# حنك — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%83/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D9%83/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حنك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%83.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: حنك

- الحنك: حنك الإنسان والدابة، وقيل لمنقار الغراب: حنك؛ لكونه كالحنك من الإنسان، وقيل: أسود مثل حنك الغراب، وحلك الغراب، فحنكه: منقاره، وحلكه: سواد ريشه، وقوله تعالى: ﴿لأحتنكن ذريته إلا قليلا﴾ [الإسراء/62]، يجوز أن يكون من قولهم: حنكت الدابة: أصبت حنكها باللجام والرسن، فيكون نحو قولك: لألجمن فلانا ولأرسننه (انظر: البصائر 2/505)، ويجوز أن يكون من قولهم احتنك الجراد الأرض، أي: استولى بحنكه عليها، فأكلها وستأصلها، فيكون معناه: لأستولين عليهم استيلاءه على ذلك، وفلان حنكه الدهر واحتنكه، كقولهم: نجذه، وقرع سنه، وافتره (يقال للشيخ: قد علته كبرة وعرته فترة. انظر: اللسان: (فتر) ؛ وأساس البلاغة ص 333)، ونحو ذلك من الاستعارات في التجربة (قال ابن الأعرابي: جرذه الدهر، ودلكه ورعسه وحنكه، وعركه ونجذه بمعنى واحد. وقال قدامة بن جعفر: ويقال: قد عجمته الخطوب، وجذعته الحروب، ونجذته الأمور، وهذبته الدهور، ودربته العصور، وحنكته التجارب.
راجع: جواهر الألفاظ ص 334؛ واللسان (حنك) ).

### Türkçe

- **الحنك**: insanın ve binek hayvanının **حنك**’ı; ve karganın gagasına da **حنك** denildiği söylenmiştir; insanın **حنك**’ı gibi olmasından dolayı. Ve: karganın **حنك**’ı gibi siyah, ve karganın **حلك**’ı gibi (denildiği söylenmiştir). Artık onun **حنكه**’si: gagasıdır; ve onun **حلكه**’si: tüyünün siyahlığıdır. Ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿لأحتنكن ذريته إلا قليلا﴾ [الإسراء/62]; onların sözünden olması caizdir: **حنكت الدابة**: gem ve yular ile onun **حنك**’ına isabet ettirdim; böylece “falancayı mutlaka gemlerim ve mutlaka yularlarım” demen gibi olur (bak: البصائر 2/505). Ve onların sözünden olması da caizdir: **احتنك الجراد الأرض**; yani: **حنك**’ı ile ona hâkim oldu; böylece onu yedi ve onu kökünden söküp yok edecek; böylece onun manası: “onlara, onun buna hâkim oluşu gibi mutlaka hâkim olacağım” olur. Ve “falancayı zaman **حنكه** etti ve onu **احتنكه** etti”; onların “onu **نجذه** etti, ve dişini **قرع** etti, ve onu **افتره** etti” demeleri gibi. (Yaşlı için denilir: “ona bir **كبرة** galip geldi ve bir **فترة** onu bürüdü.” Bak: اللسان: (**فتر**) ; ve أساس البلاغة s. 333). Ve bunun benzeri, tecrübedeki istiarelerdendir. (İbnü’l-A‘râbî dedi: “Zaman onu **جرذه** etti, ve onu **دلكه** etti ve onu **رعسه** etti ve onu **حنكه** etti, ve onu **عركه** etti ve onu **نجذه** etti” bir tek manadadır. Ve Kudâme b. Ca‘fer dedi: “Ve denilir: musibetler onu **عجمته** etti, savaşlar onu **جذعته** etti, işler onu **نجذته** etti, devirler onu **هذبته** etti, çağlar onu **دربته** etti, ve tecrübeler onu **حنكته** etti.”
راجع: جواهر الألفاظ s. 334; ve اللسان (**حنك**) ).
