# حني (ح-ن-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - ن - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الحَنْوَةُ بالفتح: نبتٌ طيِّبُ الريح، وقال يصف روضة:
وكأنَّ أنماطَ المدائنِ حـولـهـامن نَوْرِ حَنْوَتِها ومن جَرْجارِها
والحِنْوُ بالكسر: واحد أَحْناءِ السرجِ والقَتبِ. وحِنْوُ كلِّ شيء أيضاً: اعوجاجُه؛ ومنه حِنْوُ الجبل. والحِنْوُ: واحد الأَحْناءِ، وهي الجوانب. وقولهم: ازْجُرْ أَحْناءَ طيرك، أي نواحيَه يميناً وشِمالاً، وأماماً وخَلْفاً. وَيراد بالطير الخِفَّة والطَيش. قال لبيد:
فقلتُ ازْدَجِرْ أحْناءَ طيرك واعْلَمَنْبأنّك إنْ قَدَّمْتَ رِجْلَـكَ عـاثِـرُ
والحَنِيَّةُ: القوسُ. والحَنيُّ: القِسيُّ. وحَنَيْتُ ظهري، وحَنَيْتُ العود: عَطَفْتُهُ وحَنَوْتُ لغةٌ. ورجلٌ أَحْنَى الظهر، والمرأة حَنْياءُ وحَنْواءُ، أي في ظهرها احديدابٌ. وفلان أَحْنَى الناسِ ضلوعاً عليك، أي أشفقُهم عليك. وحَنَوْتُ عليه، أي عطَفتُ. وامرأةٌ حانِيَةٌ، إذا أقامت على ولدها ولم تتزوّجْ بعد أبيهم. وقد حَنَتْ عليهم تَحْنو حُنُوَّاً. وحَنَتِ النعجة تَحْنُو، إذا اشتهت الفَحل، فهي حانٍ وبها حِناءٌ، وكذلك البقرَة الوحشيَّة لأنّها عند العرب نعجةٌ. وتَحَنَّى عليه، أي تعطَّف، مثل تَحَنَّنَ. قال الشاعر:
تَحَنَّى عليكَ النَفْسُ من لاعِجِ الهَوىوكيف تَحَنِّيها وأنتَ تُـهـينُـهـا
وانْحَنى الشيء، أي انعطف. والمَحاني: مَعاطف الأودية، الواحدة مَحْنِيَةٌ بالتخفيف.

##### Türkçe

**الحَنْوَةُ** fetha ile: hoş kokulu bir bitkidir. Ve bir çayırı vasfederek dedi ki:
وكأنَّ أنماطَ المدائنِ حـولـهـامن نَوْرِ **حَنْوَتِها** ومن **جَرْجارِها**
**الحِنْوُ** kesra ile: eyerin ve **القَتبِ**’in **أَحْناءِ**’sından bir tanedir. Ve her şeyin **حِنْوُ**’su da: onun eğriliğidir; bundan dağ’ın **حِنْوُ**’su (vardır). Ve **الحِنْوُ**: **الأَحْناءِ**’dan bir tanedir; onlar yanlardır. Ve onların sözü: **ازْجُرْ أَحْناءَ طيرك**, yani onun tarafları: sağa ve sola, öne ve arkaya. Ve **الطير** ile hafiflik ve taşkınlık kastedilir. Lebîd dedi ki:
فقلتُ **ازْدَجِرْ أحْناءَ طيرك** واعْلَمَنْبأنّك إنْ قَدَّمْتَ رِجْلَـكَ عـاثِـرُ
**الحَنِيَّةُ**: yaydır. **الحَنيُّ**: yaylardır. **حَنَيْتُ** sırtımı, ve **حَنَيْتُ** dalı: onu büktüm; ve **حَنَوْتُ** bir dildir (lehçedir). Ve bir adam: sırtı daha çok eğri olan; ve kadın **حَنْياءُ** ve **حَنْواءُ**: yani sırtında kamburluk vardır. Ve falan kimse: sana karşı insanların kaburgaca en **أَحْنَى**’sıdır; yani sana karşı en çok acıyandır. Ve **حَنَوْتُ** ona: yani şefkat gösterdim. Ve bir kadın **حانِيَةٌ**: çocuğunun üzerinde ikamet ettiği ve onların babasından sonra evlenmediği zaman. Ve gerçekten onlara **حَنَتْ**; **تَحْنو** **حُنُوّاً**. Ve koyun **حَنَتِ**; **تَحْنُو**: koçu arzuladığı zaman; artık o **حانٍ**’dır ve onda **حِناءٌ** vardır. Ve aynı şekilde yaban ineği; çünkü o, Araplar katında bir koyundur. Ve **تَحَنَّى** ona: yani şefkat gösterdi; **تَحَنَّنَ** gibi. Şair dedi ki:
تَحَنَّى عليكَ النَفْسُ من لاعِجِ الهَوىوكيف تَحَنِّيها وأنتَ تُـهـينُـهـا
Ve şey **انْحَنى**: yani büküldü. Ve **المَحاني**: vadilerin kıvrımlarıdır; bir tanesi **مَحْنِيَةٌ** (tahfîf ile)’dir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ح ن ي
حتى العود يحنيه‏.‏
وانحنـى ظهـره وتحنـى‏.‏
ونزلـوا فـي محنيـة الـوادي وحنـو الـوادي ومنحنـاه ومنعطفه وفي محانيه وأحنائه‏.‏
وأصلح أحناء سرجك‏.‏
وخرجوا بالحنايا يتبعون الرماا وهي القسي الواحدة حنية‏.‏
وفي أيديهم الحني المعطف واللدن المثقف‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هو يحنو عليّ حنو الأب البرّ ويتحنى علي وحنت المرأة على ولدها حنواً إذا لم تتزوج بعد أبيـه وهـذه أم حانيـة‏.‏
وطـوى عليـه أحنـاء صـدره‏.‏
وهـو أعـرف بأثنـاء الأمـور وأحنائها‏.‏
وهو يتقلب بين أحناء الحق ويتحرّى أنحاء الصدق‏.‏
قال الكميت‏:‏ وآلو الأمـور وأحناءهـا فلم يبهلوها ولم يهملوا من الإيالة‏.‏
وضربت حنو عينه أي حجاجها‏.‏

##### Türkçe

ح ن ي
Hatta değnek onu eğer.
Sırtı eğildi ve **تحنّى**.
Vadi’nin **محنيّة**sinde, vadi’nin **حنو**sunda, onun **منحناه**sında ve onun **منعطف**ında; ve onun **محاني**sinde ve **أحناء**sında indiler.
Eyerinin **أحناء**sını düzelt.
Ve **الحنايا** ile çıktılar; **الرماا**’yı takip ederler; o, yaylardır; bir tanesi **حنية**dir.
Ve ellerinde **الحني** vardır: bükülmüş olan ve yumuşak, düzeltilmiş olan.
Mecazdan: O, bana, iyilik sahibi babanın **حنو**su gibi şefkat eder; ve bana **يتحنى** eder; ve kadın, babasından sonra evlenmezse çocuğuna **حنواً** ile şefkat etti; ve bu, **أم حانية**dir.
Onun üzerine göğsünün **أحناء**sını katladı.
Ve o, işlerin **أثنـاء**sını ve **أحناء**sını daha iyi bilendir.
Ve o, hakkın **أحناء**sı arasında dönüp durur ve doğruluğun **أنحاء**sını araştırır.
**الكميت** dedi: İşlerin idaresini ve onların **أحناء**sını üstlendiler; böylece onu idaresizlikten ne gevşek bıraktılar ne de ihmal ettiler.
Gözünün **حنو**sunu vurdum; yani onun **حجاج**ını.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح ن ي * * الحَنِيّةُ * القوس و * حنَيْتُ * ظهري وحنيت العود عطفته وبابه رمى و * حَنَوْتُهُ * أيضا من باب عدا ورجل * أحْنَى * الظهر وامرأة * حَنْيَاءُ * و * حَنْوَاءُ * أي في ظهرها احديداب و * حَنَا * عليه عطف وبابه سما وعدا و * تَحَنَّى * عليه أي تعطف مثل تحنن و * انْحَنَى * الشيء انعطف

##### Türkçe

* ح ن ي * **الحَنِيّةُ**: yay. Ve **حنَيْتُ**: sırtımı büktüm; ve **حنيت**: değneği büktüm, onu eğdim; ve onun bâbı **رمى**’dır. Ve **حَنَوْتُهُ**: yine; **عدا** bâbındandır. Ve (bir) adam: **أحْنَى** sırtlı; ve (bir) kadın: **حَنْيَاءُ** ve **حَنْوَاءُ**; yani sırtında kamburluk vardır. Ve **حَنَا** عليه: eğdi; ve onun bâbı **سما** ve **عدا**’dır. Ve **تَحَنَّى** عليه: yani şefkatle eğildi; **تحنن** gibi. Ve **انْحَنَى** الشيء: (o) şey eğildi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ي ( *!حَنَى يَدَهُ يَحْنِيها *!حِنايَةً ، بالكسْرِ : لَوَاها ) ؛ ) واوِيَّةٌ يائِيَّةٌ .
( و ) حَنَى ( العُودَ والظَّهْرَ : عَطَفَهُما ، *!كحَنَّى *!تَحْنِيَةً .
( و ) *!حَنَى ( العُودَ : قَشَرَهُ ) .
( قالَ ابنُ سِيدَه في مُعْتل الياءِ : والأَعْرَفُ في كلِّ ذلكَ الواو .
( *!والحِنْيُ ، بالكسْرِ : ع بالسَّماوَةِ ) ؛ ) نَقَلَهُ الصَّاغانيُّ .
( و ) *!حُنَيٌّ ، ( كسُمَيَ : ع قُرْبَ مكَّةَ ) في ظواهِرها يُذْكَر مع الولج ؛ قالَهُ نَصْر .
( و ) حُنَيُّ : ( والِدُ جابِرٍ الشَّاعِرِ ) التَّغْلبيّ .

( *!وحانِي ) ، ويقالُ *!حانا مُمالَةً : ( د بدِيارِ بَكْرٍ ؛ منه ) أَبو صالحٍ ( عبدُالصَّمدِ بنُ عبدِالرحمانِ ) الشَّيْبَانيُّ ( *!الحانِيُّ ، ويقالُ الحَنَوِيُّ على غيرِ قِياسٍ ) ، عن رزق اللَّهِ التَّمِيمِيّ وعاصِم بنِ الحَسَنِ ، وعنه ابنُ سكينَةَ ؛ وقد ذَكَرْناه في النونِ أيْضاً .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
امْرأَةٌ *!حَنْياءُ الظَّهْرِ : أَي حَدْباءُ .

##### Türkçe

: ( **حَنَى يَدَهُ يَحْنِيها حِنايَةً** , kesre ile: onu büktü )؛ ) vâvî, yâîdir.

( ve ) **حَنَى** ( **العُودَ والظَّهْرَ**: ikisini eğdi/büktü, **كحَنَّى تَحْنِيَةً**.

( ve ) **حَنَى** ( **العُودَ**: onu soydu ).

( İbn Sîde, yâ’nın mu‘telinde dedi ki: ve bunun hepsinde daha bilinen vâvdur.

( **والحِنْيُ** , kesre ile: **ع بالسَّماوَةِ** )؛ ) onu es-Sağânî nakletti.

( ve ) **حُنَيٌّ** , ( **كسُمَيَ**: **ع قُرْبَ مكَّةَ** ) dış taraflarında **الولج** ile birlikte zikredilir; onu Nasr söyledi.

( ve ) **حُنَيُّ** : ( Câbir eş-şâ‘ir’in babası ) et-Tağlibî’dir.

( **وحانِي** ), ve **حانا مُمالَةً** denir: ( **د بدِيارِ بَكْرٍ**; ondan ) Ebû Sâlih ( Abdussamed b. Abdurrahmân ) eş-Şeybânî ( **الحانِيُّ** , ve kıyasa aykırı olarak **الحَنَوِيُّ** denir ), Rizkullâh et-Temîmî ve Âsım b. el-Hasen’den; ondan da İbn Sekîne; ve onu **النون**’da da zikretmiştik.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Bir kadın **حَنْياءُ الظَّهْرِ**: yani kambur.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَنَى
حَنَى I ( n. ac. حِنَايَة [ 23t ] ),
a.  Inclined, bent, curved.

حَنَّيَ
حَنَّيَ II ,
a.  Bent, curved.

أَحْنَيَ
أَحْنَيَ IV
a.  [ 'Ala ],  see I (b) .

تَحَنَّيَ
تَحَنَّيَ V ,
a.  Was bent, curved; stooped.

b.  [ 'Ala ],  see I (b) .

اِنْحَنَيَ
اِنْحَنَيَ VII ,
a.  see V (a) .

حَِنْو
حَِنْو [ حَنْي 1 ,  2 ], ( pl. أَحْنآء [ 38A ] ),
a.  Bend, inflection, curve, sweep.

b.  Region, tract of land.

حُِنِيّ
حُِنِيّ
a.  see 1 .

أَحْنَى
أَحْنَى [ 14 ],
a.  Stooping, bowbacked.

مَحْنِيَة
مَحْنِيَة [ 18t ] , ( pl. مَحَانٍ [ 44 ] ),
a.  Curve, curvature, sinuosity; circuit, detour.

حِنَاية
حِنَاية [ 23tI ],
a.  see 18t .

حَنِيَّة
حَنِيَّة [ 25t ] , ( pl. حَنَايَا ),
a.  Bent bow.

حُنُوّ
حُنُوّ [ 27 ],
a.  Inclination, pity, tenderness, fondness.

مُنْحَنِي
مُنْحَنِي
a.  Bent, inclined; curved, arched.

حَانِيَة
حَانِيَة ,  حَانَاة
a.  Wine-shop, tavern.

حَانَوِيّ
حَانَوِيّ
a.  Inn-keeper, vintner.

حَانُوْت
حَانُوْت ( pl. حَوَانِيْت ),
a.  Wineshop, tavern.

حَانِيَّة
حَانِيَّة
a.  Wine.

b.  Wine merchants.

##### Türkçe

**حَنَى**
**حَنَى** I (mastar: **حِنَايَة** [ 23t ]),
a. Eğildi, büküldü, kıvrıldı.

**حَنَّيَ**
**حَنَّيَ** II,
a. Büktü, kıvırdı.

**أَحْنَيَ**
**أَحْنَيَ** IV
a. [ 'Ala ], I (b)’ye bak.

**تَحَنَّيَ**
**تَحَنَّيَ** V,
a. Büküldü, kıvrıldı; kamburlaştı.

b. [ 'Ala ], I (b)’ye bak.

**اِنْحَنَيَ**
**اِنْحَنَيَ** VII,
a. V (a)’ya bak.

**حَِنْو**
**حَِنْو** [ **حَنْي** 1 , 2 ], (çoğulu: **أَحْنآء** [ 38A ]),
a. Bükülme, kıvrım, eğrilik, kavis.

b. Bölge, arazi parçası.

**حُِنِيّ**
**حُِنِيّ**
a. 1’e bak.

**أَحْنَى**
**أَحْنَى** [ 14 ],
a. Kambur, sırtı eğri.

**مَحْنِيَة**
**مَحْنِيَة** [ 18t ], (çoğulu: **مَحَانٍ** [ 44 ]),
a. Kavis, kavislilik, kıvrımlılık; dolambaç, dolaşma yolu.

**حِنَاية**
**حِنَاية** [ 23tI ],
a. 18t’ye bak.

**حَنِيَّة**
**حَنِيَّة** [ 25t ], (çoğulu: **حَنَايَا**),
a. Eğri yay.

**حُنُوّ**
**حُنُوّ** [ 27 ],
a. Eğilim; acıma, şefkat, yumuşaklık, sevgi.

**مُنْحَنِي**
**مُنْحَنِي**
a. Eğik, meyilli; kıvrık, kemerli.

**حَانِيَة**
**حَانِيَة**, **حَانَاة**
a. Şarap dükkânı, meyhane.

**حَانَوِيّ**
**حَانَوِيّ**
a. Han işletmecisi, şarapçı.

**حَانُوْت**
**حَانُوْت** (çoğulu: **حَوَانِيْت**),
a. Şarap dükkânı, meyhane.

**حَانِيَّة**
**حَانِيَّة**
a. Şarap.

b. Şarap tüccarları.
