# حوب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حوب

الحوب والحوبة الأبوان، قاله الليث، وقيل: هما الأخت والبنت، وقيل: لي فيهم حوبة وحوبة وحيبة قلبت الواو ياء لانكسار ما قبلها، أي قرابة من قبل الأم، وكذلك كل ذي رحم، قاله أبو زيد، وقال ابن السكيت: هي كل حرمة تضيع من أم أو أخت أو بنت أو غيءر ذلك من كل ذات رحم.
 والحوبة: رقة فؤاد الأم قال الفرزدق:
  فهب لي خنيسا واحتسب فيه منة                      لحوبة أم ما يسوغ شـرابـهـا

  وحوبة الأم على ولدها: تحوبها ورقتها وتوجعها، وفي الحديث  أن رجلا أتى النبي صلى الله عليه وسلم قال اتيتك لأجاهد معك، قال: الك حوبة? قال: نعم، قال: ففيها فجاهد  قال أبو عبيد: يعني بالحوبة ما يأثم إن ضيعه من حرمة، قال: وبعض أهل العلم يتأوله على الأم خاصة، قال: وهي عندي كل حرمة تضيع إن تركها من أم أو أخت أو ابنة أو غيرها. والحوبة: الهم والحزن، والحوبة: الحاجة والمسكنة والفقر، كالحوب، وفي حديث الدعاء  إليك أرفع حوبتي  أي حاجتي، وفي الدعاء على الإنسان  ألحق الله به الحوبة  أي الحاجة والمسكنة والفقر، والحوبة: الحالة، كالحيبة، بالكسر فيهما يقال: بات فلان بحيبة سوء وحوبة سوء، أي بحال سوء، وقيل: إذا بات بشدة وحالة سيئة، لا يقال إلا في الشر، وقد استعمل منه فعل، قال:
  .. وإن قلوا وحابوا وفي حديث عروة  لما مات أبو لهب أريه بعض أهله بشر حيبة  أي بشر حال، والحيبة: الهم والحزن، والحيبة: الحاجة والمسكنة، قال أبو كبير الهذلي:
  ثم انصرفت ولا أبثـك حـيبـتـي                      رعش البنان أطيش مشي الأصور والحوبة: الرجل الضعيف، ويضم والجمع حوب، وكذلك المرأة إذا كانت ضعيفة زمنة، ويقال: إنما فلان حوبة، أي ليس عنده خير ولا شر، والحوبة: الأم خاصة، وقد تقدم بيان بعض تأويل أهل العلم به، والحوبة: امرأتك وسريتك ملك يمينك، وفي الحديث:  اتقوا الله في الحوبات  يريد النساء المحتاجات اللائي لا يستغنين عمن يقوم عليهن ويتعهدهن، ولا بد في الكلام من حذف مضاف تقديره: ذات حوبات، والحوبة: الدابة، كذا في النسخ بالموحدة المشددة، وفي التكملة: الداية بالتحتية والحوبة وسط الدار لعل الباء بدل عن الميم، ويقال: نزلنا بحيبة من الأرض، وحوبة بالضم أي بأرض سوء والحوبة: الإثم، في التهذيب: رب تقبل توبتي واغسل حوبتي، قال أبو عبيد: حوبتي يعني المأثم، بفتح الحاء وتضم، وهو من قوله عز وجل:  إنه كان حوبا كبيرا  قال: وكل مأثم حوب وحوب، والواحدة حوبة، وبه أيضا فسر الحديث المتقدم  ألك حوبة? قال: نعم  كالحابة والحاب والحوب ويضم، فالحوب بالفتح لأهل الحجاز، والحوب بالضم لتميم، والحوبة: المرة الواحدة منه، قال المخبل السعدي:
  فلا تدخلن الدهر قبرك حوبة                      يقوم بها يوما عليك حسيب والحيبة: ما يتأثم منه، قال:
  وصب له شول من الماء غائر                      به كف عنه الحيبة المتحوب وكل مأثم حوب وحوب، قاله أبو عبيد: وقد حاب بكذا يحوب: أثم، حوبا ويضم، وحوبة وحيابة، وفي نسخة: حيابا، وحيبة، وحبت بكذا: أثمت، قال النابغة:
  صبرا بغيض بن ريث إنها رحم                      حبتم بها فأناختكم بجعـجـاع

  وفلان أعق وأحوب، قال الأزهري: وبنو أسد يقولون: الحائب، للقاتل، وقد حاب يحوب، وقال الزجاج: الحوب: الإثم، والحوب فعل الرجل، تقول: حاب حوبا، كقولك خان خونا، وفي حديث أبي هريرة  أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: الربا سبعون حوبا، أيسرها مثل وقوع الرجل على أمه، وأربى الربا عرض المسلم  قال شمر: قوله حوبا، كأنه سبعون ضربا من الإثم، وقا الفراء في قوله تعالى:  إنه كان حوبا  الحوب: الإثم العظيم، وقرأ الحسن  إنه كان حوبا  أي ظلما، وفي الحديث  كان إذا دخل إلى أهله قال: توبا توبا لا يغادر علينا حوبا  .
 والحوب: الحزن وقيل: الوحشة، ويضم فيهما، الأخير عن خالد بن جنبة، قال الشاعر:
  إن طريق مثقب لحوب أي وعث صعب، وقيل في قول أبي دواد الإيادي.

  يوما ستدركه النكباء والحوب أي الوحشة، وبه فسر الهروي قوله صلى الله عليه وسلم لأبي أيوب الأنصاري، وقد ذهب إلى طلاق أم أيوب  إن طلاق أم أيوب لحوب  التفسير عن شمر، قال ابن الأثير: أي لوحشة أو إثم. وإنما أثمه بطلاقها لأنها كانت مصلحة له في دينه.
 والحوب: الفن، يقال: سمعت من هذا حوبين، ورأيت منه حوبين، أي فنين وضربين، قال ذو الرمة:
  تسمع من تيهائه الأفلال
  عن اليمين وعن الشمال
  حوبين من هماهم الأغوال والحوب: الجهد والمسكنة والحاجة، وأنشد ابن الأعرابي:
  وصفاحة مثل الفنيق منحتها                      عيال ابن حوب جنبته أقاربه وقال مرة: ابن حوب رجل مجهود محتاج، لا يعني في كل ذلك رجلا بعينه، إنما يريد هذا النوع، والحوب: الوجع ويوجد في بعض النسخ هنا الرجوع، وهو خطأ.
 والحوب: ع بديار ربيعة.
 والحوب: الجمل الضخم، قاله الليث، وأنشد للفرزدق:
  وما رجعت أزدية في ختانـهـا                      ولا شربت في جلد حوب معلب قال: وسمي الجمل حوبا يزجره، كما سمي البغل عدسا يزجره، وسمي الغراب غاقا بصوته، وقال غيره: الحوب: الجمل ثم كثر استعماله حتى صار زجرا له، وعن الليث: الحوب: زجر البعير ليمضي فقالوا: حوب مثلثة الباء وحاب بكسرها وللناقة: حل وحل وحلى، وقال ابن الأثير: حوب زجر لذكور الإبل، مثل حل لإناثها، وتضم الباء وتفتح وتكسر، وإذا نكر دخله التنوين، وفي الحديث  أنه كان إذا قدم من سفر قال: آيبون تائبون، لربنا حامدون: حوبا حوبا  كأنه لما فرغ من كلامه زجر بعيره، فحوبا حوبا بمنزلة سيرا سيرا.
 والحوب بالضم: الهلاك، قال الهذلي، وقيل لأبي دواد الإيادي:
  وكل حصن وإن طالت سلامته                      يوما سيدركه النكراء والحوب أي كل امريء يهلك وإن طالت سلامته. والحوب: الغم والهم والبلاء، عن ابن الأعرابي، ويقال: هؤلاء عيال ابن حوب والنفس قاله أبو زيد والمرض والظلم.
 والتحوب: التوجع والشكوى والتحزن، ويقال: فلان يتحوب من كذا أي يتغيظ منه ويتوجع، وفي الحديث  ما زال صفوان يتحوب رحالنا  ، التحوب: صوت مع توجع، أراد به شدة صياحه بالدعاء، ورحالنا منصوب على الظرف. وقال طفيل الغنوي:

  فذوقوا كما ذقنا غداة محـجـر                      من الغيظ في أكبادنا والتحوب وقال أبو عبيد: التحوب في غير هذا: التأثم من الشيء، وفلان يتحوب من كذا أي يتأثم، وتحوب: تأثم، وهو من الأول، وبعضه قريب من بعض، ويقال لابن آوى: هو يتحوب، لأن صوته كذلك، كأنه يتضور، وتحوب في دعائه: تضرع، والتحوب أيضا: البكاء في جزع وصياح، وربما عم به الصياح، قال العجاج:
  وصرحت عنه إذا تحوبا
  رواجب الجوف السجيل الصلبا والتحوب أيضا: ترك الحوب عن نفسه، وهو الإثم كالتأثم والتحنث، وهو إلقاء الإثم والحنث عن نفسه بالعبادة، ويقال: تحوب إذا تعبد، قاله ابن جنى، فهو من باب السلب، وإن كانت  تفعل للإثبات أكثر منها للسلب.
 والمتحوب والمحوب كمحدث وضبطه الصاغاني كمحمد: من يذهب ماله ثم يعود، ومثله في لسان العرب.
 والحوباء ممدودا: النفس قاله أبو زيد، ج حوباوات قال رؤبة:
  وقاتل حوباءه من أجلي
  ليس له مثلي وأين مثلي وقيل: الحوباء: روح القلب قال:
  ونفس تجود بحوبائها وفي حديث ابن العاص  فعرف أنه يريد حوباء نفسه  قال شيخنا: وجزم أبو حيان في بحث القلب من شرح التسهيل أنها مقلوبة من حبواء، وعليه فموضعه في المعتل، وسيأتي.
 وحوبان: ع باليمن بين تعز والجند.
 وأحوب: صار إلى الحوب، وهو الإثم، نقله الزجاج.
 وحوب تحويبا: زجر بالجمل، أي قال له: حوب حوب، والعرب تجر ذلك، ولو رفع أو نصب لكان جائزا، لأن الزجر والحكايات تحرك أواخرها على غير إعراب لازم، وكذلك الأدوات التي لا تتمكن في التصريف، وإذا حول من ذلك شيء إلى الأسماء حمل عليه الألف واللام فأجري مجرى الأسماء، كقول الكميت:
  همرجلة الأوب قبل السـيا                      ط والحوب لما يقل والحل وحكي: حب لا مشيت، وحب لا مشيت، وحاب لا مشيت، وحاب لا مشيت.
 وابنة حوب: الكنانة قال:
  هي ابنة حوب أم تسعين آزرت                      أخاثقة تمري جباهـا ذوائبـه يصف كنانة عملت من جلد بعير وفيها تسعون سهما، وقوله: أخائقة، يعني سيفا، وجباها: حرفها، وفي كلام بعضهم: حوب حوب، إنه يوم دعق وشوب لا لعا لبني الصوب.
 والحوأب ذكره الجوهري هنا، قال ابن بري: وحقه أن يذكر في حأب وقد ذكر في أول الفصل وتقدم في الشرح ما يتعلق به هناك، وفي المثل  حوبك هل يعتم بالسمار  أي ازجر زجرا فهل يبطأ بالسمار، كسحاب: لبن كثر ماؤه، أي إذا كان قراك سمارا فما الإبطاء? يضرب لمن يمطل ثم يعطي قليلا، استدركه شيخنا.

### Türkçe

**الحوب** ve **الحوبة**: ebeveynlerdir; bunu Leys söylemiştir. Ve denildi ki: ikisi kız kardeş ve kızdır. Ve denildi ki: “Onlarda benim için **حوبة** ve **حوبة** ve **حيبة** vardır”; önceki (harfin) kesreli oluşundan dolayı **الواو** **ياء**’a çevrilmiştir; yani anne tarafından akrabalık; ve aynı şekilde her rahim sahibi; bunu Ebû Zeyd söylemiştir. İbnü’s-Sikkît dedi ki: o, anneden yahut kız kardeşten yahut kızdan yahut bundan başka her rahim sahibi olan her birinden zayi edilen her hürmettir.

Ve **الحوبة**: annenin gönlünün inceliğidir. el-Ferezdak dedi ki:
  “Öyleyse bana Huneys’i bağışla ve onda bir minneti sevap say;
  içkisi boğazından geçmeyen bir annenin **حوبة**’si için.”

Ve annenin çocuğuna karşı **حوبة**’si: onun **تحوب**’u ve inceliği ve acısıdır. Hadiste: bir adam Peygamber’e (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) geldi, dedi: “Seninle birlikte cihad etmek için geldim.” Dedi: “Senin **حوبة**’n var mı?” Dedi: “Evet.” Dedi: “Öyleyse onda cihad et.” Ebû Ubeyd dedi ki: **الحوبة** ile, zayi ederse günaha gireceği hürmeti kastediyor. Dedi: ilim ehlinden bazısı onu özellikle anneye hamleder. Dedi: ve o, benim yanımda, anneden yahut kız kardeşten yahut kızdan yahut başkasından onu terk ederse zayi edilen her hürmettir. Ve **الحوبة**: keder ve hüzündür. Ve **الحوبة**: ihtiyaç ve yoksulluk ve fakirliktir; **الحوب** gibi. Dua hadîsinde: “Sana **حوبتي**’mi yükseltirim”; yani ihtiyacımı. Ve insana beddua duasında: “Allah ona **الحوبة**’yi ulaştırsın”; yani ihtiyaç ve yoksulluk ve fakirlik. Ve **الحوبة**: hâl, **الحيبة** gibi; ikisinde de kesre iledir; denir ki: falan kimse kötü bir **حيبة** ile ve kötü bir **حوبة** ile geceledi; yani kötü bir hâl ile. Ve denildi ki: şiddet ve kötü bir hâl ile gecelediği zaman; yalnız şerde söylenir. Ondan fiil de kullanılmıştır; dedi ki:
  “.. ve az olsalar da **حابوا**.”
Urve hadîsinde: Ebû Leheb ölünce, ailesinden bazısına kötü bir **حيبة** ile gösterildi; yani kötü bir hâl ile. Ve **الحيبة**: keder ve hüzündür. Ve **الحيبة**: ihtiyaç ve yoksulluktur. Ebû Kebîr el-Hüzelî dedi ki:
  “Sonra döndüm ve sana **حيبتي**’mi açmam;
  parmakların titremesi; devekuşunun yürüyüşünün şaşkınlığı.”

Ve **الحوبة**: zayıf adamdır; (harfi) damme ile de gelir; çoğulu **حوب**’dur. Aynı şekilde kadın, zayıf ve sakat olursa. Ve denir ki: falan ancak bir **حوبة**’dir; yani onda ne hayır vardır ne şer. Ve **الحوبة**: özellikle annedir; onunla ilgili ilim ehlinin bazı te’villerinin beyanı geçti. Ve **الحوبة**: senin karınındır ve cariyendir, sağ elinin mülküdür. Hadiste: “**الحوبات** hakkında Allah’tan sakının”; kadınları, kendilerine bakan ve onları gözeten kimseye muhtaç olup onsuz yapamayanları kastediyor. Sözde mutlaka bir muzafın hazfi vardır; takdiri: “**ذات حوبات**”. Ve **الحوبة**: binek hayvanıdır; nüshalarda şeddeli **الباء** ile böyledir. Ve Tekmile’de: **الداية** (alt noktalı harfle). Ve **الحوبة**: evin ortasıdır; belki **الباء** **الميم**’in bedelidir. Ve denir ki: yerden bir **حيبة**’ye indik; ve damme ile **حوبة**; yani kötü bir yere. Ve **الحوبة**: günahtır. Tehzîb’de: “Rabbim, tövbemi kabul et ve **حوبتي**’mi yıka.” Ebû Ubeyd dedi ki: **حوبتي** ile günahı kastediyor; **الحاء**’nın fethiyle ve dammesiyle; ve bu, Aziz ve Celil’in sözü olan: “**إنه كان حوبا كبيرا**”dandır. Dedi: her günah **حوب** ve **حوب**’tur; bir tanesi **حوبة**’dir. Bununla da, geçen hadîs tefsir edildi: “Senin **حوبة**’n var mı?” dedi: “Evet.” **الحابة** ve **الحاب** ve **الحوب** gibi; ve (harfi) damme ile de gelir. **الحوب** fetha ile Hicaz ehlinindir; **الحوب** damme ile Temîm’indir. Ve **الحوبة**: ondan bir defadır. el-Muhabbal es-Sa‘dî dedi ki:
  “Öyleyse zaman boyunca kabrine bir **حوبة** sokma;
  bir gün onunla sana karşı bir hesap sorucu ayağa kalkar.”

Ve **الحيبة**: kendisinden dolayı günaha girilen şeydir. Dedi ki:
  “Ve ona derin bir sudan develer döktü;
  onunla ondan **الحيبة المتحوب** uzaklaştırıldı.”
Her günah **حوب** ve **حوب**’tur; bunu Ebû Ubeyd söyledi. Ve **حاب** falanca şeyle **يحوب**: günah işledi; **حوبا**; ve (harfi) damme ile de. Ve **حوبة** ve **حيابة**. Bir nüshada: **حيابا**. Ve **حيبة**. Ve falanca şeyle **حبت**: günah işledim. en-Nâbiga dedi ki:
  “Sabır, Buğayz b. Reys; o bir rahimdir;
  onunla **حبتم**; böylece sizi Ca‘câ‘ ile çöktürdü.”

Ve falan kimse **أعق** ve **أحوب**’dur. el-Ezherî dedi ki: Benû Esed, katil için **الحائب** der. Ve **حاب** **يحوب**. ez-Zeccâc dedi ki: **الحوب**: günahtır; **الحوب** erkeğin fiilidir; dersin ki: **حاب حوبا**; “**خان خونا**” dediğin gibi. Ebû Hureyre hadîsinde: Peygamber (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) dedi ki: “Faiz yetmiş **حوب**tur; en hafifi, adamın annesinin üzerine düşmesi gibidir; faizin en fazlası Müslümanın ırzıdır.” Şemmer dedi ki: “**حوبا**” sözü, sanki günahın yetmiş türü gibidir. Ve Ferrâ, Allah Teâlâ’nın sözü olan: “**إنه كان حوبا**” hakkında dedi ki: **الحوب**: büyük günahtır. Hasan okudu: “**إنه كان حوبا**”; yani zulümdür. Hadiste: “Ailesinin yanına girdiği zaman derdi ki: ‘**توبا توبا**; üzerimize bir **حوبا** bırakmasın.’”

Ve **الحوب**: hüzündür; ve denildi ki: ürküntüdür; ikisinde de (harfi) damme ile gelir; sonuncusu Hâlid b. Cunbe’den. Şair dedi ki:
  “Şüphesiz delik deşik bir yol **لحوب**tur”; yani engebeli, zor.
Ve Ebû Duvâd el-İyâdî’nin sözü hakkında denildi ki:
  “Bir gün ona **النكباء** ve **الحوب** erişecektir”; yani ürküntü. Bununla, Herevî, onun (sallallahu aleyhi ve sellem) Ebû Eyyûb el-Ensârî’ye sözünü tefsir etti; Ümmü Eyyûb’u boşamaya gitmişti: “Ümmü Eyyûb’u boşamak elbette **لحوب**tur.” Tefsir Şemmer’dendir. İbnü’l-Esîr dedi ki: yani ürküntü yahut günah. Onu boşamakla günaha sokması, onun dininde kendisi için ıslah edici olmasındandır.

Ve **الحوب**: türdür. Denir ki: bundan iki **حوب** işittim; ondan iki **حوب** gördüm; yani iki tür ve iki çeşit. Zû’r-Rumme dedi ki:
  “Onun çölünden, yırtıcıların seslerini işitirsin;
  sağdan ve soldan;
  cinlerin uğultularından iki **حوب**.”

Ve **الحوب**: güçlük ve yoksulluk ve ihtiyaçtır. İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
  “Ve bir sayfa (genişlik) ki, erkek deve gibi; onu bağışladım;
  **ابن حوب**’un çocukları; akrabaları onu uzaklaştırdı.”
Ve bir defa dedi ki: **ابن حوب**; güçlük çekmiş, muhtaç bir adamdır; bütün bunlarda belirli bir adamı kastetmez; ancak bu türü kasteder. Ve **الحوب**: ağrıdır. Bazı nüshalarda burada **الرجوع** vardır; o hatadır.

Ve **الحوب**: Rebîa diyarlarında bir yer adıdır.

Ve **الحوب**: iri devedir; bunu Leys söyledi. Ve Ferezdak’tan şu beyit rivayet edildi:
  “Ve bir Ezdli, sünnetinde geri dönmedi;
  ve deriden, bağlanmış bir **حوب** içinde içmedi.”
Dedi ki: deveye **حوبا** adı verildi; onu sürmek için; tıpkı katıra onu sürmek için **عدسا** adı verildiği gibi; ve kargaya sesiyle **غاقا** adı verildi. Başkası dedi ki: **الحوب**: devedir; sonra kullanımı çoğaldı, ta ki ona sürme sözü oldu. Leys’ten: **الحوب**: deveye yürüsün diye sürme sözüdür; dediler ki: **حوب**’da **الباء** üç türlüdür; ve kesresiyle **حاب**. Dişi deve için: **حل** ve **حل** ve **حلى**. İbnü’l-Esîr dedi ki: **حوب** erkek develer için sürme sözüdür; dişileri için **حل** gibi. **الباء** damme ile de gelir, fetha ile de, kesre ile de. Nekre yapıldığında tenvin girer. Hadiste: “Seferden geldiği zaman derdi ki: ‘Dönenler, tövbe edenler, Rabbimize hamd edenler’: **حوبا حوبا**.” Sanki sözünü bitirince devesini sürdü; böylece **حوبا حوبا**, “**سيرا سيرا**” menzilesindedir.

Ve damme ile **الحوب**: helâktir. Hüzelî söyledi. Ve Ebû Duvâd el-İyâdî’ye denildi ki:
  “Her kale, selâmeti uzasa da,
  bir gün ona **النكراء** ve **الحوب** erişecektir”; yani her kişi, selâmeti uzasa da helâk olur. Ve **الحوب**: gam ve keder ve belâdır; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve denir ki: bunlar **ابن حوب**’un çocuklarıdır; ve nefis; bunu Ebû Zeyd söyledi; ve hastalık ve zulüm.

Ve **التحوب**: acı duyma ve şikâyet ve hüzünlenmedir. Ve denir ki: falan kimse şundan **يتحوب**; yani ondan öfkelenir ve acı duyar. Hadiste: “Safvân, eyerlerimizden dolayı durmadan **يتحوب** etti.” **التحوب**: acı ile birlikte sestir. Bununla, duadaki bağırışının şiddetini kastetti. Ve **رحالنا** zarf olarak mansuptur. Tufeyl el-Ganevî dedi ki:
  “Öyleyse tadın, bizim tattığımız gibi, Muhcer günü;
  ciğerlerimizdeki öfkeden ve **التحوب**’dan.”

Ebû Ubeyd dedi ki: bunun dışında **التحوب**: bir şeyden dolayı günaha girmekten sakınmadır. Ve falan kimse şundan **يتحوب**; yani günaha girer diye sakınır. Ve **تحوب**: günaha girmekten sakındı; o, birincidendir; ve bazısı bazısına yakındır. Ve çakala denir ki: o **يتحوب** eder; çünkü sesi böyledir; sanki kıvranır. Ve duasında **تحوب** etti: yalvardı. Ve **التحوب** ayrıca: feryat ve bağırışla ağlamaktır; bazen bağırış bununla genellenir. el-Accec dedi ki:
  “Ve ondan uzakça bağırdı, **تحوبا** edince;
  içinin eklemleri; sert çamur gibi.”

Ve **التحوب** ayrıca: **الحوب**’u kendinden bırakmaktır; o da günahtır; **التأثم** ve **التحنث** gibi. O, ibadetle günahı ve yemini kendinden atmadır. Ve denir ki: **تحوب** etti; yani ibadet etti. Bunu İbn Cinnî söyledi. O, “sökmek/çıkarma” babındandır; her ne kadar **تفعل** ispat için, sökme için olduğundan daha çok olsa da.

Ve **المتحوب** ve **المحوب**; **محدث** gibi; Sâgânî onu **محمد** gibi ضبط etti: malı gidip sonra geri dönen kimse. Arapların Lisanı’nda da böyledir.

Ve uzatılmış olarak **الحوباء**: nefistir; bunu Ebû Zeyd söyledi. Çoğulu **حوباوات**. Ru’be dedi ki:
  “Ve benim yüzümden onun **حوباء**’sını öldüren;
  onun gibisi yoktur; benim gibim nerede?”
Ve denildi ki: **الحوباء**: kalbin ruhudur. Dedi ki:
  “Ve bir nefis, **حوباء**’sıyla cömertlik eder.”
İbnü’l-Âs hadîsinde: “Böylece onun, nefsinin **حوباء**’sını istediğini anladı.” Şeyhimiz dedi ki: Ebû Hayyân, Teshîl şerhinin kalb bahsinde, onun **حبواء**’dan kalb edilmiş olduğuna kesin hükmetti; buna göre yeri illetli babındadır; ileride gelecek.

Ve **حوبان**: Yemen’de Ta‘izz ile Cünd arasında bir yer adıdır.

Ve **أحوب**: **الحوب**’a girdi; o da günahtır; bunu Zeccâc nakletti.

Ve **حوب** **تحويبا**: deveyle sürme yaptı; yani ona “**حوب حوب**” dedi. Araplar bunu cerreder; eğer ref‘ yahut nasb yapsa caiz olurdu; çünkü sürme sözleri ve hikâyeler, sonları zorunlu bir i‘rab olmaksızın hareketlendirilir; aynı şekilde tasrifte yerleşik olmayan edatlar. Bundan bir şey isimlere çevrilince, ona **الألف واللام** taşınır ve isimler yürüyüşünce yürütülür; Kumeyt’in sözü gibi:
  “**همرجلة** dönüşten önce, kamçılardan önce;
  ve **الحوب**; ve **الحل**; azalmadıkça.”
Ve rivayet edildi: “**حب لا مشيت**” ve “**حب لا مشيت**” ve “**حاب لا مشيت**” ve “**حاب لا مشيت**”.

Ve **ابنة حوب**: sadaktır. Dedi ki:
  “O, **ابنة حوب** mudur? Yoksa doksan (ok) kuşanmış mıdır?
  kılıçlar; onun alınlarını, saç tutamları sıyırır.”
Bir deve derisinden yapılmış ve içinde doksan ok bulunan sadağı vasfeder. Ve onun sözü: **أخائقة**; yani kılıç. Ve **جباها**: onun kenarıdır. Bazılarının sözünde: “**حوب حوب**; o, **دعق** ve **شوب** günüdür; Benû’s-Savb’a ‘**لعا**’ yoktur.”

Ve **الحوأب**: Cevherî onu burada zikretti. İbn Berrî dedi ki: hakkı, onu **حأب**’da zikretmektir; onu faslın başında zikretti ve onunla ilgili oradaki şerhte geçenler geçti. Ve meselde: “**حوبك هل يعتم بالسمار**”; yani bir sürme ile sür; peki **السمار** ile gecikir mi? **كسحاب**: suyu çoğalmış süttür; yani ikramın **سمار** ise, gecikme nedir? Az verip sonra oyalayan kimse için darb-ı meseldir. Şeyhimiz bunu istidrâk etti.
