَتْ في الرَّمْلِ ورقَّقَتْه فوقها وأَخْرَجَتْ عَيْنَيها .
وقال الراجز يصف حَيَّة :
حَوَاه حاوٍ طال ما اسْتَبَاثَا
ذكورَها الطُّحَّنَ والأناثا
وحكى النَّضْرُ عن الجَعدِي قال : الطاحن هو الراكس من الدَّقُوقَةِ الذي يَقُوم في وسط الكُدْسِ ) .
ومن أَمْثالهم : ( أسْمَعُ جَعْجَعَةً ولا أَرى طِحْناً ) وقد مرَّ تفسيره .
أبو عُبَيد عن الفَرَّاء قال . إذا كانت الإبِل رِفَاقاً أو معها أَهْلُها فهي الطَّحَّانَةُ والطَّحُونُ ، والرَّطّانَةُ والرَّطون .
وقال غيره : الطّحُون : اسم للحرب ، وقيل هي الكَتِيبَةُ من كتَائِب الخَيْل إذا كانت ذات شَوْكةٍ وكثْرَةٍ .
نطح : الليثُ : النَّطحُ لِلكباش ونحوها ، وتنَاطحَتِ الأمواجُ والسُّيول والرِّجال في الحَرْب .
أبو عُبَيْد : نَطَحَ يَنْطَح ويَنْطِحُ ، قال : والنَّطِيح : الذي يَسْتَقْبِلُك من الظِّبَاءِ والطُّيورِ وما يُزْجَر ، قلت : وغيره يُسَمِّيهِ النَّاطِح .
وأما النَّطِيحَةُ في سُورة المائدة ( 3 ) فهي الشَّاةُ المَنْطوحَةُ تموتُ فلا يَحِلُّ أكلُها ، وأُدخِلَت الهاءُ فيها لأنها جُعِلت اسما لا نَعْتاً .
وقال أبو عُبَيدة : من دوائر الخَيْل دائرة اللَّطاةِ ، وهي التي وسْطَ الجَبْهة ، قال فإن كانت دائرتانِ قالوا : فَرَسٌ نَطِيحٌ ، قال : ويُكْرهُ دائرتا النَّطيح .
ويقال : انْتَطَحَتِ الكِباشُ وتنَاطَحَت بمعنًى واحد ، وقال :
اللَّيل داجٍ والكِباشُ تَنْتَطِحْ
ويقال : أَصَابهُ ناطِحٌ أي أمْر شَديدٌ ، وكلُّ أمر شديدٍ ذي مَشَقَّةٍ ناطحٌ ، قال الراعي :
كَئِيبٌ يَرُدُّ اللَّهْفَتَيْن لأُمِّه
وقد مَسَّهُ مِنَّا ومِنْهُنَّ ناطِحُ
يصف رجُلاً غيُورا .
نحط : قال الليث : النَّحْطَةُ : داءٌ يُصيبُ الخيْلَ والإبِل في صُدورها ، فلا تكاد تسلَم منه .
قال : والنَّحْطُ : شِبْه الزَّفير .
يقال : نَحَطَ فهو منْحوط مثل نَحَزَ فهو منحوز ، وهو سُعال خَشِن قلَّما تسلَم منه .
والقَصَّارُ ينْحِطُ إذا ضَرَبَ بِثَوبِه على الحَجَر ليكونَ أرْوَحَ له ، وهو النَّحِيطُ ، وقال الشاعر أنشده الفرَّاء :
وتَنْحِطْ حَصَانٌ آخر اللَّيْلِ نَحْطةً
تَقَضَّبُ منها أو تَكادُ ضُلوعُها
حنط : الليث : الحِنْطةُ : البُرُّ ، والحَنَّاطُ : بَيَّاعُه ، والحِنَاطةُ : حِرْفَتُه .
قال : والحَنُوط : يُخْلَطُ من الطيب للميت خاصَّة ، وفي الحديث أنَّ ثمُودَ لمّا استيقَنُوا بالعَذَاب تكَفَّنوا بالأَنْطَاع وتَحَنَّطُوا بالصَّبِر . قلت : هو الحَنُوط والحِناطِ . وروى ابن المُبَارَك عن ابن جُرَيْجٍ قلتُ لِعَطَاء : أَيُّ الحِنَاطِ أحَبُّ إليك ؟ قال : الكافور ، قُلت : فأَين يُجْعل منه ؟ قال : في مرافِغِه ، قلت : وفي بطْنِه ؟ قال نعم ، قلت : وفي مَرْجِعِ رِجْلَيْه ومأْبِضِه ؟ قال : نعم ، قلت : وفي عينيه وأنفه وأذنيه ؟ قال : نعم . قلت : أيابساً يُجْعل الكافورُ أم يُبَلُّ بماءٍ ؟ قال : لا بَلْ يابساً ، قلت : أتَكْرَهُ المِسْكَ حِنَاطاً ؟ قال : نعم .
قلْتُ : وهذا يَدُلّ على أن كلَّ ما يُطَيَّب به الميت من ذَرِيرةٍ أو مِسْكٍ أو عَنْبَرٍ أو كافور وغيره من قَصَبٍ هِنْدِي أو صَنْدلٍ مدقوق فهو كلّه حَنوط وحِناط .
قال شمر : الرُّفْغَان : أصْلا الفَخِذَين . قال : وقال بعض أعراب بني تميم : الرُّفْغُ من المرأة : ما حَوْل فَرْجها ، وقد رَفَغ الرجل المرأةَ إذا قَعَد بين فخذيها ، وفي الحديث ( إذا الْتقَى الرُّفْغَان فقد وجَبَ الغُسْل ) .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : يقال للبَقْل إذا بَلَغ أن يُحْصَدَ حانِطٌ ، وقد حَنَطَ الزَّرعُ وأَحْنَطَ وأَجَزَّ وأشْوى إذا بلَغ أن يُحْصَد ، قال : وأوَرَس الرَّمْثُ وأحْنَطَ ، ومِثْله خَضَبَ العرْفَجُ .
أبو عُبَيد عن الأصمعي : يقال للرِّمث أوّل ما يتفَطَّر ليخرج ورَقه قد أقْمَل ، فإذا زاد قليلاً قيل : قد أدْبى ، فإذا ظهرت خُضْرَته قيل : بَقَلَ ، فإذا ابْيَضَّ وأدرَكَ قِيلَ حَنَط .
شَمِر : يقال : أحْنَطَ فهو حانِطٌ ومُحْنِطٌ كلاهما ، وإنَّه لَحَسنُ الحانِطِ ، قال : والحانِطُ والوارِسُ واحد ، وأنشد :
تَبَدَّلْن بَعْد الرَّفض في حانِط الغَضَى
أباناً وغُلاَّناً بِهِ يَنْبُتُ السِّدْرُ
وقال غيره : رجلٌ حانِطٌ : كثيرُ الحِنْطَةِ ، وإنه لحانِطُ الصُّرَّةِ أي عَظيمُها يَعْنونَ صُرَّةَ الدراهم .
ويقال : حَنَطَ ونَحَطَ إذا زَفَر ، وقال الزَّفَيَانُ :
وانْجَدَل المِسْحَلُ يَكْبُو حانِطا
أراد ناحطاً يَزْفِرُ فَقَلَبَه . وأهل اليَمن يسمون النَّبْلَ الذي يُرْمَى به حَنْطاً .
وفي ( نوادر الأعْراب ) : فُلانٌ حانِطٌ إليّ ومُسْتَحْنِطٌ إليّ ومُسْتَقْدِمٌ إليّ ونَاتِلٌ إليّ ومُسْتَنْتِلٌ إلَيّ إذا كان مائلاً عليه مَيْل عَداوة وشحناء .
أَخْبَرَني المنذري عن الطُّوسِيّ عن الخَزّاز أن ابن الأعْرابي أَنشدَه :
لو أَنَّ كابِيةَ بنَ حُرْقُوصٍ بهم
نَزَلَتْ قَلُوصِي حين أَحْنَطَها الدَّمُ
أَحْنَطها أي رَمَّلَها ودَمَّاها وجف عليها .
وذكرت الْحِنْطىء في باب الرباعي ، وهو القصير ، وعَنْزٌ حِنْطِئَةٌ ، لأن الهمزة أصلية .
طنح : أهمله الليث ، وقال ابن دريد : أخبرني عبد الرحمن عن عمه الأصمعي قال : يقال : طَنِحَتِ الإبلُ إذا سَمِنَت بالحاء ، وطَنِخَت بالخاء إذا بَشِمَت ، قال : وغيره يجعلهما واحداً .
قلتُ : ولم يُسْمَع طنح بالحاء لغيره . وأما طنخ فمعناه اتّخم وهو صحيح .
حطن : أهمله الليث ، والحِطَانُ : التيس ، فإن كان فِعَّالاً فالنون أصلية من حطن ، وإن جعلته فعلاناً فهو من الحَطِّ .

##### Türkçe

ح ط ن
**حنط** , **حطن** , **طحن** , **نطح** , **نحط** , **طنح** : kullanılagelenlerdir.

**طحن** : Leys dedi: **الطِّحْنُ**: öğütülmüş un, öğütülmüş olan; **والطَّحْنُ**: fiildir; **والطَّحَانَةُ**: değirmencinin fiilidir.
Dedi: **والطّاحُونةُ** ve **الطَّحَّانَةُ**: su ile dönen (şey)dir; hepsinin çoğulu **الطّوَاحِين**’dir.
Dedi: azı dişlerinden her bir diş **طاحِنَة**’dir. **والطُّحَنَةُ**: **الجُعَل** gibi bir küçük canlıdır; çoğulu **الطُّحَن**’dır. Dedim: **الطُّحَنُ** kumda olur. Ona **الحْلَك** denir ve **الْجُعَل**’e benzemez.
Ebû Hayra dedi: **الطُّحَنُ**; **لَيثُ عِفِرِّينَ**’dir, **الفُسْتُقَة** gibi; rengi toprağın rengidir.
Başkası dedi: **العَظايَة** biçimi üzeredir. Kuyruğuyla, develerden **الخَلِفَةُ**’nin yaptığı gibi, (kumu) savurur; çocuklar ona: “Bize bir **جِرَاباً** öğüt!” derler; o da kendisiyle yerde öğütür de içinde kayboluncaya kadar (kuma) girer. Bunun hepsini Ebû Hâtim, bedevîlerden hikâye etti.
İbnü’l-A‘râbî dedi: Adam boy kısalığında nihayet (derecesinde) olursa o **الطُّحَنَةُ**’dir.
Ebû Nasr, Asma‘î’den rivayet etti; dedi: **الطُّحَنَةُ**: **القُنْفُذ**’den aşağı bir dabbedir; kumda olur; bazen görünür ve sanki öğütüyormuş gibi döner, sonra dalar; bedevî çocukları göründüğünde onun için toplanır ve ona “**اطْحَنِي جِرَاباً** yahut iki **جرابَيْن**” diye bağırırlar.
Ve denir: **طَحَنَتِ الأفْعَى**; kuma girdiği, üstündeki kumu incelttiği ve iki gözünü çıkardığı zaman.
Râciz, bir yılanı vasfederek dedi:
حَوَاه حاوٍ طال ما اسْتَبَاثَا
ذكورَها الطُّحَّنَ والأناثا
Nadr, Ca‘dî’den hikâye etti; dedi: **الطاحن**; **الدَّقُوقَةِ**’den **الراكس** olan (şey)dir; **الكُدْسِ**’in ortasında duran (şey)dir).
Onların darbımesellerindendir: ( **أسْمَعُ جَعْجَعَةً ولا أَرى طِحْناً** ) ve onun tefsiri geçmişti.
Ebû ‘Ubeyd, Ferrâ’dan: dedi: Develer **رِفَاقاً** olursa yahut yanlarında ehilleri olursa, o **الطَّحَّانَةُ** ve **الطَّحُونُ**’dur; ve **الرَّطّانَةُ** ve **الرَّطون**.
Başkası dedi: **الطّحُون**: savaş için bir addır; ve denildi ki: o, at süvarilerinin taburlarından, dikenli (güçlü) ve çokluk sahibi olduğu zaman, bir taburdur.

**نطح** : Leys: **النَّطحُ** koçlar ve benzerleri içindir; dalgalar, seller ve erkekler savaşta birbirleriyle **تنَاطحَتِ** (çarpıştı).
Ebû ‘Ubeyd: **نَطَحَ** **يَنْطَح** ve **يَنْطِحُ**; dedi: **والنَّطِيح**: ceylanlardan, kuşlardan ve ürkütülen (hayvan)lardan sana karşı gelen (şey)dir. Dedim: başkası ona **النَّاطِح** adını verir.
Ama **النَّطِيحَةُ** Mâide sûresinde (3) ise, boynuzlanmış koyundur; ölür de onu yemek helâl olmaz; ona **الهاء** sokuldu; çünkü o, sıfat değil isim kılındı.
Ebû ‘Ubeyde dedi: Atların dairelerinden **دائرة اللَّطاةِ** vardır; o, alnın ortasındaki (daire)dir. Dedi: iki daire olursa “**فَرَسٌ نَطِيحٌ**” derler. Dedi: **دائرتا النَّطيح** kerih görülür.
Ve denir: **انْتَطَحَتِ الكِباشُ** ve **تنَاطَحَت** tek bir mânâ iledir. Ve dedi:
اللَّيل داجٍ والكِباشُ تَنْتَطِحْ
Ve denir: Ona **ناطِحٌ** isabet etti; yani şiddetli bir iş. Meşakkat sahibi her şiddetli iş **ناطِحٌ**’tır. Râ‘î dedi:
كَئِيبٌ يَرُدُّ اللَّهْفَتَيْن لأُمِّه
وقد مَسَّهُ مِنَّا ومِنْهُنَّ ناطِحُ
Kıskanç bir adamı vasfeder.

**نحط** : Leys dedi: **النَّحْطَةُ**: atlara ve develere göğüslerinde isabet eden bir hastalıktır; ondan neredeyse kurtulmaz.
Dedi: **والنَّحْطُ**: nefese benzer (bir ses)tir.
Denir: **نَحَطَ**; o halde o **منْحوط**’tur; **نَحَزَ** gibi; o halde o **منحوز**’dur; o, kaba bir öksürüktür; ondan pek az kurtulunur.
Ve **القَصَّارُ** (çulhacı/keçeci) taş üzerine elbisesiyle vurduğu zaman **ينْحِطُ**; kendisi için daha ferah olsun diye; o da **النَّحِيطُ**’tur. Şair dedi; Ferrâ onu okudu:
وتَنْحِطْ حَصَانٌ آخر اللَّيْلِ نَحْطةً
تَقَضَّبُ منها أو تَكادُ ضُلوعُها

**حنط** : Leys: **الحِنْطةُ**: buğdaydır; **الحَنَّاطُ**: onun satıcısıdır; **الحِنَاطةُ**: onun mesleğidir.
Dedi: **والحَنُوط**: özellikle ölü için, güzel kokudan karıştırılır. Hadiste: Semûd azabı kesin olarak anlayınca **بالأَنْطَاع** ile kefenlendiler ve **بالصَّبِر** ile **تَحَنَّطُوا**. Dedim: o, **الحَنُوط** ve **الحِناطِ**’tır. İbnü’l-Mübârek, İbn Cüreyc’den rivayet etti: Atâ’ya dedim: “**الحِنَاطِ**’tan hangisi sana daha sevimlidir?” Dedi: “Kâfur.” Dedim: “Ondan nereye konur?” Dedi: “**مرافِغِه**’ne.” Dedim: “Karnına da mı?” Dedi: “Evet.” Dedim: “İki ayağının dönüş yerine ve **مأْبِضِه**’ne?” Dedi: “Evet.” Dedim: “Gözlerine, burnuna ve kulaklarına?” Dedi: “Evet.” Dedim: “Kâfur kuru olarak mı konur, yoksa su ile ıslatılır mı?” Dedi: “Hayır; bilakis kuru olarak.” Dedim: “**المِسْكَ**’i **حِنَاطاً** olarak kerih görür müsün?” Dedi: “Evet.”
Dedim: Bu, ölüye **ذَرِيرةٍ** yahut **مِسْكٍ** yahut **عَنْبَرٍ** yahut **كافور** ve ondan başkası olan **قَصَبٍ هِنْدِي** yahut dövülmüş **صَنْدلٍ** ile güzel koku verilen her şeyin, hepsinin **حَنوط** ve **حِناط** olduğuna delâlet eder.
Şemmer dedi: **الرُّفْغَان**: iki uyluğun iki köküdür. Dedi: Benî Temîm bedevîlerinden bazıları dedi: kadından **الرُّفْغُ**: onun ferci çevresindeki (şey)dir. Adam kadına, iki uyluğu arasında oturduğu zaman **رَفَغ** etmiştir. Hadiste: ( **إذا الْتقَى الرُّفْغَان فقد وجَبَ الغُسْل** ).
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: denir: sebze, biçilmeye ulaşınca **حانِطٌ** (denir). Ekin, biçilmeye ulaşınca **حَنَطَ** ve **أَحْنَطَ** ve **أَجَزَّ** ve **أشْوى** (denir). Dedi: **الرَّمْثُ** **أوَرَس** etti ve **أحْنَطَ**; benzeri: **العرْفَجُ** **خَضَبَ** etti.
Ebû ‘Ubeyd, Asma‘î’den: denir: **الرِّمث** yaprağını çıkarmak için ilk yarıldığı zaman **قد أقْمَل**; biraz artınca “**قد أدْبى**” denir; yeşilliği görününce “**بَقَلَ**” denir; beyazlayıp olgunlaşınca “**حَنَط**” denir.
Şemmer: denir: **أحْنَطَ**; o halde o **حانِطٌ** ve **مُحْنِطٌ**’tır; ikisi de. Ve o, elbette **حَسنُ الحانِطِ**’tir. Dedi: **الحانِطُ** ile **الوارِسُ** birdir. Ve okudu:
تَبَدَّلْن بَعْد الرَّفض في حانِط الغَضَى
أباناً وغُلاَّناً بِهِ يَنْبُتُ السِّدْرُ
Başkası dedi: **رجلٌ حانِطٌ**: **الحِنْطَةِ**’si çok olan (kimsedir). Ve o, elbette **حانِطُ الصُّرَّةِ**’dir; yani onun büyüğü; dirhem kesesini kastederler.
Ve denir: **حَنَطَ** ve **نَحَطَ**; nefes verdiği zaman. **الزَّفَيَانُ** dedi:
وانْجَدَل المِسْحَلُ يَكْبُو حانِطا
**ناحطاً** (nefes veren) demek istedi; onu ters çevirdi. Yemen ehli, atılan ok’a **حَنْطاً** adını verir.
( **نوادر الأعْراب** )’da: “Falan bana **حانِطٌ**’tır ve bana **مُسْتَحْنِطٌ**’tır ve bana **مُسْتَقْدِمٌ**’dir ve bana **نَاتِلٌ**’dir ve bana **مُسْتَنْتِلٌ**’dir”; ona düşmanlık ve kin meyliyle meyledici olduğu zaman.
Münzirî bana, Tûsî’den, Hazzâz’dan haber verdi: İbnü’l-A‘râbî ona şu beyti okudu:
لو أَنَّ كابِيةَ بنَ حُرْقُوصٍ بهم
نَزَلَتْ قَلُوصِي حين أَحْنَطَها الدَّمُ
**أَحْنَطها**: yani onu kumlandırdı, kanlandırdı ve (kan) onun üzerinde kurudu.
Ve **الْحِنْطىء**’i rubâ‘î bâbında zikrettim; o, kısa (kimsedir). Ve **عَنْزٌ حِنْطِئَةٌ**; çünkü hemze aslîdir.

**طنح** : Leys onu ihmal etti. İbn Düreyd dedi: Abdurrahman bana, amcası Asma‘î’den haber verdi; dedi: denir: **طَنِحَتِ الإبلُ**; **بالحاء** (ile) semirdiği zaman; ve **طَنِخَت** **بالخاء** (ile) tıka basa doyduğu zaman. Dedi: başkası ikisini bir kılar.
Dedim: **طنح** **بالحاء** onun dışında işitilmedi. **طنخ**’a gelince, mânâsı: tıka basa doymak; ve o sahihtir.

**حطن** : Leys onu ihmal etti. **الحِطَانُ**: tekedir. Eğer **فِعَّالاً** ise, nûn aslîdir; **حطن**’dandır. Eğer onu **فعلاناً** kılarsan, o **الحَطِّ**’dandır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الحاء والنون وما يثلثهما)
(حنو) الحاء والنون والحرف المعتل أصلٌ واحدٌ يدلّ على تعطّف وتعوُّج. يقال حنَوْتُ الشيءَ حَنْواً وحَنَيْتُه، إذا عطفتَه حَنْياً. وحِنْوُ السرج سمِّي بذلك أيضاً، وجمعه أحناء. ومنه حنَتِ المرأة على ولدها تحنُو، وذلك إذا لم تتزوَّجْ مِن بعد أبيهم، وهو من تعطُّفها عليهم. وناقةٌ حنْواء: في ظهرها احديدابٌ. وانحنَى الشيءُ ينحني انحناءً. والمَحْنِية: منعرَج الوادي. وأمّا الْحَنوَة والحِنّاء(1) فَنْبتَان معروفان، ويجوز أن يكون ذلك شاذّاً عن الأصل.‏
(حنب) الحاء والنون والباء أصلٌ واحدٌ يدلّ على الذي دلّ عليه ما قبله، وهو الاعوجاج في الشيء. فالمُحَنَّبُ: الفرسُ البعيدُ ما بين الرّجلين من غير فَحَجٍ؛ وذلك مدحٌ. ويقال إنّ الحنَب اعوجاجٌ في السّاقين. قال الخليل في تحنيب الخيل إنه إنما يوصف بالشدّة، وليس في ذلك اعوجاجٌ. وهذا خلافُ ما قاله أهلُ اللغة.‏
(حنث) الحاءُ والنون والثاء أصلٌ واحد، وهو الإثْم والحَرَج. يقال حَنِثَ فلانٌ في كذا، أي أثِمَ. ومن ذلك قولهم: بلغ الغلام الحِنْثَ، أي بلغ مبلغاً جَرى عليه القلمُ بالطّاعة والمعصية، وأُثبتت عليه ذنوبُه. ومن ذلك الحِنْث في اليمين، وهو الخُلْف فيه. فهذا وجه الإثم. وأمّا قولهم فلان يتحنّث من كذا، فمعناه يتأثّم. والفرق بين أَثِمَ وتَأَثّم، أن التأثُّم التنحِّي عن الإثم، كما يقال حَرج وتحرّج؛ فحَرِجَ وقع في الحَرَج، وتَحَرَّج تنحّى عن الحَرج. وهذا في كلماتٍ معلومةٍ قياسُها واحد.‏
ومن ذلك التحنّث وهو التعبُّد. ومنه الحديث: "أنَّ رسولَ الله صلى الله عليه وآله وسلم كان يأتِي غار حراء فيتحنَّث فيه الليالي ذوَاتِ العدد".‏
(حنج) الحاء والنون والجيم أصلٌ واحد يدلُّ على الميل والاعوجاج. يقال حنَجْت الحبلَ، إذا فتلْتَه؛ وهو محنوجٌ. وحنَجت الرجلَ عن الشيء: أملتُه عنه. وأَحْنَجَ فلانٌ عن الشيء: عدَل. *فأمّا قولهم للأصل حِنْجٌ فلعلّه من باب الإبدال. وإن كان صحيحاً فقياسُه قياسٌ واحد؛ لأن كلَّ فرعٍ يميل إلى أصله ويرجع إليه.‏
(حنذ) الحاء والنون والذال أصلٌ واحد، وهو إنضاج الشيء. يقال شِواءٌ حَنِيذٌ، أي مُنْضَج، وذلك أن تحمى الحجارة وتُوضَعَ عليه حتى ينضَج. ويقال حنَذت الفرسَ، إذا استحضرتَه شَوطاً أو شوطين(2)، ثم ظاهَرْتَ عليه الْجِلالَ حتى يعرَق. وهذا فرسٌ محنوذٌ وحنيذ. وأما قولهم حَنَذٌ، فهو بلد. قال:‏
تأبَّرِي يا خَيْرَةَ النخيل  *** تأبَّري من حَنَذٍ فَشُولي(3)‏
ويقولون: "إذا سقيتَ فاحْنِذْ(4)" أي أقِلَّ الماءَ وأكثِرِ النبيذَ. وهو من الباب أيضاً؛ لأنَّها تبقى بحرارتها إذا لم تُكْسَر بالماء.‏
(حنر) الحاء والنون والراء كلمةٌ واحدة، لولا أنها جاءت في الحديث لما كان لِذِكرها وجه. وذلك أنَّ النون في كلام العرب لا تكاد تجيء بعدها راء. والذي جاء في الحديث: "لَوْ صلَّيتُم حتى تَصيروا كالحنائر(5)" فيقال إنَّها القسي، الواحدة حَنِيرة. وممكن أن يكون الراء كالملصقة بالكلمة، ويرجع إلى ما ذكرناه من حنيت الشيءَ وحنوْته.‏
(حنش) الحاء والنون والشين أصلٌ واحد صحيحٌ وهو من باب الصَّيد إذا صدتَه. وقال أبو عمرو: الحَنَش كلُّ شيءٍ يُصاد من الطير والهوام وقال آخرون: الحنَش الحيّة وهو ذلك القياس. فأمّا قولهم حَنَشْت الشيء، إذا عطفْتَه، فإن كان صحيحاً فهو من باب الإبدال. ولعله من عَنشْت أو عنَجْت.‏
(حنط) الحاء والنون والطاء ليس بذلك الأصل الذي يقاس منه أو عليه، وفيه أنَّه حَبٌّ أو شبيهٌ به. فالحنطة معروفة. ويقال للرَّمْث إذا ابيضَّ وأدرَكَ قد حَنِط. وذكر بعضُهم أنه يقال أحمر حانط، كما يقال أسود حالكٌ. وهذا محمولٌ على أن الحنطة يقال [لها] الحمراء. وقد ذُكِر.‏
(حنف) الحاء والنون والفاء أصلٌ مستقيم، وهو المَيَل. يقال للذي يمشي على ظُهور قدمَيه أحْنَفُ. وقال قومٌ- وأراه الأصحَّ- إنّ الحَنَفَ اعوجاجٌ في الرجل إلى داخل. ورجل أحنف، أي مائل الرِّجْلين، وذلك يكون بأن تتدانى صدورُ قدمَيه ويتباعد عقِباه. والحنيف: المائل إلى الدين المستقيم. قال الله تعالى:‏
﴿وَلكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً﴾ [آل عمران 67]، والأصل هذا، تم يُتَّسع في تفسيره فيقال الحنيف النّاسك، ويقال هو المختون، ويقال هو المستقيم الطريقة. ويقال هو يتحنَّف، أي يتحرَّى أقومَ الطرِيق(6).‏
(حنق) الحاء والنون والقاف أصلٌ واحد، وهو تضايُق الشيء. يقال الضُّمَّر مَحانيق. وإلى هذا يرجع الحَنَق في الغيظ، لأنه تضايقٌ في الخُلُق من غير نَُدحة ولا انبساط. قال الشاعر في قولهم مُحْنَق:‏
ما كان ضَرَّك لو مَننْتَ وربما ***  مَنَّ الفتى وهو المغيظ المُحْنَق(7)‏
(حنك) الحاء والنون والكاف أصل واحد، وهو عضوٌ من الأعضاء ثم يحمل عليه ما يقاربُه من طريقة الاشتقاق. فأصل الحَنَك حَنَكُ الإنسان، أقصى فمه. يقال حَنَّكْت الصّبيّ، إذا مضَغت التمر ثم دلكتَه بحنكه، فهو مُحَنّك؛ وحَنَكْته فهو محنوك. ويقال: "هو أشدُّ سواداً من حَنَك الغراب" وهو منقاره، وأمّا حَلَكه فهو سواده. ويقال احتنك الجرادُ الأرضَ، إذا أتى على نبْتها؛ وذلك قياس صحيح، لأنه يأكل فيبلغ حنكَه.‏
ومن المحمول عليه استئصال الشيء، وهو احتناكه، ومنه في كتاب الله تعالى: ﴿لأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إلاَّ قَلِيلاً(8)﴾ [الإسراء 62]. أي أُغوِيهم كلَّهم، كما يُستأْصَل الشيءُ، إلا قليلا.‏
فإن قال قائل: فنحن نقول: حنّكته التّجارُب، واحتَنَكتْه السِّنُّ *احتناكاً، ورجلٌ محتَنَك، فمن أي قياسٍ هو؟ قيل لـه: هو من الباب؛ لأنّه التناهِي في الأمر والبلوغُ إلى غايته، كما قلنا: احتنَكَ الجرادُ النّبت، إذا استأصله، وذلك بلوغُ نهايته. فأما القِدُّ الذي يجمعُ عَرَاصِيف الرّمْل؛ فهو حُنْكة. وهذا على التشبه بالحنك، لأنه منضمٌّ متجمع. ويقال حَنَكْتُ الشيءَ إذا فهمتَه. وهو من الباب، لأنك إذا فهِمتَه فقد بلغتَ أقصاه. والله أعلم.‏
-------------------------------------------------ـ
(1) حق الحناء أن تكون في مادة (حنن). ويقال فيها "حنان" أيضاً.‏
(2) استحضر الفرس: أعداه. واحتضر الفرس، إذا عدا.‏
(3) الرجز في المجمل واللسان (حنذ). وهو لأحيحة بن الجلاح، كما في معجم البلدان.‏
(4) يقال بوصل الألف وقطعها.‏
(5) تمامه في اللسان: "ما نفعكم ذلك حتى تحبوا آل رسول الله". وهو من حديث أبي ذر.‏ (6) في المجمل: "أقوم الطرق".‏
(7) البيت من مرثية لقتيلة بنت الحارث بن كلدة، ترثي بها أخاها النضر بن الحارث. انظر حماسة أبي تمام‏  (1: 400) والسيرة 539 جوتنجن. قال السهيلي في الروض الأُنُف (2: 119): "والصحيح أنها بنت النضر لا أخته". وبهذه النسبة وردت في حماسة البحتري 443 واللسان (حنق) والإصابة 884 من قسم النساء. وجعل الجاحظ في البيان (3: 236) هذا الشعر لليلى بنت النضر بن الحارث.‏
(8) من الآية 62 في سورة الإسراء. وفي الأصل: "إلا قليلاً منهم"، تحريف.‏
ـ

##### Türkçe

(حâ ve nûn ve bunların üçüncüsü olanlar bâbı)

(حنو) **الحاء** ve **النون** ve illetli harf tek bir asıldır; eğilme ve bükülmeye delâlet eder. Denir: “Bir şeyi **حَنْواً** olarak **حَنَوْتُ** ve **حَنَيْتُه**”, onu **حَنْياً** olarak eğdiğin zaman. Ve eyerin **حِنْوُ**’su da bununla adlandırıldı; çoğulu **أحناء**’dır. Ondandır: kadın çocuğuna **حنَت** eder, **تحنُو**; bu, babalarından sonra evlenmediği zaman olur; bu, onlara karşı şefkat göstermesindendir. Ve **ناقةٌ حنْواء**: sırtında bir kamburluk vardır. Ve şey **انحنَى** eder, **ينحني**; **انحناءً**. Ve **المَحْنِية**: vadinin kıvrımıdır. Ama **الْحَنوَة** ve **الحِنّاء**(1) ise bilinen iki bitkidir; bunun asıldan şâz olması câizdir.

(حنب) **الحاء** ve **النون** ve **الباء** tek bir asıldır; kendisinden öncekinin delâlet ettiğine delâlet eder; o da şeyde eğriliktir. O hâlde **المُحَنَّبُ**: bacaklar arası uzak olan attır; **فَحَجٍ** olmaksızın; bu bir övgüdür. Ve denir ki **الحنَب** iki bacakta bir eğriliktir. Halîl, atların **تحنيب**’i hakkında: “O ancak şiddetle vasfedilir; bunda eğrilik yoktur” dedi. Bu, dil ehlinin söylediğine aykırıdır.

(حنث) **الحاء** ve **النون** ve **الثاء** tek bir asıldır; o da günah ve vebâldir. Denir: falan, şunda **حَنِثَ** etti; yani günah işledi. Ondandır onların sözü: oğlan **الحِنْثَ**’e ulaştı; yani kalemin itaat ve isyanla onun üzerine cereyan ettiği bir mertebeye ulaştı ve günahları onun üzerine yazıldı. Ondandır: yeminde **الحِنْث**; o, onda sözden dönmedir. Bu, günah yönüdür. Ama onların “falan şundan **يتحنّث** eder” sözü; mânâsı: günah sayar. **أَثِمَ** ile **تَأَثّم** arasındaki fark: **التأثُّم** günahdan uzak durmaktır; nitekim **حَرج** ve **تحرّج** denir; **حَرِجَ** vebâle düştü; **تَحَرَّج** vebâlden uzak durdu. Bu, bilinen kelimelerdedir; kıyası birdir.

Ondandır **التحنّث**; o da ibadettir. Ondan hadis: “Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم sayılı geceler boyunca Hirâ mağarasına gelir, orada **فيتحنَّث** ederdi.”

(حنج) **الحاء** ve **النون** ve **الجيم** tek bir asıldır; meyil ve eğriliğe delâlet eder. Denir: ipi **حنَجْت** ettim; onu büktüğün zaman; o **محنوجٌ**’dur. Ve adamı bir şeyden **حنَجت** ettim: onu ondan çevirdim. Ve falan bir şeyden **أَحْنَجَ** etti: saptı. *Ama asıl için **حِنْجٌ** demeleri; belki ibdâl bâbındandır. Eğer sahih ise kıyası tek kıyastır; çünkü her fer‘ aslına meyleder ve ona döner.

(حنذ) **الحاء** ve **النون** ve **الذال** tek bir asıldır; o da bir şeyi pişirmektir. Denir: **شِواءٌ حَنِيذٌ**; yani pişmiş; bu, taşların kızdırılıp onun üzerine konulmasıdır; ta ki pişsin. Ve denir: atı **حنَذت** ettim; onu bir koşu yahut iki koşu(2) koşturduğun zaman; sonra üzerine **الْجِلالَ**’ı örttüğün zaman; ta ki terlesin. Ve bu, **فرسٌ محنوذٌ** ve **حنيذ**’dir. Ama onların **حَنَذٌ** demeleri; o bir beldedir. Dedi ki:

تأبَّرِي يا خَيْرَةَ النخيل  *** تأبَّري من حَنَذٍ فَشُولي(3)

Ve derler: “**إذا سقيتَ فاحْنِذْ**(4)” yani suyu azalt ve nebîzi çoğalt. Bu da bâbdandır; çünkü su ile kırılmadığı zaman hararetiyle kalır.

(حنر) **الحاء** ve **النون** ve **الراء** tek bir kelimedir; eğer hadiste gelmemiş olsaydı onu anmanın bir yönü olmazdı. Çünkü Arapların كلامında **النون**’dan sonra **راء** neredeyse gelmez. Hadiste gelen: “**لَوْ صلَّيتُم حتى تَصيروا كالحنائر**(5)”; denir ki o yaylardır; bir tanesi **حَنِيرة**. Ve mümkündür ki **الراء** kelimeye yapışık gibi olsun; ve bizim “bir şeyi **حنيت** ettim ve **حنوْته**” diye zikrettiğimize döner.

(حنش) **الحاء** ve **النون** ve **الشين** sahih tek bir asıldır; av bâbındandır; onu avladığın zaman. Ebû Amr dedi: **الحَنَش** kuşlardan ve haşerelerden avlanan her şeydir. Başkaları dedi: **الحنَش** yılandır; ve o, o kıyastır. Ama onların “bir şeyi **حَنَشْت** ettim” demeleri; onu eğdiğin zaman; eğer sahih ise ibdâl bâbındandır. Belki **عَنشْت**’ten yahut **عنَجْت**’tendir.

(حنط) **الحاء** ve **النون** ve **الطاء** o asıl değildir ki ondan yahut ona kıyas edilsin; onda, bir tane yahut ona benzer bir şey olması vardır. O hâlde **الحنطة** bilinir. Ve **الرَّمْث** için, beyazlaşıp olgunlaştığı zaman: “**قد حَنِط**” denir. Bazıları zikretti ki “**أحمر حانط**” denir; nitekim “**أسود حالكٌ**” denir. Bu, **الحنطة**’ya [onun] “**الحمراء**” denmesi üzerine hamledilmiştir. Ve zikredilmiştir.

(حنف) **الحاء** ve **النون** ve **الفاء** dosdoğru bir asıldır; o da meyildir. Ayağının üstleri üzerinde yürüyene **أحْنَفُ** denir. Bir kavim dedi —ve onu daha sahih görüyorum—: **الحَنَفَ** bacağın içe doğru eğriliğidir. Ve **رجل أحنف**; yani iki bacağı meyilli; bu, ayaklarının önlerinin birbirine yaklaşması ve topuklarının uzaklaşmasıyla olur. Ve **الحنيف**: dosdoğru dine meyleden. Allah تعالى dedi ki:

﴿وَلكِنْ كانَ حَنِيفاً مُسْلِماً﴾ [آل عمران 67]، ve asıl budur; sonra onun tefsirinde genişletilir de denir: **الحنيف** âbiddir; ve denir: o sünnetli olandır; ve denir: o, yolca dosdoğru olandır. Ve denir: o **يتحنَّف** eder; yani daha doğru yolu(6) araştırır.

(حنق) **الحاء** ve **النون** ve **القاف** tek bir asıldır; o da şeyin daralmasıdır. **الضُّمَّر** için **مَحانيق** denir. Ve buna, öfkedeki **الحَنَق** döner; çünkü o, ahlâkta bir daralmadır; genişlik ve ferahlık olmaksızın. Şair, onların **مُحْنَق** sözünde dedi:

ما كان ضَرَّك لو مَننْتَ وربما ***  مَنَّ الفتى وهو المغيظ المُحْنَق(7)

(حنك) **الحاء** ve **النون** ve **الكاف** tek bir asıldır; o, uzuvlardan bir uzuvdur; sonra ona, اشتقاق yolundan ona yakın olan şeyler حمل edilir. O hâlde **الحَنَك**’ın aslı: insanın **حَنَكُ**’ıdır; ağzının en sonudur. Denir: çocuğu **حَنَّكْت** ettim; hurmayı çiğneyip sonra onun damağıyla ovaladığın zaman; o **مُحَنّك**’tir; ve onu **حَنَكْته** ettim; o **محنوك**’tur. Ve denir: “O, karganın **حَنَك**’ından daha şiddetli siyahtır”; o, gagasıdır. Ama onun **حَلَكه**’si, onun siyahlığıdır. Ve denir: çekirge yeri **احتنك** etti; onun bitkisini yediği zaman; bu sahih bir kıyastır; çünkü yer ve damağına ulaşır.

Ve ona حمل edilenden: bir şeyi kökünden kazımaktır; o da onun **احتناك**’ıdır. Ondan Allah تعالى’nın kitabında: ﴿لأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إلاَّ قَلِيلاً(8)﴾ [الإسراء 62]. Yani onları hepsini azdıracağım; nitekim şey kökünden kazınır; azı müstesna.

Eğer bir söyleyen derse: Biz deriz: tecrübeler onu **حنّكته** etti; ve yaş onu **احتَنَكتْه** * **احتناكاً**; ve **رجلٌ محتَنَك**; bu hangi kıyastandır? Ona denir: o bâbdandır; çünkü o, işte nihayete varmak ve onun gayesine ulaşmaktır; nitekim dedik: çekirge bitkiyi **احتنَكَ** etti; onu kökünden kazıdığı zaman; bu, onun nihayetine ulaşmaktır. Ama kumun **عَرَاصِيف**’ini toplayan kayış; o **حُنْكة**’dir. Bu, damağa benzetme üzerinedir; çünkü o, sıkışık, toplanmış olandır. Ve denir: bir şeyi **حَنَكْتُ** ettim; onu anladığın zaman. Bu da bâbdandır; çünkü onu anladığın zaman onun en sonuna ulaşmış olursun. Ve Allah en iyi bilendir.

-------------------------------------------------ـ
(1) **الحناء**’ın hakkı, (حنن) maddesinde olmasıdır. Ve onda “**حنان**” da denir.

(2) Atı **استحضر** etti: onu koşturdu. Ve at **احتضر** etti; koştuğu zaman.

(3) **الرجز** “**المجمل**” ve “**اللسان**”da (حنذ)’dedir. Ve o, “**معجم البلدان**”da olduğu üzere, **أحيحة بن الجلاح**’ındır.

(4) Elifin وصل’ı ve قطع’ı ile denir.

(5) “**اللسان**”da tamamı: “ما نفعكم ذلك حتى تحبوا آل رسول الله”. Ve o, Ebû Zerr hadîsindendir.

(6) “**المجمل**”de: “أقوم الطرق”.

(7) Beyit, **قتيلة بنت الحارث بن كلدة**’nin mersiyesindendir; onunla kardeşi **النضر بن الحارث**’i mersiye eder. “**حماسة أبي تمام**” (1: 400) ve “**السيرة**” 539 Göttingen’e bak. Süheylî “**الروض الأُنُف**” (2: 119)’da dedi: “Doğrusu, o, **النضر**’in kızı, kız kardeşi değil.” Ve bu nisbetle “**حماسة البحتري**” 443 ve “**اللسان**” (حنق) ve “**الإصابة**” 884, النساء kısmından, içinde vârid oldu. Câhiz “**البيان**” (3: 236)’da bu şiiri **ليلى بنت النضر بن الحارث**’e yaptı.

(8) İsrâ sûresinde 62. âyettendir. Asılda: “إلا قليلاً منهم”; tahriftir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ن ط
رجل حانط‏:‏ كثر الحنطة وقدم علينا حانط‏.‏
وهو حناط وحرفته الحناطة‏.‏
وحنّط الميتَ بالحَنُوطِ، وتحنّط فلان وتَكفّن، وتحنّطَ زمانًا ثمّ تحَنّط: من الحِنْطَة والحَنُوطِ.

##### Türkçe

ح ن ط
**رجل حانط**: buğdayı çok olan (kimse); ve bize **حانط** olarak geldi.
Ve o **حناط**tır; mesleği **الحناطة**dır.
Ölüyü **الحَنُوطِ** ile **حنّط**; falan **تحنّط** oldu ve kefenlendi; ve bir zaman **تحنّط** oldu, sonra **تحَنّط**: **الحِنْطَة** ve **الحَنُوطِ**’tan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحِنْطةُ: البُرُّ، وجمعها حِنَطٌ. والحَنّاطُ: بائعُ الحِنْطةِ، والحِناطةُ حِرْفَته. الأَزهري: رجل حانِطٌ كثير الحِنْطةِ، وإِنه لَحانِطُ الصُّرَّةِ أَي عظيمها، يعنون صُرَّةَ الدراهم. الأَزهري: ويقال حَنَطَ ونَحَطَ إِذا زَفَرَ؛ وقال الزَّفَيانُ:
وانْجَدَلَ المِسْحَلُ يَكْبُو حانِطا
كَبا إِذا رَبا حانِطاً، أَراد ناحِطاً يَزْفِرُ فقَلَبَه. وأَهل اليمن يسمون النَّبْل الذي يُرْمى به: حَنْطاً. وفي نوادر الأَعراب: فلان حانِطٌ إِليّ ومُسْتَحْنِطٌ إِليّ ومُسْتَقْدِمٌ إِليّ ونابِلٌ إِليّ ومُسْتَنْبِلٌ إِليّ إِذا كان مائلاً عليه مَيْلَ عَداوةٍ. ويقال للبَقْل الذي بلغ أَن يُحْصَد: حانِطٌ. وحَنَطَ الزَّرْعُ والنبْتُ وأَحْنَطَ وأَجَزَّ وأَشْرَى: حانَ أَن يُحْصَد. وقوم حانِطون على النسَب. والحِنْطِيُّ: الذي يأْكل الحِنْطةَ؛ قال:
والحِنطِئُ الحِنْطِيُّ يُمْـ
ـنَحُ بالعَظيمةِ والرَّغائِبْ
الحِنْطِئُ: القصيرُ. وحَنِطَ الرَّمْثُ وحَنَطَ وأَحْنَطَ: ابْيَضَّ وأَدْرَك وخرجت فيه ثَمَرة غبراء فبدا على قُلَلِهِ أَمثالُ قِطَعِ الغِراء. وقال أَبو حنيفة: أَحْنَطَ الشجرُ والعُشب وحَنَطَ يَحْنُطُ حُنوطاً أَدرك ثَمَره. الأَزهري عن ابن الأَعرابي: أَوْرَسَ الرَّمْثُ وأَحْنَطَ، قال: ومثله خَضَبَ العَرْفَجُ. ويقال للرمث أَوَّل ما يَتَفطَّر ليخرج ورقه: قد أَقْمَل، فإِذا ازداد قليلاً قيل: قد أَدْبَى، فإِذا ظهرت خُضرته قيل: بَقَلَ، فإِذا ابيضَّ وأَدرك قيل: حَنِطَ وحَنَطَ. قال: وقال شمر يقال أَحْنَطَ فهو حانِطٌ ومُحْنِطٌ وإِنه لحسن الحانِطِ، قال: والحانِطُ والوارِسُ واحد؛ وأَنشد:
تَبَدَّلْنَ بَعدَ الرَّقْصِ في حانِطِ الغَضا
أَباناً وغُلاَّناً، به يَنْبُتُ السِّدْرُ
يعني الإِبل. ابن سيده: قال بعضهم أَحْنَطَ الرِّمْثُ، فهو حانِطٌ، على غير قياس.
والحَنُوط: طِيب يُخلط للميت خاصّة مشتقّ من ذلك لأَن الرمث إِذا أَحنط كان لونه أَبيض يضرب إِلى الصفرة وله رائحة طيبة، وقد حَنَّطَه. وفي الحديث: أَن ثَمُودَ لما استيقنوا بالعذاب تكَفَّنُوا بالأَنْطاع وتحَنَّطُوا بالصَّبِرِ لئلا يَجِيفُوا ويُنْتِنُوا. الجوهري: الحَنُوطُ ذَرِيرة، وقد تَحَنَّطَ به الرجل وحَنَّطَ الميت تَحْنِيطاً، الأَزهري: هو الحَنُوطُ والحِناطُ، وروي عن ابن جريج قال: قلت لعَطاء أَيُّ الحِناطِ أَحَبُّ إِليكَ؟ قال: الكافور، قلت فأَين يُجْعَلُ منه؟ قال: في مَرافِقِه، قلت: وفي بطنه؟ قال: نعم، قلت: وفي مَرْجِعِ رجليه ومَآبِضه؟ قال: نعم، قلت: وفي رُفْغَيْه؟ قال: نعم، قلت: وفي عينيه وأَنْفِه وأُذُنيه؟ قال: نعم، قلت: أَيابساً يُجْعَلُ الكافور أَم يُبَلُّ؟ قال: لا بل يابساً، قلت: أَتكره المِسْك حِناطاً؟ قال: نعم، قال: قلت هذا يدل على أَنَّ كل ما يُطَيِّبُ به الميت من ذَرِيرة أَو مِسْك أَو عنبر أَو كافُور من قصَبٍ هِنْدِيٍّ أَو صَنْدَلٍ مدقوق، فهو كله حَنوط. ابن بري: اسْتَحْنَطَ فلان: اجترأَ على الموت وهانَتْ عليه الدنيا. وفي حديث ثابت بن قيس: وقد حسَرَ عن فخذيه وهو يتحنط أَي يستعمل الحَنُوطَ في ثيابه عند خروجه إِلى القتال، كأَنه أَراد به الاستعداد للموت وتَوْطِينَ النفس بالصبْر على القتال. وقال ابن الأَثير: الحَنُوطُ والحِناطُ هو ما يُخلط من الطِّيب لأَكفان الموتى وأَجْسامهم خاصّة.
وعَنْزُ حُنَطِئةٌ: عريضة ضخمة. وحَنَطَ الأَدِيمُ: احمرّ، فهو حانِطٌ.

##### Türkçe

**الحِنْطةُ**: **البُرُّ**, onun çoğulu **حِنَطٌ**dur. Ve **الحَنّاطُ**: **الحِنْطةِ** satıcısıdır; **الحِناطةُ** onun mesleğidir. el-Ezherî: Çok **الحِنْطةِ**si olan adam **حانِطٌ**dur; ve o, **حانِطُ الصُّرَّةِ**dir, yani onun büyüğü; **صُرَّةَ الدراهم**i kastederler. el-Ezherî: Ve denir ki: **حَنَطَ** ve **نَحَطَ**; **زَفَرَ** ettiği zaman. Ve **الزَّفَيانُ** dedi ki:
وانْجَدَلَ المِسْحَلُ يَكْبُو حانِطا
**كَبا**: **رَبا** ettiği zaman **حانِطاً** olarak **كَبا** etti; **ناحِطاً** (yani **يَزْفِرُ**) kastetti de onu ters çevirdi. Ve Yemen ehli, onunla atılan **النَّبْل**e: **حَنْطاً** derler. Ve **نوادر الأَعراب**da: Falan kimse bana karşı **حانِطٌ** ve bana karşı **مُسْتَحْنِطٌ** ve bana karşı **مُسْتَقْدِمٌ** ve bana karşı **نابِلٌ** ve bana karşı **مُسْتَنْبِلٌ**dur; kendisine düşmanlık meyliyle ona meyledici olduğu zaman. Ve, biçilmeğe varmış olan **البَقْل**e **حانِطٌ** denir. Ve **حَنَطَ الزَّرْعُ** ve **النبْتُ** ve **أَحْنَطَ** ve **أَجَزَّ** ve **أَشْرَى**: biçilme zamanı geldi. Ve bir kavim, nesep üzerine **حانِطون**dur. Ve **الحِنْطِيُّ**: **الحِنْطةَ** yiyen kimsedir; dedi ki:
والحِنطِئُ الحِنْطِيُّ يُمْـ
ـنَحُ بالعَظيمةِ والرَّغائِبْ
**الحِنْطِئُ**: kısa boyludur. Ve **حَنِطَ الرَّمْثُ** ve **حَنَطَ** ve **أَحْنَطَ**: beyazladı ve olgunlaştı ve onda tozlu bir meyve çıktı; böylece onun tepeleri üzerinde **قِطَعِ الغِراء** parçaları gibi şeyler belirdi. Ebû Hanîfe dedi ki: **أَحْنَطَ الشجرُ** ve **العُشب**; ve **حَنَطَ يَحْنُطُ حُنوطاً**: meyvesi olgunlaştı. el-Ezherî, İbnü’l-A‘râbî’den: **أَوْرَسَ الرَّمْثُ** ve **أَحْنَطَ**; dedi ki: ve bunun benzeri: **خَضَبَ العَرْفَجُ**. Ve **الرَّمْث**e, ilk defa yarılıp yaprağı çıkmak üzere olduğu vakit: **قد أَقْمَل** denir; biraz arttığı zaman: **قد أَدْبَى** denir; yeşilliği göründüğü zaman: **بَقَلَ** denir; beyazlayıp olgunlaştığı zaman: **حَنِطَ** ve **حَنَطَ** denir. Dedi ki: Ve Şemmer dedi: **أَحْنَطَ** denir; o da **حانِطٌ** ve **مُحْنِطٌ**dur; ve o, **حسن الحانِطِ**tir. Dedi ki: **الحانِطُ** ile **الوارِسُ** birdir; ve şu beyit okundu:
تَبَدَّلْنَ بَعدَ الرَّقْصِ في حانِطِ الغَضا
أَباناً وغُلاَّناً، به يَنْبُتُ السِّدْرُ
Yani: develer. İbn Sîde: Bazıları dedi ki: **أَحْنَطَ الرِّمْثُ**; o da **حانِطٌ**dur; kıyasa aykırı olarak.

Ve **الحَنُوط**: özellikle ölü için karıştırılan bir kokudur; bundan türemiştir; çünkü **الرَّمْث** **أَحنط** ettiği zaman rengi sarılığa çalan beyaz olur ve hoş bir kokusu vardır; ve onu **حَنَّطَه**. Ve hadiste: Semûd, azabı kesin olarak anlayınca, **بالأَنْطاع** kefenlendiler ve **بالصَّبِرِ** **تحَنَّطُوا**; çürümemeleri ve kokmamaları için. el-Cevherî: **الحَنُوطُ** bir **ذَرِيرة**dir; ve adam onunla **تَحَنَّطَ** etti; ve ölüyü **تَحْنِيطاً** olarak **حَنَّطَ** etti. el-Ezherî: O, **الحَنُوطُ** ve **الحِناطُ**tur. İbn Cüreyc’den rivayet edildi: Dedi: Atâ’ya dedim: Sana **الحِناطِ**ın hangisi daha sevimlidir? Dedi: **الكافور**. Dedim: Ondan nereye konur? Dedi: **مَرافِقِه**ne. Dedim: Ve karnına? Dedi: Evet. Dedim: Ve ayaklarının dönüş yerine ve **مَآبِضه**ne? Dedi: Evet. Dedim: Ve **رُفْغَيْه**ne? Dedi: Evet. Dedim: Ve gözlerine, burnuna ve kulaklarına? Dedi: Evet. Dedim: **الكافور** kuru olarak mı konur yoksa ıslatılır mı? Dedi: Hayır; bilakis kuru olarak. Dedim: **المِسْك**i **حِناطاً** olarak kerih görür müsün? Dedi: Evet. Dedi: Dedim: Bu, ölünün **ذَرِيرة** yahut **مِسْك** yahut **عنبر** yahut Hint kamışından **كافُور** yahut dövülmüş **صَنْدَل** ile güzel kokulandırıldığı her şeyin, hepsinin **حَنوط** olduğuna delalet eder. İbn Berrî: **اسْتَحْنَطَ** falan: ölüme cüret etti ve dünya ona kolaylaştı. Sâbit b. Kays hadîsinde: Uyluklarından sıyırmıştı, o **يتحنط** ediyordu; yani, savaşa çıkışı sırasında elbiselerinde **الحَنُوطَ** kullanıyordu; sanki bununla ölüme hazırlanmayı ve nefsi, savaş üzerine sabra alıştırmayı murat etti. İbnü’l-Esîr dedi ki: **الحَنُوطُ** ve **الحِناطُ**, özellikle ölülerin kefenleri ve bedenleri için kokudan karıştırılan şeydir.

Ve **عَنْزُ حُنَطِئةٌ**: geniş, iri. Ve **حَنَطَ الأَدِيمُ**: kızardı; o da **حانِطٌ**dur.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح ن ط * * الحِنْطَةُ * البُرُّ والجمع * حِنَطٌ * بوزن عنب وبائعه * حَنَّاطٌ * بالتشديد و * الحَنُوطُ * بالفتح ذريرة وقد * تَحَنَّطَ * الميت * تحنيطاً * و * الحِناطةُ * بالكسر حرفة الحناط

##### Türkçe

* ح ن ط * **الحِنْطَةُ**: **البُرُّ**; çoğulu **حِنَطٌ**, “عنب” vezninde. Onun satıcısı **حَنَّاطٌ**, şeddeli olarak. Ve **الحَنُوطُ**, fetha ile: ذريرة. Ve ölü **تَحَنَّطَ**, **تحنيطاً**. Ve **الحِناطةُ**, kesra ile: **الحناط**ın mesleği.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الحنطة، بالكسر: البر، الحب المعروف، ومن خواصه أن التضميد بالممضوغ منه ينفع من عضة الكلب الكلب. والصحيح: أن التضميد بالممضوغ منه يفجر الأورام. وأما لعضة الكلب فإنه يدق دقا جريشا ووضع عليه، كما صرح به صاحب المنهاج، ومن خواصه المشهورة، إذا وضع على قطعة محماة وسحق وطلي برطوبته القوابي أزالها. ج حنط كعنب، وبائعها، أي الحنطة، وأما الضمير في قوله: منه. فإنه البر، حناط، وحرفته الحناطة بالكسر، ويقال: حناطي أيضا، بزيادة ياء وفتح الحاء وتشديد النون. والحسين بن محمد بن عبد الله الحناطي الطبري الفقيه الشافعي وأبوه، وولده أبو نصر: فقهاء، أما الحسين بن محمد فإنه تفقه على القاضي أبي الطيب الطبري، ومات بأصبهان سنة 495. وفاته: بلديه وسميه والمشارك في اسم أبيه أبو عبد الله الحسين بن محمد بن الحسين الطبري الحناطي، سمع ابن عدي. والحنطي، بالكسر: آكلها كثيرا حتى يسمن، ومنه قول الأعلم الهذلي:
  والحنطئ الحنطـي يم                      ثج بالعظيمة والرغائب والحنطئ، بالهمز: هو القصير، وقد تقدم في الهمز. وقال أبو نصر في شرح هذا البيت: الحنطي هو: المنتفج. قلت: وقد قرأت في الديوان:

  الحنطئ الـمـريح يم                      ثج بالعظيمة والرغائب قال أبو سعيد: الحنطئ المنتفج، ولم يعرف الأصمعي البيت، فتأمل والحانط، صاحبها أو الكثير الحنطة، وعلى الأخير اقتصر الصاغاني. وعن ابن عباد: الحانط: ثمر الغضى. وقال شمر: الحانط، والوارس واحد، وأنشد:
  تبدلن بعد الرقص في حانط الغضىأبانا وغلانا به ينبت السدر وأحمر حانط: قانئ، كما يقال: أسود حالك. نقله ابن فارس، قال: وهذا محمول على أن الحنطة يقال لها: الحمراء. قلت: وقد سبق في ح م ر. ويقال: إنه لحانط الصرة، أي عظيمها كثير الدراهم، يعنون صرة الدراهم. وفي نوادر الأعراب: فلان حانط إلي، ومستحنط إلي، ومستقدم إلي، ونابل إلي، ومستنبل إلي، أي مائل علي ميل عداوة وشحناء. ويقال: حنط يحنط، إذا زفر، مثل نحط، قال الزفيان يصف صائدا:
  أنحى على المسحل حشرا مالطا
  فأنفذ الضبن وجال ماخطا
  وانجدل المسحل يكبو حانطا أراد: ناحطا، فقلب. ود الأديم: احمر فهو حانط. وحنط الزرع حنوطا: حان حصاده، كأحنط، وكذلك أجز، وأشرى. وحنط الرمث: ابيض وأدرك وخرجت فيه ثمرة غبراء، فبدا على قلله أمثال قطع الغراء، كحنط كفرح، وأحنط. وقال أبو حنيفة: أحنط الشجر والعشب، وحنط حنوطا: أدرك ثمره. وروى الأزهري عن ابن الأعرابي: أورس الرمث وأحنط، قال: ومثله: خضب العرفج، ويقال للرمث أول ما يتفطر ليخرج ورقه: قد أقمل، فإذا ازداد قليلا قيل: قد أدبى، فإذا ظهرت خضرته قيل: بقل، فإذا ابيض وأدرك قيل: حنط. وقال شمر: يقال: أحنط، فهو حانط ومحنط. وإنه لحسن الحانط. قال ابن سيده: قال بعضهم: أحنط الرمث فهو حانط، على غير قياس، فظهر بذلك القصور في عبارة المصنف. والحنوط والحناط كصبور وكتاب: كل طيب يخلط للميت خاصة، قاله الليث، وقال ابن الأثير: لأكفان الموتى وأجسامهم من ذريرة أو مسك أو عنبر أو كافور وغيره من قصب هندي أو صندل مدقوق، مشتق من حنط الرمث، إذا أحنط كان لونه أبيض يضرب إلى الصفرة، وله رائحة طيبة. وشاهد الحناط ما روي عن ابن جريج قال: قلت لعطاء: أي الحناط أحب إليك? قال: الكافور. الحديث، وقد حنطه يحنطه، هكذا في النسخ، والصواب: حنطه، بالتشديد، وأحنطه، قال رؤبة:
  قد مات قبل الغسل والإحناط
  غيظا وألقيناه في الأقماط فتحنط هو. وفي الصحاح: والحنوط: ذريرة، وقد تحنط به الرجل، وحنط الميت تحنيطا. انتهى. وفي قصة ثمود:  لما استيقنوا بالعذاب تكفنوا بالأنطاع وتحنطوا بالصبر  لئلا يجيفوا. وفي حديث ثابت بن قيس:  وقد حسر عن فخذيه وهو يتحنط  أي يستعمل الحنوط في ثيابه عند خروجه للقتال، كأنه أراد به الاستعداد للموت، وتوطين النفس بالصبر على القتال. والحنطئة: العريضة الضخمة، وقد ذكر في الهمز. والأحنط: العظيم اللحية الكثها، نقله الصاغاني، وأنشد:
  لم يخب إذ جـاء سـائلـه                      ليس مبطانا ولا أحنط كث

  وأحنط الرجل، بالضم، إذا مات. وقال الفراء في نوادره: استحنط الرجل، إذا اجترأ على الموت، وهانت عليه نفسه. والحنط، بالفتح: النبل الذي يرمى به، يمانية. وقال ابن فارس: الحاء والنون والطاء ليس بذلك الأصل الذي يقاس عليه أو منه. ومما يستدرك عليه: الحانط: المدرك من الشجر والعشب، وأنشد الدينوري:
  والدندن البالي وخمط حانط وأحنط الرمث: ابيض ورقه، نقله الجوهري وغيره، فهو محنط وحانط، الأخير على غير قياس، وقد تقدم قريبا. والإحناط: الترميل والإدماء، أنشد ابن الأعرابي:
  لو ان كابية بن حرقوص بهـم                      نزلت قلوصي حين أحنطها الدم أي رملها ودماها. وقال آخر:
  وخيل بني شيبان أحنطها الدم وتحنط أيضا، من الحنطة، كما في الأساس. وقوم حانطون: حان حصاد زرعهم، وهو على النسب. والحناط: لقب جماعة من المحدثين، منهم: فطر بن خليفة، والحسن بن سهل شيخ مطين، وأحمد بن محمد الكوفي شيخ ابن مردويه، وخلف بن عمر الهمذاني عن جعفر الخلدي، وأبو الطيب محمد بن محمد بن عبد الله النيسابوري الحناط، عن محمد بن أشرس. والده سمع ابن راهويه، وأبو عثمان سعيد بن محمد الحناط: شيخ للدار قطني، وأبو ثمامة الحناط: تابعي، عن كعب بن عجرة، ومسلم الحناط: تابعي أيضا، عن ابن عمر، وأحمد بن محمد بن الحسين الحنوطي المصري: محدث.

##### Türkçe

**الحنطة**, kesre ile: buğday; bilinen tane. Onun özelliklerindendir ki ondan çiğnenmiş olanla yapılan sargı, kuduz köpeğin ısırığından fayda verir. Doğrusu: ondan çiğnenmiş olanla yapılan sargı, şişleri patlatır. Köpeğin ısırığı için ise, iri dövme olarak dövülür ve onun üzerine konur; **المنهاج** sahibinin açıkça belirttiği gibi. Meşhur özelliklerindendir: kızdırılmış bir parça üzerine konulup ezilse ve onun rutubetiyle **القوابي** sürülse, onları giderir. Çoğulu **حنط** ( **عنب** gibi). Ve onun satıcısı; yani **الحنطة**’nın. “Ondan” sözündeki zamire gelince: o, buğdaydır. **حناط**; onun mesleği **الحناطة** (kesre ile). Ve **حناطي** da denir; bir **ياء** artırmakla, **الحاء**’yı fetha ile ve **النون**’u şeddeli yapmakla. Ve **الحسين بن محمد بن عبد الله الحناطي الطبري الفقيه الشافعي** ve babası ve oğlu **أبو نصر**: fakihlerdir. **الحسين بن محمد**’a gelince: **القاضي أبي الطيب الطبري** üzerine fıkıh tahsil etti ve 495 yılında İsfahan’da öldü. Onun vefatı: memleketlisi ve adaşı ve babasının adında ortak olan **أبو عبد الله الحسين بن محمد بن الحسين الطبري الحناطي**; **ابن عدي**’yi dinledi.

**الحنطي**, kesre ile: onu çok yiyen, ta ki şişmanlayıncaya kadar. Ondandır **الأعلم الهذلي**’nin sözü:
  والحنطئ الحنطـي يم                      ثج بالعظيمة والرغائب والحنطئ, hemze ile: o, kısa boyludur; hemzede daha önce geçti. **أبو نصر** bu beytin şerhinde dedi: **الحنطي** odur: şişkin olan. Dedim: divanda okudum:

  الحنطئ الـمـريح يم                      ثج بالعظيمة والرغائب **أبو سعيد** dedi: **الحنطئ** şişkin olandır; **الأصمعي** beyti tanımadı; öyleyse düşün. Ve **الحانط**: onun sahibi; yahut buğdayı çok olan. Sonuncusu üzerine **الصاغاني** iktisar etti. **ابن عباد**’dan: **الحانط**: **الغضى**’nın meyvesi. **شمر** dedi: **الحانط** ve **الوارس** birdir. Ve inşad etti:
  تبدلن بعد الرقص في حانط الغضىأبانا وغلانا به ينبت السدر Ve **أحمر حانط**: koyu kırmızı; nasıl ki “**أسود حالك**” denir. Bunu **ابن فارس** nakletti; dedi: bu, **الحنطة**’ya “**الحمراء**” denildiği esasına hamledilmiştir. Dedim: **ح م ر**’de daha önce geçti. Ve denir: o, **لحانط الصرة**’dir; yani onun büyüğü, dirhemleri çok olan; dirhem kesesini kastederler. **نوادر الأعراب**’da: falan kimse bana karşı **حانط**’tır, ve bana karşı **مستحنط**’tır, ve bana karşı **مستقدم**’dir, ve bana karşı **نابل**’dir, ve bana karşı **مستنبل**’dir; yani bana karşı düşmanlık ve kin eğilimiyle meyleden.

Ve denir: **حنط يحنط**, eğer iç çektiyse; **نحط** gibi. **الزفيان** bir avcıyı vasfederek dedi:
  أنحى على المسحل حشرا مالطا
  فأنفذ الضبن وجال ماخطا
  وانجدل المسحل يكبو حانطا Muradı: **ناحطا** idi; ters çevirdi. Derinin yağı: kızardı; o hâlde o **حانط**’tır. Ve **حنط الزرع حنوطا**: hasadı geldi; **أحنط** gibi. Ve yine **أجز** ve **أشرى**. Ve **حنط الرمث**: beyazladı, olgunlaştı ve onda tozlu bir meyve çıktı; böylece onun tepelerinde tutkal parçaları gibi şeyler belirdi; **حنط** ( **فرح** gibi) ve **أحنط**. **أبو حنيفة** dedi: **أحنط الشجر والعشب**; ve **حنط حنوطا**: meyvesi olgunlaştı. **الأزهري**, **ابن الأعرابي**’den rivayet etti: **أورس الرمث وأحنط**; dedi: bunun benzeri: **خضب العرفج**. Ve **الرمث**’e, ilk defa çatlayıp yaprağı çıkarmak üzere olduğunda: “**قد أقمل**” denir; biraz arttığında: “**قد أدبى**” denir; yeşilliği göründüğünde: “**بقل**” denir; beyazlayıp olgunlaştığında: “**حنط**” denir. **شمر** dedi: **أحنط**, o hâlde o **حانط** ve **محنط**’tır. Ve o, **لحسن الحانط**’tır. **ابن سيده** dedi: bazısı dedi ki: **أحنط الرمث فهو حانط**; kıyasa aykırı olarak. Böylece musannifin ibaresindeki kusur ortaya çıktı.

Ve **الحنوط** ve **الحناط** ( **صبور** ve **كتاب** gibi): özellikle ölü için karıştırılan her güzel koku; bunu **الليث** söyledi. **ابن الأثير** dedi: ölülerin kefenleri ve bedenleri için; **ذريرة** yahut misk yahut amber yahut kâfur ve başkası; Hint kamışından yahut dövülmüş sandal ağacından; **حنط الرمث**’ten türemiştir: **أحنط** olduğunda rengi beyaz, sarılığa çalar; ve onun güzel bir kokusu vardır. **الحناط**’a şahit, **ابن جريج**’den rivayet edilendir; dedi: **عطاء**’ya dedim: “Sana göre hangi **الحناط** daha sevimlidir?” Dedi: “**الكافور**.” Hadis. Ve onu **حنطه يحنطه**; nüshalarda böyle. Doğrusu: **حنطه** (şedde ile) ve **أحنطه**. **رؤبة** dedi:
  قد مات قبل الغسل والإحناط
  غيظا وألقيناه في الأقماط Böylece o, **تحنط** oldu. **الصحاح**’ta: ve **الحنوط**: **ذريرة**’dir. Ve kişi onunla **تحنط** eder. Ve ölüyü **حنط** eder: **تحنيطا**. Bitti. **ثمود** kıssasında: “Azabı kesin olarak anlayınca, derilerle kefenlendiler ve **الصبر** ile **تحنط** oldular; çürümesinler diye.” **ثابت بن قيس** hadîsinde: “Ve o, uyluklarından açmıştı; hâlbuki o **يتحنط** idi”; yani savaş için çıkışında elbiselerinde **الحنوط** kullanır; sanki onunla ölümü hazırlamayı ve nefsi savaş üzerine sabra alıştırmayı murat etti.

Ve **الحنطئة**: geniş, iri; hemzede zikredildi. Ve **الأحنط**: sakalı büyük, gür olan; bunu **الصاغاني** nakletti. Ve inşad etti:
  لم يخب إذ جـاء سـائلـه                      ليس مبطانا ولا أحنط كث

Ve **أحنط الرجل**, damme ile: öldü. **الفراء** **نوادر**’inde dedi: **استحنط الرجل**, eğer ölüme cüret ettiyse ve nefsi ona kolay geldiyse. Ve **الحنط**, fetha ile: onunla atılan oklar; Yemenî. **ابن فارس** dedi: **الحاء** ve **النون** ve **الطاء**, o aslın kendisi değildir ki ona kıyas edilsin yahut ondan olsun.

Ve ona ilâve olarak: **الحانط**: ağaç ve otun olgunlaşmış olanı. **الدينوري** inşad etti:
  والدندن البالي وخمط حانط Ve **أحنط الرمث**: yaprağı beyazladı; bunu **الجوهري** ve başkası nakletti; o hâlde o **محنط** ve **حانط**’tır; sonuncusu kıyasa aykırı olarak; az önce geçti. Ve **الإحناط**: kumlamak ve kanatmak. **ابن الأعرابي** inşad etti:
  لو ان كابية بن حرقوص بهـم                      نزلت قلوصي حين أحنطها الدم Yani onu kumladı ve kanattı. Bir başkası dedi:
  وخيل بني شيبان أحنطها الدم Ve **تحنط** da; **الحنطة**’dan, **الأساس**’ta olduğu gibi. Ve **قوم حانطون**: ekinlerinin hasadı geldi; bu, nisbet üzerinedir.

Ve **الحناط**: muhaddislerden bir cemaatin lakabıdır; onlardandır: **فطر بن خليفة**, ve **الحسن بن سهل** ( **مطين**’in şeyhi), ve **أحمد بن محمد الكوفي** ( **ابن مردويه**’nin şeyhi), ve **خلف بن عمر الهمذاني** ( **جعفر الخلدي**’den), ve **أبو الطيب محمد بن محمد بن عبد الله النيسابوري الحناط** ( **محمد بن أشرس**’ten). Babası **ابن راهويه**’yi dinledi. Ve **أبو عثمان سعيد بن محمد الحناط**: **الدار قطني** için bir şeyh. Ve **أبو ثمامة الحناط**: tâbiî; **كعب بن عجرة**’den. Ve **مسلم الحناط**: yine tâbiî; **ابن عمر**’den. Ve **أحمد بن محمد بن الحسين الحنوطي المصري**: muhaddis.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَنَطَ
1 حَنَطَ حنط , (K,) aor. حَنُطَ , (TK,) inf. n. حُنُوطٌ, It (seed-produce) attained to the time for its being reaped; as also ↓ احنط. (K.) ― -b2- It (a tree of the kind called رِمْث) became mature, and its leaves became white; as also ↓ احنط: (S:) or it became white and mature, (K, TA,) and there came forth upon it a dust-coloured fruit, and what resembled pieces of glue appeared upon its tops; (TA;) as also حَنِطَ, aor. حَنَطَ ; (K, TA;) and ↓ احنط: (TA:) [the last, though omitted in the K, seems to be the most common:] or its colour became white inclining to yellowness, and its odour sweet: (IAth:) Az relates, on the authority of IAar, that one says, أَوْرَسَ الرِّمْثُ, and ↓ احنط; like خَضَبَ العَرْفَجُ: and one says, of the رِمْث, when it first breaks out for its leaves to come forth, قَدْ أَقْمَلَ; and when it has increased little by little, قَدْ أَدْبَى; and when its greenness has increased, بَقَلَ: and when it has become white and mature, حَنَطَ: (TA:) or ↓ احنط is said of a tree, and of a herb, meaning its fruit became mature; and so حَنَطَ, inf. n. حُنُوطٌ. (AHn.) ― -b3- It (leather) became red. (S, K.) [The inf. n. of the verb in this sense is not mentioned.] -A2- See also 2.

حنّطهُ
2 حنّطهُ حنط حنطه حنطة , inf. n. تَحْنِيطٌ (S, TA;) in the K, ↓ حَنَطَهُ, aor. حَنُطَ ; which is a mistake; (TA;) He prepared him (a dead person [i. e. for burial]) [and also it (grave-clothing)] with حَنُوط [q. v.]; (S, K;) as also ↓ احنطهُ. (K.) And [hence,] ↓ أُحْنِطَ [lit. He was prepared for burial with حنوط, is used to signify] he died. (K.)

احنط
4 احنط احنط أحنط حنط : see 1, in five places. -A2- أَحْنَطَهُ: and أُحْنِطَ: see 2. ― -b2- The former also signifies He, or it, made him, or it, to bleed: made him, or it, to be bloody; or smeared, befouled, or defiled, him, or it, with blood: it (blood) befouled, or defiled, him, or it. (IAar.)

تحنّط
5 تحنّط حنط تحنط He (a dead person) was, or became, prepared [for burial] with حَنُوط. (K.) ― -b2- Also, or تحنّط بِالحَنُوطِ, (S,) He (a man) made use of حنوط for himself, in his clothing: (S, * TA:) so in a trad.: meaning, on his going forth to battle; as though desiring thereby to prepare himself for death, and to induce himself to endure the fight with patience. (TA.)

استحنط
10 استحنط استحنط [lit. He desired to be prepared for burial with حَنُوط: and hence meaning] he (a man, Fr) emboldened himself, or became emboldened, to encounter death, holding his life in light estimation. (Fr, K.)

حِنْطَةٌ
حِنْطَةٌ حنط حنطه حنطة Wheat; and the grain of wheat; syn. بُرٌّ (S, Msb, K) and قَمْحٌ and طَعَامٌ; (Msb;) of the first three of which words, بُرٌّ is the most chaste; (S in art. بر;) the well-known grain called بُرٌّ: (TA:) chewed, and applied as a poultice, it is good for the bite of a dog: (K:) or, correctly, what is chewed thereof disperses humours; but for the bite of a dog, it is coarsely pounded, and put upon the bite; as is said by the author of the “ Minhلj: ” and one of its wellknown properties is this; that when it is put upon a piece of heated iron, and powdered, and ringworms (قَوَابِىّ) are smeared with the moisture thereof, it removes them: (TA:) pl. حِنَطٌ. (S, K.)

حِنْطِىٌّ
حِنْطِىٌّ حنطى حنطي An eater of much حِنْطَة [or wheat], in order that he may grow fat. (K.) ― -b2- Accord. to Aboo-Nasr and Aboo-Sa'eed, (TA,) Inflated, or swollen; syn. مُنْتَفِخٌ. (K, TA.)

حِنَاطٌ
حِنَاطٌ حناط : see what next follows.

حَنُوطٌ
حَنُوطٌ حنوط (S, IAth, Msb, K) and ↓ حِنَاطٌ (IAth, Msb, K) [Perfume such as is termed] ذَرِيرَةٌ: (S:) or odoriferous substances (IAth, Msb, K) of any kind (K) that are mixed (IAth, Msb, K) for a corpse, (Msb, K,) in particular, (Msb,) or for grave-clothes and for the bodies of the dead, consisting of ذَرِيرَة, or musk, or ambergris, or camphor, or other substance, namely, Indian cane, or sandal-wood, bruised: derived from حَنَطَ said of the رِمْث, signifying that its colour became white inclining to yellowness, and its odour sweet: (IAth:) the term حنوط is applied to anything with which a corpse is perfumed, consisting of musk and ذَرِيرَة and sandal-wood and ambergris and camphor, and other things that are sprinkled upon it for the purpose of perfuming it and drying up its moisture. (Msb.)

حِنَاطَةٌ
حِنَاطَةٌ حناطه حناطة The trade of the حَنَّاط [q. v.]. (S, K.)

حَنَّاطٌ
حَنَّاطٌ حناط A seller of حِنْطَة [or wheat]; (S, Mgh, Msb, K;) as also ↓ حَنَّاطِىٌّ; (K;) a rel. n. from the former. (Msb.) [The pl.] حَنَّاطُونَ is explained by the lawyers as signifying Persons who transport wheat (حِنْطَة) from the ship to the houses. (Mgh in art. نقل.)

حَنَّاطِىٌّ
حَنَّاطِىٌّ حناطى حناطي : see the next preceding paragraph.

حَانِطٌ
حَانِطٌ حانط A possessor of حِنْطَة [or wheat]: (K:) or one who possesses much thereof. (Sgh, K.) [A possessive epithet, like لَابِنٌ and تَامِرٌ.] And قَوْمٌ حَانِطُونَ A people whose seed-produce has attained to the time for its being reaped: [in this sense also] a possessive epithet. (TA.) ― -b2- Also, [act. part. n. of حَنَطَ, or,] accord. to Sh and ISd, an act. part. n. of أَحْنَطَ, as applied to the رِمْث, contr. to analogy, meaning [Mature and] having its leaves become white; as also ↓ مُحْنِطٌ: (TA:) and, applied to a tree, and a herb, having its fruit mature. (AHn.) Also, accord. to Sh, i. q. وَارِسٌ, in the phrase حَانِطُ الغَضَى [app. meaning What is putting forth its leaves, of trees of the kind called غَضًى]: but accord. to Ibn-'Abbلd and the K, the fruit of the kind of tree called غَضًى. (TA.) ― -b3- Also Red leather. (S, TA.) And أَحْمَرُ حَانِطٌ Intensely red: (IF, K:) because wheat (الحِنْطَةُ) is called الحَمْرَآءُ. (IF.)

مُحْنِطٌ
مُحْنِطٌ محنط : see حَانِطٌ.

##### Türkçe

**حَنَطَ**
1 **حَنَطَ** **حنط** , (K,) muzâri‘ı **حَنُطَ** , (TK,) mastarı **حُنُوطٌ**, O (tohum mahsulü) biçilme vaktine erişti; ↓ **احنط** da böyledir. (K.) ― -b2- O ( **رِمْث** denilen türden bir ağaç) olgunlaştı ve yaprakları beyazlaştı; ↓ **احنط** da böyledir: (S:) yahut beyazlaştı ve olgunlaştı, (K, TA,) ve üzerinde toz renginde bir meyve çıktı, ve tepelerinde tutkal parçalarına benzeyen şeyler belirdi; (TA;) **حَنِطَ** da (böyledir), muzâri‘ı **حَنَطَ**; (K, TA;) ve ↓ **احنط**: (TA:) [sonuncusu, K’da zikredilmemiş olsa da, en yaygın olanı gibi görünür:] yahut rengi sarılığa meyleden beyaz oldu ve kokusu tatlı (oldu): (IAth:) Az, IAar’dan naklen, kişinin **أَوْرَسَ الرِّمْثُ**, ve ↓ **احنط** dediğini aktarır; **خَضَبَ العَرْفَجُ** gibi: ve **رِمْث** hakkında, yaprakları çıkmak üzere ilk yarıldığında, **قَدْ أَقْمَلَ** denir; ve azar azar arttığında, **قَدْ أَدْبَى**; ve yeşilliği arttığında, **بَقَلَ**: ve beyazlaşıp olgunlaştığında, **حَنَطَ**: (TA:) yahut ↓ **احنط** bir ağaç ve bir ot hakkında söylenir; mânâsı, meyvesi olgunlaştı; ve **حَنَطَ** da böyledir, mastarı **حُنُوطٌ**. (AHn.) ― -b3- O (deri) kızardı. (S, K.) [Bu mânâda fiilin mastarı zikredilmemiştir.] -A2- 2’ye de bak.

**حنّطهُ**
2 **حنّطهُ** **حنط** **حنطه** **حنطة** , mastarı **تَحْنِيطٌ** (S, TA;) K’da ↓ **حَنَطَهُ**, muzâri‘ı **حَنُطَ**; ki bu bir hatadır; (TA;) O, onu (ölü kişiyi [yani defin için]) [ve ayrıca onu (kefeni)] **حَنُوط** ile [bk. **حَنُوط**] hazırladı; (S, K;) ↓ **احنطهُ** da böyledir. (K.) Ve [bundan dolayı,] ↓ **أُحْنِطَ** [lafzen: حنوط ile defin için hazırlandı, şu mânâda kullanılır:] o öldü. (K.)

**احنط**
4 **احنط** **احنط** **أحنط** **حنط** : 1’e bak, beş yerde. -A2- **أَحْنَطَهُ**: ve **أُحْنِطَ**: 2’ye bak. ― -b2- Birincisi ayrıca şu mânâya gelir: O, onu, yahut onu, kanattı: onu, yahut onu, kanlı yaptı; yahut onu, yahut onu, kan ile sıvadı, kirletti, yahut murdar etti: o (kan) onu, yahut onu, kirletti yahut murdar etti. (IAar.)

**تحنّط**
5 **تحنّط** **حنط** **تحنط** O (ölü kişi) **حَنُوط** ile [defin için] hazırlanmış oldu, yahut hazırlandı. (K.) ― -b2- Ayrıca, yahut **تحنّط بِالحَنُوطِ**, (S,) O (adam) kendi için, elbisesinde **حنوط** kullandı: (S, * TA:) bir hadiste böyledir: mânâsı, savaşa çıkışı sırasında; sanki bununla kendini ölüme hazırlamak ve kendini savaşmaya sabırla katlanmaya sevk etmek ister gibi. (TA.)

**استحنط**
10 **استحنط** **استحنط** [lafzen: **حَنُوط** ile defin için hazırlanmayı istedi: ve buradan mânâsı] o (adam, Fr) kendini ölüme karşı cesaretlendirdi, yahut cesaretlendi; hayatını hafif görerek. (Fr, K.)

**حِنْطَةٌ**
**حِنْطَةٌ** **حنط** **حنطه** **حنطة** Buğday; ve buğday tanesi; eş anlamlısı **بُرٌّ** (S, Msb, K) ve **قَمْحٌ** ve **طَعَامٌ**; (Msb;) bu üç kelimenin ilki olan **بُرٌّ** en fasih olandır; (S, md. **بر**’de;) **بُرٌّ** denilen meşhur tane: (TA:) çiğnenip lapa gibi sürülürse, köpek ısırığına iyidir: (K:) yahut doğru olan, ondan çiğnenen şeyin hıltları dağıtmasıdır; fakat köpek ısırığı için, kaba dövülür ve ısırığın üzerine konur; “ **Minhلj** ”ın müellifinin dediği gibi; ve onun meşhur özelliklerinden biri şudur; kızdırılmış bir demir parçası üzerine konup toz edilince, ve **قَوَابِىّ** (saçkıranlar) onun nemiyle sıvanınca, onları giderir: (TA:) çoğulu **حِنَطٌ**. (S, K.)

**حِنْطِىٌّ**
**حِنْطِىٌّ** **حنطى** **حنطي** Şişmanlamak için çok **حِنْطَة** [yahut buğday] yiyen. (K.) ― -b2- Aboo-Nasr ve Aboo-Sa‘eed’e göre, (TA,) Şişkin, yahut şişmiş; eş anlamlısı **مُنْتَفِخٌ**. (K, TA.)

**حِنَاطٌ**
**حِنَاطٌ** **حناط** : hemen ardından gelen şeye bak.

**حَنُوطٌ**
**حَنُوطٌ** **حنوط** (S, IAth, Msb, K) ve ↓ **حِنَاطٌ** (IAth, Msb, K) [**ذَرِيرَةٌ** diye adlandırılan türden] koku: (S:) yahut her türden (K) güzel kokulu maddeler (IAth, Msb, K) ki bir ceset için, (Msb, K,) özellikle, (Msb,) yahut kefenler ve ölülerin bedenleri için, **ذَرِيرَة**’den, yahut miskten, yahut amberden, yahut kâfurdan, yahut başka bir maddeden—yani Hint kamışı, yahut sandal ağacı—dövülmüş olarak, karıştırılır: **حَنَطَ**’tan türetilmiştir; **رِمْث** hakkında söylenir; mânâsı, rengi sarılığa meyleden beyaz oldu ve kokusu tatlı (oldu): (IAth:) **حنوط** lafzı, bir cesedin misk ve **ذَرِيرَة** ve sandal ağacı ve amber ve kâfur ve başka şeylerden oluşan, onu kokulandırmak ve nemini kurutmak maksadıyla üzerine serpilen her şeyle kokulandırıldığı şeye uygulanır. (Msb.)

**حِنَاطَةٌ**
**حِنَاطَةٌ** **حناطه** **حناطة** **حَنَّاط**’ın [bk. **حَنَّاط**] mesleği. (S, K.)

**حَنَّاطٌ**
**حَنَّاطٌ** **حناط** **حِنْطَة** [yahut buğday] satıcısı; (S, Mgh, Msb, K;) ↓ **حَنَّاطِىٌّ** da böyledir; (K;) birinciden nisbet ismidir. (Msb.) [Çoğulu] **حَنَّاطُونَ**, fakihlerce, buğdayı (**حِنْطَة**) gemiden evlere taşıyan kimseler mânâsında açıklanır. (Mgh, md. **نقل**’de.)

**حَنَّاطِىٌّ**
**حَنَّاطِىٌّ** **حناطى** **حناطي** : bir önceki paragrafa bak.

**حَانِطٌ**
**حَانِطٌ** **حانط** **حِنْطَة** [yahut buğday] sahibi: (K:) yahut ondan çokça sahibi olan. (Sgh, K.) [**لَابِنٌ** ve **تَامِرٌ** gibi bir sahiplik sıfatıdır.] Ve **قَوْمٌ حَانِطُونَ** Biçilme vaktine erişmiş tohum mahsulü olan bir kavim: [bu mânâda da] bir sahiplik sıfatıdır. (TA.) ― -b2- Ayrıca, [**حَنَطَ**’ın ism-i fâili; yahut] Sh ve ISd’ye göre, kıyasa aykırı olarak, **رِمْث**’e uygulandığında **أَحْنَطَ**’ın ism-i fâilidir; mânâsı, [olgun ve] yaprakları beyazlaşmış; ↓ **مُحْنِطٌ** da böyledir: (TA:) ve bir ağaç ve bir ot için, meyvesi olgun olan. (AHn.) Ayrıca, Sh’ye göre, **وَارِسٌ** ile aynı mânâdadır, **حَانِطُ الغَضَى** terkibinde [görünüşe göre **غَضًى** denilen türden ağaçların yaprak çıkaranı mânâsında]: fakat İbn-‘Abbلd ve K’ya göre, **غَضًى** denilen ağaç türünün meyvesi. (TA.) ― -b3- Ayrıca Kırmızı deri. (S, TA.) Ve **أَحْمَرُ حَانِطٌ** Pek kırmızı: (IF, K:) çünkü buğday (**الحِنْطَةُ**) **الحَمْرَآءُ** diye adlandırılır. (IF.)

**مُحْنِطٌ**
**مُحْنِطٌ** **محنط** : **حَانِطٌ**’a bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B7/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَنَطَ
حَنَطَ U ( n. ac. حُنُوْط 27 ),
a.  Was ripe.

b.  I ( n. ac. حَنْط 1 ), Sighed.

c.  Turned red ( leather ).

حَنَّطَ
حَنَّطَ II ,  أَحْنَطَ IV ,
a.  Embalmed.

تَحَنَّطَ
تَحَنَّطَ V ,
a.  Was embalmed.

b.  [ La ], Was irritated against.

اِسْتَحْنَطَ
اِسْتَحْنَطَ X ,
a.  Risked his life recklessly.

b.  [ La ], Was irritated against.

حِنْطَة
حِنْطَة 2t , ( pl. حِنَط 7 ),
a.  Wheat, corn; flour.

حِنَاْط
حِنَاْط 23 ,
a.  Spices.

حِنَاْطَة
حِنَاْطَة 23t ,
a.  Embalming.

حَنُوْط
حَنُوْط 26 ,
a.  see 23 .

حَنَّاْط
حَنَّاْط 28 ,  حَنَّاْطِيّ 28yi ,
a.  Corn-merchant, cornfactor.

حَنْظَل
حَنْظَل
a.  Colocynth ( plant ).

##### Türkçe

**حَنَطَ**
**حَنَطَ** U ( mastar **حُنُوْط** 27 ),
a. Olgunlaştı.

b. I ( mastar **حَنْط** 1 ), iç çekti.

c. Kızardı (deri).

**حَنَّطَ**
**حَنَّطَ** II , **أَحْنَطَ** IV ,
a. Mumyaladı.

**تَحَنَّطَ**
**تَحَنَّطَ** V ,
a. Mumyalandı.

b. [ La ], -e karşı kızgın oldu.

**اِسْتَحْنَطَ**
**اِسْتَحْنَطَ** X ,
a. Hayatını pervasızca tehlikeye attı.

b. [ La ], -e karşı kızgın oldu.

**حِنْطَة**
**حِنْطَة** 2t , ( çoğ. **حِنَط** 7 ),
a. Buğday, tahıl; un.

**حِنَاْط**
**حِنَاْط** 23 ,
a. Baharatlar.

**حِنَاْطَة**
**حِنَاْطَة** 23t ,
a. Mumyalama.

**حَنُوْط**
**حَنُوْط** 26 ,
a. 23’e bak.

**حَنَّاْط**
**حَنَّاْط** 28 , **حَنَّاْطِيّ** 28yi ,
a. Tahıl tüccarı, tahıl komisyoncusu.

**حَنْظَل**
**حَنْظَل**
a. Ebucehil karpuzu (bitki).
