# حنظ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%B8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنظ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D8%B8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حنظ

رجل حنظيان، بالكسر، أي فحاش، نقله الجوهري هكذا. قال وحكى الأموي خنظيان، بالخاء المعجمة. قال الأزهري: وكذلك: حنذيان، وخنذيان، وعنظيان.
 وفي العباب: يقال للمرأة: هي تحنظي، أي تتفاحش، وكذلك تخنظي، وتحنذى، وتعنظي: إذا كانت بذية فحاشة. ومما يستدرك عليه: حنظى به، أي ندد به، وأسمعه المكروه، والألف للإلحاق بدحرج، كما في الصحاح، والمصنف ذكره في خ ن ظ، كما سيأتي قريبا.
 في العباب ذكر الخارزنجي في هذا التركيب عنز حنظئة على وزن زؤزئة، وهي العريضة الضخمة. وهي أيضا القملة الضخمة، وجمعها حناظي، بالهمز، وكذلك الحنظئة على وزن هبرئة: هي العريضة الملآنة. قال: ورجل حنظأوة: عظيم البطن،قال: وحناظئ المدينة: نشوزها، الواحدة حنظوة، قيل: هي قيران صغار في الأرض سهلة.
 قال الصاغاني: أما الحنظئة والحنظئة والحنظأوة - بالظاء المعجمة - فتصحيف، والصواب فيهن بالطاء المهملة. وأما خناظئ المدينة فبالخاء المعجمة وتبعه ابن عباد على التصحيف في الكلمات الأربع.
 وقال ابن بري: أحنظت الرجل: أعطيته صلة أو أجرة زاد ابن السيد في الفرق: والرجل الذي أعطى أجرة على عمل أو عمله صلة على خبر جاء به: حنيظ، كأمير. والحنظ: لغة في الحظ، وقد تقدم.

### Türkçe

**رجل حنظيان**; kesre ile; yani küfürbaz. Bunu el-Cevherî böylece nakletti. Dedi ve el-Ümevî **خنظيان**’ı, mu‘ceme **الخاء** ile, hikâye etti. el-Ezherî dedi: Ve aynı şekilde: **حنذيان** ve **خنذيان** ve **عنظيان**.

Ve el-‘Ubâb’da: Kadına denilir: “O **تحنظي**’dir”; yani müstehcenleşir; ve aynı şekilde **تخنظي** ve **تحنذى** ve **تعنظي**: eğer sövgücü, küfürbaz ise. Ve ona ilâve olarak istidrâk edilenlerdendir: **حنظى به**; yani onu teşhir etti, ona çirkin olanı işittirdi; ve elif, **دحرج**’e ilhâk içindir; **الصحاح**’ta olduğu gibi; ve **المصنف** onu **خ ن ظ**’da zikretti; yakında geleceği üzere.

el-‘Ubâb’da, bu terkîbde el-Hârizencî **عنز حنظئة**’yi, **زؤزئة** vezninde, zikretti; o, geniş, iri olandır. Ve o, ayrıca iri bitten ibarettir; cem‘i **حناظي**’dir, hemze ile; ve aynı şekilde **الحنظئة** **هبرئة** vezninde: o, geniş, dolu olandır. Dedi: Ve **رجل حنظأوة**: büyük karınlıdır. Dedi: Ve **حناظئ المدينة**: onun tümsekleridir; tekili **حنظوة**’dir; denildi ki: O, yerde küçük tümseklerdir; düz (arazi)de.

es-Sâğânî dedi: **الحنظئة** ve **الحنظئة** ve **الحنظأوة** — mu‘ceme **الظاء** ile — tashîftir; doğrusu bunlarda muhmale **الطاء** iledir. **خناظئ المدينة**’ye gelince, mu‘ceme **الخاء** iledir; ve İbn ‘Abbâd, dört kelimenin hepsinde tashîfte ona tâbi oldu.

Ve İbn Berrî dedi: **أحنظت الرجل**: ona bir bağış yahut bir ücret verdim. İbn es-Seyyid “el-Fark”ta artırdı: Ve bir iş üzerine ücret verilen yahut getirdiği bir haber üzerine işi bağış olan adam: **حنيظ**’dir; **أمير** gibi. Ve **الحنظ**, **الحظ**’da bir lugattır; ve daha önce geçti.
