# حنف — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%81/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D9%81/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%81.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حنف

باب الحاء والنون والفاء معهما
ح ن ف، ن ح ف، ح ف ن، ن ف ح مستعملات
حنف:
الحَنَفُ: مَيْلٌ في صدر القَدَم، ورجلٌ أَحْنَفُ، ورِجْلٌ حَنْفاءُ، ويقال: سُمِّيَ الأحنفُ بنُ قَيْسٍ به لحَنَفٍ كان في رِجْله، وقالتْ حاضِنة الأحنَف:
واللهِ لولا حَنَفٌ بِرجِلْـهِ		ما كانَ في فِتْيانِكم كمِثْلِهِ
والسُّيُوف الحَنَفيّة تُنْسَبُ إليه لأنّه أوّلُ من عَمِلَها، أي: أمَرَ باتّخاذها، وهو في القياس: سَيْفٌ أحنَفيّ.
وبُنُو حَنيفَة حيٌّ من ربَيعة. ويقال: تَحَنَّفَ فلان إلى الشيء تحنُّفاً إذا مال إليه.
وحَسَبٌ حَنيف أي: حديث إسلامي لا قديمَ له، وقال ابن حبناء التميمي:
وماذا غيْرَانّكَ ذو سِـبـالٍ		تُمَسِّحُها وذو حَسَبٍ حَنيفِ
والحَنيفُ في قولٍ: المُسلْمُِ الذي يستَقبِل قِبْلةَ البَيت الحَرام على مِلّةِ إبراهيم حَنيفاً مُسْلِماً.
والقول الآخر: الحنيف كلُّ من أسْلَمَ في أمر الله فلم يَلْتَوِفي شيءٍ منه. وأحَبُّ الأديان إلى اللهِ الحَنيفية السَّمْحة وهي مِلّة النبي- صلى الله عليه وعلى آله وسلم- لا ضيِقٌ فيها ولا حَرَج.
نحف:
نَحُفَ الرجُلُ يَنْحُفُ نَحافةً فهو نَحيفٌ قَضيفٌ، ضَرِبُ الجِسْمِ قَليلُ اللَّحْم، قال:
تَرَى الرجُلَ النَّحيف فتَزْدَريهِ		وفي أثوابـه أَسَـدٌ مَـزيرُ
نفح:
نَفَحَ الطِّيبُ يَنْفَحُ نَفْحاً ونُفُوحاً، وله نَفْحةٌ طيّبةٌ ونَفْحَةٌ خَبيثةٌ ونَفَحَتِ الدابَّة إذا رَمِحَت برِجْلها ورَمَتْ بحَدِّ حافرها.
ونَفَحَهُ بالسيف أي: تَناوَلَه من بعيد شَزْراً.
ونَفَحَه بالمال نَفْحاً، ولا تَزال له نَفَحاتٌ من المعروف، واللهُ النَّفّاحُ المُنْعِمُ على عباده. والإنْفَحَةُ لا تكونُ إلاّ لكلّ ذي كَرِشٍ، وهو شيءٌ يُسْتَخْرَج من بطن ذيهِ أصفَرُ يُعْصَرُ في صُوفةٍ مُبْتَلَّةٍ في اللَّبَن فيغْلُظُ كالجُبْنِ.
حفن:
الحَفْنُ: أخْذُكَ الشيءَ براحة كَفِّكَ، والأصابعُ مَضموُمةٌ، ومِلءْ كُلِّ كَفٍّ حَفْنَةٌ.
واحْتَفَنْتُ: أخَذْتُ لنفسي. والمِحْفَنُ: الرجل ذو الحَفْن الكثير، وكان مِحْفَنٌ أبو بَطْحاءَ تُنْسَبُ إليه الدَّوابُّ البَطْحاوية.
والحَفْنَةُ: الحُفْرة، وجمعها حُفَن.

### Türkçe

باب **الحاء** ve **النون** ve **الفاء** onlarla birlikte

**ح ن ف**، **ن ح ف**، **ح ف ن**، **ن ف ح** kullanımdadırlar
**حنف**:
**الحَنَفُ**: ayağın üst kısmında bir meyil; ve **أَحْنَفُ** bir adam; ve **حَنْفاءُ** bir ayak. Ve denilir ki: **الأحنفُ بنُ قَيْسٍ** ona, ayağında bulunan bir **حَنَفٍ** sebebiyle bu ad verilmiştir. Ve **الأحنَف**’in sütannesi dedi ki:
Allah’a yemin olsun, eğer ayağında bir **حَنَفٌ** olmasaydı		sizin delikanlılarınız içinde onun gibisi olmazdı
Ve **الحَنَفيّة** kılıçlar ona nisbet edilir; çünkü onları ilk yapan odur; yani: onların yapılmasını emretti. Ve bu kıyasta: **سَيْفٌ أحنَفيّ**’dir.
Ve **بُنُو حَنيفَة**: **ربَيعة**’den bir kabiledir. Ve denilir ki: falan kimse şeye **تَحَنَّفَ** eder, **تحنُّفاً** (yapar) ise ona meylettiği zaman.
Ve **حَسَبٌ حَنيف**: yani, eski tarafı olmayan yeni bir İslâmî (nesep/şeref). Ve **ابن حبناء التميمي** dedi ki:
Ve bıyıklı bir kimse olan senin kıskançlığından başka nedir		onları sıvazlayan, ve **حَسَبٍ حَنيف** sahibi olan?
Ve **الحَنيفُ** bir görüşte: **إبراهيم**’in milleti üzere, **حَنيفاً مُسْلِماً** olarak **البَيت الحَرام**’ın kıblesine yönelen Müslümandır.
Ve diğer söz: **الحنيف** Allah’ın emrinde İslâm’a giren ve ondan hiçbir şeyde eğrilmeyen herkesdir. Ve dinlerin Allah’a en sevgilisi, **الحَنيفية السَّمْحة**’dır; ve o, Peygamber’in -Allah ona ve âline salât etsin- milletidir; onda ne darlık vardır ne de güçlük.

**نحف**:
Adam **نَحُفَ** eder, **يَنْحُفُ** **نَحافةً** (zayıflıkla); o hâlde o **نَحيفٌ قَضيفٌ**’dir: bedeni ince, eti az. Dedi ki:
Zayıf adamı görürsün de onu küçümsersin		halbuki elbiselerinde kükreyen bir aslan vardır

**نفح**:
**الطِّيبُ** **نَفَحَ** eder, **يَنْفَحُ** **نَفْحاً** ve **نُفُوحاً**; ve onun güzel bir **نَفْحةٌ**’si ve kötü bir **نَفْحَةٌ**’si vardır. Ve binek hayvan **نَفَحَتِ** (eder) ise, ayağıyla çifte attığı ve toynağının keskin ucu ile fırlattığı zamandır.
Ve onu kılıçla **نَفَحَهُ**: yani, uzaktan yan yan (bakışla) ona uzandı (vurmayı denedi).
Ve onu mal ile **نَفَحَه** **نَفْحاً**; ve onun için iyilikten **نَفَحاتٌ** eksik olmaz. Ve Allah **النَّفّاحُ**’tır: kullarına nimet veren. Ve **الإنْفَحَةُ** ancak her karın sahibi için olur; ve o, onun karnından çıkarılan sarı bir şeydir; ıslatılmış bir yün parçası içinde süte sıkılır da peynir gibi koyulaşır.

**حفن**:
**الحَفْنُ**: avuç içiyle bir şeyi almandır; parmaklar bitişik olduğu hâlde. Ve her avucun dolusu bir **حَفْنَةٌ**’dir.
Ve **احْتَفَنْتُ**: kendim için aldım. Ve **المِحْفَنُ**: çok **حَفْن** sahibi adamdır. Ve **مِحْفَنٌ** **أبو بَطْحاءَ** idi; **الدَّوابُّ البَطْحاوية** ona nisbet edilir.
Ve **الحَفْنَةُ**: çukur; çoğulu **حُفَن**’dir.
