# حنظ (ح-ن-ظ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%B8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ن - ظ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

حَنْظَى به، أي نَدَّدَ به وأسمعَه المكروه والألف للإلحاق بدحرج. وهو رجلٌ حِنْظِيَانٌ، إذا كان فحَّاشاً.

##### Türkçe

Onunla **حَنْظَى** etti; yani onunla ayıpladı ve ona hoş olmayanı işittirdi; ve elif, **دحرج**’e ilhak içindir. Ve o, bir **حِنْظِيَانٌ** adamdır; fuhşiyatçı olduğu zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ح ظ ن
نظح ، حنظ
استعمل من وجوهه : نظح ، حنظ .
نظح : قال الليث : أَنْظَح السُّنْبُلُ إذا رأيت الدقيق في حَبِّه .
قلت : الذي حَفِظْناه وسمعناه من الثِّقَات : نَضَحَ السُّنبُلُ وأَنْضحَ وقد ذكرته في باب الحاء والضاد ، والظَّاء بهذا المعنى تصحيف إلا أن يكون محفوظاً عن العرب فيكون لغة من لغاتهم ، كما قالوا بَضْرُ المرأة لِبَظْرِها .
حنظ : تقول العرب : رَجُلٌ حِنْظِيانٌ وحِنْذِيان وخِنْذِيان وعِنْظِيان إذا كان فَحَّاشاً .
ويقال للمرأة : هي تُحَنْظِي وتُحَنذِي وتُعَنْظِي إذا كانت بَذِيَّةً فحّاشةً .
قلت : وحنْظَى وعنْظَى ملحقان بالرُّبَاعي ، وأصْلُها ثُلاثي ، والنون فيها زائدة ، كأنَّ الأصلَ مُعْتَل .

##### Türkçe

ح ظ ن
**نظح** , **حنظ**
Şu vecihlerinden kullanılmıştır: **نظح** , **حنظ** .

**نظح** : Leys dedi: **أَنْظَح السُّنْبُلُ**; başağında tanesinde unu gördüğün zaman.
Dedim: Güvenilirlerden hıfzettiğimiz ve işittiğimiz: **نَضَحَ السُّنبُلُ** ve **أَنْضحَ**; onu bu mânâ ile **الحاء** ve **الضاد** ve **الظَّاء** bâbında zikrettim; **الظَّاء** ile olan (okunuş) bir tashîftir; ancak Araplardan mahfuz ise o zaman dillerinden bir dil olur; nitekim kadının **بَضْرُ**’u için **لِبَظْرِها** dediler.

**حنظ** : Araplar der: **رَجُلٌ حِنْظِيانٌ** ve **حِنْذِيان** ve **خِنْذِيان** ve **عِنْظِيان**; fuhşiyât söyleyen olduğu zaman.
Kadın için de denir: **هي تُحَنْظِي** ve **تُحَنذِي** ve **تُعَنْظِي**; edepsiz, fuhşiyât söyleyen olduğu zaman.
Dedim: **وحنْظَى** ve **وعنْظَى** rubâîye ilhâk olunmuşlardır; aslı sülâsîdir; içlerindeki nûn zâiddir; sanki asl (kelime) mu‘tel gibidir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

حَنْظى به أَي نَدَّدَ به وأَسمعه المكروه، والأَلف للإلحاق بدَحْرج.
وهو رجل حِنْظِيانٌ إِذا كان فَحّاشاً، وقد حكي ذلك بالخاء أَيضاً، وسنذكره. الأَزهري: رجل حِنْظِيانٌ وحِنْذِيانٌ وخِنْذيانٌ وعِنْظِيانٌ إِذا كان فحَّاشاً. قال: ويقال للمرأَة هي تُحَنْظِي وتُحَنْذي وتُعَنْظِي إِذا كانت بَذِيّةً فحّاشة. قال الأَزهري: وحَنْظى وحَنْذى وعَنْظى ملحقات بالرباعي وأَصلها ثلاثي والنون فيها زائدة كأَنَّ الأَصل فيها معتلّ، وقال ابن بري: أَحْنَظْت الرجل أَعطيته صلة أَو أُجرة، واللّه أَعلم.

##### Türkçe

**حَنْظى** ile: yani onunla alay etti ve ona hoş olmayanı işittirdi; **الألف** ilhâk içindir, **دَحْرج**’e.

Ve o, eğer çok sövücü ise, bir adam **حِنْظِيانٌ**’dır; bunun **الخاء** ile de rivayet edildiği (şekli) vardır, yani ayrıca; ve onu zikredeceğiz. **الأَزهري**: Bir adam **حِنْظِيانٌ** ve **حِنْذِيانٌ** ve **خِنْذيانٌ** ve **عِنْظِيانٌ**’dır, eğer çok sövücü ise. Dedi: Ve kadına da, eğer edepsiz, çok sövücü ise, “o **تُحَنْظِي** ve **تُحَنْذي** ve **تُعَنْظِي**” denir. **الأَزهري** dedi: Ve **حَنْظى** ve **حَنْذى** ve **عَنْظى**, dörtlüye ilhâk edilmişlerdir; asılları üçlüdür ve içlerindeki **النون** ziyadedir; sanki asıl, onda illetli imiş gibi. Ve **ابن بري** dedi: “Adamı **أَحْنَظْت**”: ona bir bağış yahut bir ücret verdim; ve Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

رجل حنظيان، بالكسر، أي فحاش، نقله الجوهري هكذا. قال وحكى الأموي خنظيان، بالخاء المعجمة. قال الأزهري: وكذلك: حنذيان، وخنذيان، وعنظيان.
 وفي العباب: يقال للمرأة: هي تحنظي، أي تتفاحش، وكذلك تخنظي، وتحنذى، وتعنظي: إذا كانت بذية فحاشة. ومما يستدرك عليه: حنظى به، أي ندد به، وأسمعه المكروه، والألف للإلحاق بدحرج، كما في الصحاح، والمصنف ذكره في خ ن ظ، كما سيأتي قريبا.
 في العباب ذكر الخارزنجي في هذا التركيب عنز حنظئة على وزن زؤزئة، وهي العريضة الضخمة. وهي أيضا القملة الضخمة، وجمعها حناظي، بالهمز، وكذلك الحنظئة على وزن هبرئة: هي العريضة الملآنة. قال: ورجل حنظأوة: عظيم البطن،قال: وحناظئ المدينة: نشوزها، الواحدة حنظوة، قيل: هي قيران صغار في الأرض سهلة.
 قال الصاغاني: أما الحنظئة والحنظئة والحنظأوة - بالظاء المعجمة - فتصحيف، والصواب فيهن بالطاء المهملة. وأما خناظئ المدينة فبالخاء المعجمة وتبعه ابن عباد على التصحيف في الكلمات الأربع.
 وقال ابن بري: أحنظت الرجل: أعطيته صلة أو أجرة زاد ابن السيد في الفرق: والرجل الذي أعطى أجرة على عمل أو عمله صلة على خبر جاء به: حنيظ، كأمير. والحنظ: لغة في الحظ، وقد تقدم.

##### Türkçe

**رجل حنظيان**; kesre ile; yani küfürbaz. Bunu el-Cevherî böylece nakletti. Dedi ve el-Ümevî **خنظيان**’ı, mu‘ceme **الخاء** ile, hikâye etti. el-Ezherî dedi: Ve aynı şekilde: **حنذيان** ve **خنذيان** ve **عنظيان**.

Ve el-‘Ubâb’da: Kadına denilir: “O **تحنظي**’dir”; yani müstehcenleşir; ve aynı şekilde **تخنظي** ve **تحنذى** ve **تعنظي**: eğer sövgücü, küfürbaz ise. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **حنظى به**; yani onu teşhir etti, ona çirkin olanı işittirdi; ve elif, **دحرج**’e ilhâk içindir; **الصحاح**’ta olduğu gibi; ve **المصنف** onu **خ ن ظ**’da zikretti; yakında geleceği üzere.

el-‘Ubâb’da, bu terkîbde el-Hârizencî **عنز حنظئة**’yi, **زؤزئة** vezninde, zikretti; o, geniş, iri olandır. Ve o, ayrıca iri bitten ibarettir; cem‘i **حناظي**’dir, hemze ile; ve aynı şekilde **الحنظئة** **هبرئة** vezninde: o, geniş, dolu olandır. Dedi: Ve **رجل حنظأوة**: büyük karınlıdır. Dedi: Ve **حناظئ المدينة**: onun tümsekleridir; tekili **حنظوة**’dir; denildi ki: O, yerde küçük tümseklerdir; düz (arazi)de.

es-Sâğânî dedi: **الحنظئة** ve **الحنظئة** ve **الحنظأوة** — mu‘ceme **الظاء** ile — tashîftir; doğrusu bunlarda muhmale **الطاء** iledir. **خناظئ المدينة**’ye gelince, mu‘ceme **الخاء** iledir; ve İbn ‘Abbâd, dört kelimenin hepsinde tashîfte ona tâbi oldu.

Ve İbn Berrî dedi: **أحنظت الرجل**: ona bir bağış yahut bir ücret verdim. İbn es-Seyyid “el-Fark”ta artırdı: Ve bir iş üzerine ücret verilen yahut getirdiği bir haber üzerine işi bağış olan adam: **حنيظ**’dir; **أمير** gibi. Ve **الحنظ**, **الحظ**’da bir lugattır; ve daha önce geçti.
