# حنك — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%83/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D9%83/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%83.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: حنك

باب الحاء والكاف والنون معهما
ن ك ح، ح ن ك مستعملان فقط
نكح:
نَكَحَ يَنكِحُ نَكْحاً: وهو البَضْع. ويُجرَى نَكَحَ أيضاً مُجْرَى التزويح. وامرأةٌ ناكِحٌ: أي ذاتُ زَوح، ويجوز في الشعر ناكحة بالهاء، قال:
ومثلك ناحَتْ عليه النِسـا		ءُ من بين بِكْرٍ إلى ناكِحَهْ
وقال:
أحاطَتْ بخطّابِ الأيامَى وطُلِّقَتْ		غَداتئِذٍ منهُنَّ من كان ناكـحـا
وكانَ الرجلُ يأتي الحَيَّ خاطباً فيقوم في ناديهم فيقول: خِطبٌ، أيْ جئتُ خاطباً، فيقال له: نِكحٌ، أي أنْكَحْناك.
حنك:
رجلٌ مُحَنَّك : لا يُستقلّ منه شيء مما عضَّه الدهر . والمُحتَنِك : الذي تَمَّ عقًلُه وسنُّه ، يُقال : حَنَّكَتْه السِّنُّ حَنْكاً وحَنَكاً. وحنَّكَتْه تحنيكاً: إذا نَبَتَتْ أسنانُه التي تُسَمَّى أسنان العقل، قال العجاج:
مُحتَنِكٌ ضَخْم شؤون الراسِ
ويقال: هم أهلُ الحُنْك، ومنهم من يكسر الحاء، ومنهم من يثقّل فيقول: أهل الحُنُك والحُنْكة يَعني أهلَ الشَرَف والتَجارِب.
والتَّحنيك: إن تغرِزَ عوداً في الحَنَك الأعلى من الدابَّة أو في طَرَف قَرْنٍ حتى يُدميه لِحَدَث يحدُثُ ليه.
واستَحنَكَ الرجلُ: اشتَدَّ أكْلُهُ بعد قِلَّة. وحَنَّكْتُ الصبيَّ بالتّمْر: دَلَكتُه في حَنَكه. والحَنَكانِ: الأعلى والأسفل، فإذا فَصلَوهما لم يَكادوا يقولون للأعلى حَنَك، قال حميد:
فالحَنَكُ الأعلى طُوالٌ سَرطُم
والحنك الأسفل منه أفقمُ
وفي الحديث: أن النبي -صلى الله عليه وسلم- كانَ يُحنِّك أولادَ الأنصار. واحتَنَكتُ الرجلَ: أخذتُ مالَه ومنه قوله تعالى: "لأَحَتنِكَنَّ ذُرِّيَتَه إلا قليلاً".

### Türkçe

باب **الحاء** ve **الكاف** ve **النون** onlarla birlikte

**ن ك ح** ve **ح ن ك** yalnızca kullanılmış ikisidir.
**نكح**:
**نَكَحَ يَنكِحُ نَكْحاً**: ve o, **البَضْع**’dır. Ve **نَكَحَ** da ayrıca **التزويح**’in yürütüldüğü tarz üzere yürütülür. Ve bir kadın **ناكِحٌ**: yani **زَوح** sahibi. Ve şiirde **الهاء** ile **ناكحة** caiz olur, dedi ki:
ومثلك ناحَتْ عليه النِسـا		ءُ من بين بِكْرٍ إلى ناكِحَهْ
Ve dedi ki:
أحاطَتْ بخطّابِ الأيامَى وطُلِّقَتْ		غَداتئِذٍ منهُنَّ من كان ناكـحـا
Ve erkek, bir mahalleye talip olarak gelirdi; onların meclisinde ayağa kalkar da şöyle derdi: **خِطبٌ**, yani talip olarak geldim; ona şöyle denirdi: **نِكحٌ**, yani seni evlendirdik.

**حنك**:
Bir adam **مُحَنَّك**: zamânın ısırdığı şeylerden ondan hiçbir şey eksilmez. Ve **المُحتَنِك**: aklı ve yaşı tamam olan kimsedir; şöyle denir: **حَنَّكَتْه السِّنُّ حَنْكاً وحَنَكاً**. Ve onu **تحنيكاً** ile **حنَّكَتْه**: eğer **أسنان العقل** diye adlandırılan dişleri biterse. **العجاج** dedi ki:
مُحتَنِكٌ ضَخْم شؤون الراسِ
Ve denir: onlar **أهلُ الحُنْك**’tur; onlardan **الحاء**’ı kesreleyen vardır, onlardan da ağırlaştırıp şöyle diyen vardır: **أهل الحُنُك** ve **الحُنْكة**; yani şeref ve tecrübeler ehli.

Ve **التَّحنيك**: bir değneği binek hayvanının üst **حَنَك**’ına yahut bir boynuz ucuna, onu kanatıncaya kadar saplamandır; onun için bir hâdise meydana geldiğinde.

Ve adam **استَحنَكَ**: azlıktan sonra yemesi şiddetlendi. Ve çocuğu hurma ile **حَنَّكْتُ**: onu **حَنَكه**’inde ovaladım. Ve iki **الحَنَكانِ**: üst ve alt; onları ayırdıklarında, üste **حَنَك** demeye neredeyse söylemezler. **حميد** dedi ki:
فالحَنَكُ الأعلى طُوالٌ سَرطُم
والحنك الأسفل منه أفقمُ
Ve hadiste: Peygamber’in -Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun- Ensâr’ın çocuklarını **يُحنِّك** olduğu. Ve adamı **احتَنَكتُ**: malını aldım; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: "**لأَحَتنِكَنَّ ذُرِّيَتَه إلا قليلاً**".
