# حني — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D9%8A/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%86%D9%8A.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: حني

الحَنْوَةُ بالفتح: نبتٌ طيِّبُ الريح، وقال يصف روضة:
وكأنَّ أنماطَ المدائنِ حـولـهـامن نَوْرِ حَنْوَتِها ومن جَرْجارِها
والحِنْوُ بالكسر: واحد أَحْناءِ السرجِ والقَتبِ. وحِنْوُ كلِّ شيء أيضاً: اعوجاجُه؛ ومنه حِنْوُ الجبل. والحِنْوُ: واحد الأَحْناءِ، وهي الجوانب. وقولهم: ازْجُرْ أَحْناءَ طيرك، أي نواحيَه يميناً وشِمالاً، وأماماً وخَلْفاً. وَيراد بالطير الخِفَّة والطَيش. قال لبيد:
فقلتُ ازْدَجِرْ أحْناءَ طيرك واعْلَمَنْبأنّك إنْ قَدَّمْتَ رِجْلَـكَ عـاثِـرُ
والحَنِيَّةُ: القوسُ. والحَنيُّ: القِسيُّ. وحَنَيْتُ ظهري، وحَنَيْتُ العود: عَطَفْتُهُ وحَنَوْتُ لغةٌ. ورجلٌ أَحْنَى الظهر، والمرأة حَنْياءُ وحَنْواءُ، أي في ظهرها احديدابٌ. وفلان أَحْنَى الناسِ ضلوعاً عليك، أي أشفقُهم عليك. وحَنَوْتُ عليه، أي عطَفتُ. وامرأةٌ حانِيَةٌ، إذا أقامت على ولدها ولم تتزوّجْ بعد أبيهم. وقد حَنَتْ عليهم تَحْنو حُنُوَّاً. وحَنَتِ النعجة تَحْنُو، إذا اشتهت الفَحل، فهي حانٍ وبها حِناءٌ، وكذلك البقرَة الوحشيَّة لأنّها عند العرب نعجةٌ. وتَحَنَّى عليه، أي تعطَّف، مثل تَحَنَّنَ. قال الشاعر:
تَحَنَّى عليكَ النَفْسُ من لاعِجِ الهَوىوكيف تَحَنِّيها وأنتَ تُـهـينُـهـا
وانْحَنى الشيء، أي انعطف. والمَحاني: مَعاطف الأودية، الواحدة مَحْنِيَةٌ بالتخفيف.

### Türkçe

**الحَنْوَةُ** fetha ile: hoş kokulu bir bitkidir. Ve bir çayırı vasfederek dedi ki:
وكأنَّ أنماطَ المدائنِ حـولـهـامن نَوْرِ **حَنْوَتِها** ومن **جَرْجارِها**
**الحِنْوُ** kesra ile: eyerin ve **القَتبِ**’in **أَحْناءِ**’sından bir tanedir. Ve her şeyin **حِنْوُ**’su da: onun eğriliğidir; bundan dağ’ın **حِنْوُ**’su (vardır). Ve **الحِنْوُ**: **الأَحْناءِ**’dan bir tanedir; onlar yanlardır. Ve onların sözü: **ازْجُرْ أَحْناءَ طيرك**, yani onun tarafları: sağa ve sola, öne ve arkaya. Ve **الطير** ile hafiflik ve taşkınlık kastedilir. Lebîd dedi ki:
فقلتُ **ازْدَجِرْ أحْناءَ طيرك** واعْلَمَنْبأنّك إنْ قَدَّمْتَ رِجْلَـكَ عـاثِـرُ
**الحَنِيَّةُ**: yaydır. **الحَنيُّ**: yaylardır. **حَنَيْتُ** sırtımı, ve **حَنَيْتُ** dalı: onu büktüm; ve **حَنَوْتُ** bir dildir (lehçedir). Ve bir adam: sırtı daha çok eğri olan; ve kadın **حَنْياءُ** ve **حَنْواءُ**: yani sırtında kamburluk vardır. Ve falan kimse: sana karşı insanların kaburgaca en **أَحْنَى**’sıdır; yani sana karşı en çok acıyandır. Ve **حَنَوْتُ** ona: yani şefkat gösterdim. Ve bir kadın **حانِيَةٌ**: çocuğunun üzerinde ikamet ettiği ve onların babasından sonra evlenmediği zaman. Ve gerçekten onlara **حَنَتْ**; **تَحْنو** **حُنُوّاً**. Ve koyun **حَنَتِ**; **تَحْنُو**: koçu arzuladığı zaman; artık o **حانٍ**’dır ve onda **حِناءٌ** vardır. Ve aynı şekilde yaban ineği; çünkü o, Araplar katında bir koyundur. Ve **تَحَنَّى** ona: yani şefkat gösterdi; **تَحَنَّنَ** gibi. Şair dedi ki:
تَحَنَّى عليكَ النَفْسُ من لاعِجِ الهَوىوكيف تَحَنِّيها وأنتَ تُـهـينُـهـا
Ve şey **انْحَنى**: yani büküldü. Ve **المَحاني**: vadilerin kıvrımlarıdır; bir tanesi **مَحْنِيَةٌ** (tahfîf ile)’dir.
