# حوج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حوج

حَاجَ
1 حَاجَ حاج , (S, Msb, K,) aor. يَحُوجُ, (S, Msb,) inf. n. حَوْجٌ; (S, K;) and ↓ احتاج, (S, K,) inf. n. اِحْتِيَاجٌ; (K;) and ↓ أَحْوَجَ; (S, Msb, K;) [the second of which is the most common;] the last, irreg. [for by rule it should be أَحَاجَ]; (MF;) are syn.; (S, Msb, * K;) and حَاجَ, aor. يَحِيجُ, inf. n. حَيْجٌ, signifies the same; (M, TA;) He, or it, wanted, needed, or required. (KL, TA.) You say, حاج اـِلَيْهِ, (M, TA,) and اليه ↓ احتاج, and احتاجهُ, He, or it, wanted, needed, or required, him, or it. (TA.) [And in like manner, أَنْ يَفْعَلَ كَذَا ↓ احتاج He wanted, needed, required, or found it necessary, to do, or that he should do, such a thing.] And اـِلَى فُلَانٍ ↓ اُحْتِيجَ [Such a one was wanted, or needed]. (JK in art. خل.) ― -b2- Also حاج, aor. and inf. n. as above, He desired, sought, or sought after. (TA.) ― -b3- And حاج and ↓ احتاج He was, or became, poor, or in poverty or want or need. (TA.)

حوّج بِهِ الطَّرِيقُ
2 حوّج بِهِ الطَّرِيقُ حوج به الطريق , inf. n. تَحْوِيجٌ, i. q. عَوَّجَ [The road led him aside]. (K.) ― -b2- حَوَّجْتُ لَهُ, (K,) inf. n. as above, (TA,) I forsook my way in, or in respect of, love of him. (K.)

أَحْوَجَ
4 أَحْوَجَ ذ : see 1. -A2- It is also transitive. (Msb.) You say, أَحْوَجَهُ اـِلَيْهِ غَيْرُهُ [Another made him to want, or be in need of, him, or it]. (S.) And أَحْوَجَنِى اـِلَيْكُمْ زَمَانُ السُّوْءِ [Evil time, or evil fortune, made me to be in need of thee]. (A.) And لَا أَحْوَجَنِى اللّٰهُ اـِلَى فُلَانٍ [May God not cause me to want such a one]. (A.) And أُحْوِجْتُ اـِلَيْهِ [I was caused to want him, or it]. And أَحْوَجَهُ اللّٰهُ اـِلَى كَذَا [God caused him to want such a thing]. (Msb.)

تحوّج
5 تحوّج أحوج تحوج He sought an object of want, or what he wanted; (K;) or one object of want after another. (TA.) And خَرَجَ يَتَحَوَّجُ He went forth seeking, or seeking leisurely, or time after time, what he wanted, of the means of his subsistence. (A, TA.) And تحوّج اـِلَى الشَّىْءِ He wanted the thing, and desired it. (L, TA.)

8 اـِحْتَََاَ see 1, in five places. ― -b2- Also احتاج اـِلَيهِ He inclined to him. (K.)

حَاجٌ
حَاجٌ حاج : see حَاجَةٌ. -A2- Also A certain kind of thorny plant or tree. (S, K.) See art. حيج.

حَوْجٌ
حَوْجٌ حوج Safety; freedom from evil, harm, or the like: so in the phrase حَوْجًا لَكَ [God grant safety to thee]: (K:) said to a person stumbling. (TA.)

حُوجٌ
حُوجٌ حوج Poverty. (K.)

حَاجَةٌ
حَاجَةٌ حاج حاجه حاجة (S, K, &c.) and ↓ حَائِجَةٌ, (AA, IDrd, &c.,) of which latter the former is a contraction, (Kh in the 'Eyn, TA,) or the latter word is unused [except as an epithet, as will be seen below], and ↓ حَوْجَآءُ, (S, K, &c.,) are syn. words, of which the meaning is well known: (S, K, TA:) Want; need; necessity, or necessitude; exigency: (TA:) [whence,] اِبْنُ حَاجَةً one who is constantly in want, or need: (Har p. 143:) حَاجَةٌ is a more general term than فَقْرٌ; or each of these terms is more general than the other in some respects, and more particular in others: (TA:) and the former signifies also a thing wanted, needed, or required; an object of want, of need, or of exigence; a want; a needful, or requisite, thing, affair, or business: (A, TA:) [and a thing to be done, an affair, or a business:] pl. ↓ حَاجٌ, [or rather this is a coll. gen. n., of which حَاجَةٌ is the n. un.,] and حَاجَاتٌ, [which is of more frequent occurrence,] (S, Msb, K,) and حِوَجٌ, [which is of rare occurrence,] (S, K,) and حَوَائِجُ, (S, Msb, K,) which is anomalous, (S, K,) and was disapproved by As, and pronounced by him to be post-classical, but he disapproved it only because of its being anomalous, (S,) and he is said to have retracted his assertion of its being post-classical, (TA,) for it is of frequent occurrence in the [classical] language of the Arabs, (S,) in their verses and in the traditions: (IB, TA:) it seems as though formed from the sing. حَائِجَةٌ, (S, K,) which some assert to have been not used; or, accord. to some, it may be pl. of حَوْجَآءُ, changed from the regular form of حَوَاجٍ, [originally حَوَاجِىُ,] like صَحَارٍ, by putting the [elided] ى before the ج, agreeably with what is often done in the language of the Arabs. (TA.) You say, قَضَى حَاجَتَهُ [He accomplished his want]: (TA:) a phrase which signifies [also] he did his business; meaning he eased nature. (ISk, TA.) And خُذْ حَاجَتَكَ مِنَ الطَّعَامِ [Take what thou wantest, or requirest, of the food]. (A.) And فِى نَفْسِى حَاجَةٌ and ↓ حَائِجَةٌ and ↓ حَوْجَآءُ [In my mind is a want]. (AA, TA.) And لِى عِنْدَ فُلَانٍ حَاجَةٌ [I want a thing of such a one]. (TA.) [When the thing wanted, or not wanted, is mentioned, or referred to by a pronoun, the subst. denoting it, or the pronoun referring to it, is preceded by اـِلَى, as in the sayings لِى حَاجَةٌ اـِلَى كَذَا I have a want of such a thing, and مَا لِى اـِلَيْهِ حَاجَةٌ I have not any want of it, and مَا حَاجَتُكَ اـِلَيْهِ What is the reason of thy want of it, or thy wanting it?] You say also, وَلَا لَوْجَآءُ اـِلَّا قَضَاهَا ↓ مَا بَقِىَ فِى حَوْجَآءُ There remained not in his bosom a want but he accomplished it. (TA.) [The dim. of حَوْجَآءُ is ↓ حُوَيْجَآءُ: whence the saying,] ↓ مَا لِى فِيهِ حَوْجَآءُ وَلَا لُوَيْجَآءُ ↓ وَلَا لَوْجَآءُ وَلَا حُوَيْجَآءُ I have no want, [nor any little want,] with respect to him, or it. (Lh, S, K.) [See also حَوْجَآءُ, below.] In the phrase حُجْ حُجَيَّاكَ [Seek the little thing that thou wantest], it seems that the second and third radical letters of the latter word [originally حُوَيْجَآءَكَ] have been transposed [and that حُجَيْوَآءَكَ has been then changed into حُجَيَّاكَ]. (IDrd, AAF, TA.) ― -b2- مَا تَرَكْتُ مِنْ حَاجَةٍ وَلَا دَاجَةٍ I left not any act of disobedience to which I was enticed. (TA from a trad. [But see دَاجَةٌ in art. دوج.])

حَوْجَآءُ
حَوْجَآءُ حوجآء : see حَاجَةٌ, in four places: ― -b2- and see (??) ― -b3- You say also, )??( (??) )??( There is not in my bosom any doubt re- (??) him, or it. (Th, S, K.) And لَيْسَ فِى (??) )??( ↓ أَمْرِكَ حُوَيْجَآءُ [There is not (??) of thine affair, or (??) وَلَا لَوْجَآءَ, like the phrase )??( بَيْضَآءُ, i. e. I spoke to him, and he return (??) not a bad word nor a good one. (ISk, S, K.)

حُوَيْجَآءُ
حُوَيْجَآءُ حويجآء : see حَاجَةٌ, in two places: ― -b2- and see حَوْجَآءُ. ― -b3- You say also, خُذْ حُوَيْجَآءَ مِنَ الأَرْضِ Take thou a different and winding road of the land. (K.)

حَائِجَةٌ
حَائِجَةٌ ذ : see حَاجَةٌ, in two places. ― -b2- You say also حَاجَةٌ حَائِجَةٌ and ↓ حَاجَةٌ حَوْجَآءُ A great want; a thing much wanted. (TA.)

مُحْوِجٌ
مُحْوِجٌ محوج A man in want, needy, indigent, or poor; (Msb, TA;) [as also ↓ مُحْتَاجٌ:] the pl., by rule, should be مُحْوِجُونَ because it is an epithet applied to a rational being; but the pl. used is مَجَاوِيجُ: some, however, reject this, and assert that it has not been heard [as a classical word]: (Msb:) ISd thinks that محاويج is pl. of ↓ مِحْوَاجٌ, if the latter word have been used: (TA:) the vulgar say مَحَاوِجُ [as pl. of مُحْوِجٌ], meaning مُحْتَاجُونَ. (Mgh.)

مِحْوَاجٌ
مِحْوَاجٌ محواج : see the next preceding paragraph.

مُحْتَاجٌ
مُحْتَاجٌ محتاج : see the next preceding paragraph.

### Türkçe

**حَاجَ**
1 **حَاجَ** (S, Msb, K), muzâri‘i **يَحُوجُ** (S, Msb), mastarı **حَوْجٌ**; (S, K) ve ↓ **احتاج** (S, K), mastarı **اِحْتِيَاجٌ**; (K) ve ↓ **أَحْوَجَ**; (S, Msb, K) [bunların ikincisi en yaygın olandır;] sonuncusu kaide dışıdır [çünkü kurala göre **أَحَاجَ** olmalıydı]; (MF) eş anlamlıdırlar; (S, Msb, * K) ve **حَاجَ**, muzâri‘i **يَحِيجُ**, mastarı **حَيْجٌ**, aynı manaya gelir; (M, TA) O, yahut o (şey), istedi, ihtiyaç duydu, yahut gerekli gördü. (KL, TA.) Şöyle dersin: **حاج اـِلَيْهِ** (M, TA) ve اليه ↓ **احتاج** ve **احتاجهُ**, O, yahut o (şey), onu, yahut onu (şeyi), istedi, ihtiyaç duydu, yahut gerekli gördü. (TA.) [Ve aynı şekilde, **أَنْ يَفْعَلَ كَذَا ↓ احتاج**: O, böyle bir şeyi yapmayı, yahut onun böyle bir şeyi yapmasını, istedi, ihtiyaç duydu, gerekli gördü, yahut bunu gerekli buldu.] Ve **اـِلَى فُلَانٍ ↓ اُحْتِيجَ** [Falanca kimseye ihtiyaç duyuldu, yahut o istendi]. (JK, madde خل.) ― -b2- Ayrıca **حاج**, muzâri‘ ve mastarı yukarıdaki gibi, O arzuladı, aradı, yahut peşine düştü. (TA.) ― -b3- Ve **حاج** ve ↓ **احتاج**: O fakir oldu, yahut fakirliğe, yoksulluğa, muhtaçlığa düştü. (TA.)

**حوّج بِهِ الطَّرِيقُ**
2 **حوّج بِهِ الطَّرِيقُ**, mastarı **تَحْوِيجٌ**, **عَوَّجَ** ile aynı manadadır [Yol onu saptırdı]. (K.) ― -b2- **حَوَّجْتُ لَهُ** (K), mastarı yukarıdaki gibi, (TA) Ben, ona olan sevgi sebebiyle yolumu terk ettim. (K.)

**أَحْوَجَ**
4 **أَحْوَجَ** ذ: 1’e bak. -A2- Ayrıca geçişli olur. (Msb.) Şöyle dersin: **أَحْوَجَهُ اـِلَيْهِ غَيْرُهُ** [Bir başkası onu, ona (yahut ona/ona şeye) muhtaç etti]. (S.) Ve **أَحْوَجَنِى اـِلَيْكُمْ زَمَانُ السُّوْءِ** [Kötü zaman, yahut kötü talih, beni size muhtaç etti]. (A.) Ve **لَا أَحْوَجَنِى اللّٰهُ اـِلَى فُلَانٍ** [Allah beni falancaya muhtaç etmesin]. (A.) Ve **أُحْوِجْتُ اـِلَيْهِ** [Ben ona (yahut ona/ona şeye) muhtaç kılındım]. Ve **أَحْوَجَهُ اللّٰهُ اـِلَى كَذَا** [Allah onu böyle bir şeye muhtaç kıldı]. (Msb.)

**تحوّج**
5 **تحوّج**: O, ihtiyaç nesnesini, yahut istediği şeyi aradı; (K) yahut bir ihtiyaç nesnesini bir diğerinin ardından (aradı). (TA.) Ve **خَرَجَ يَتَحَوَّجُ**: O, geçim vasıtalarından istediği şeyi arayarak, yahut ağır ağır arayarak, yahut zaman zaman arayarak dışarı çıktı. (A, TA.) Ve **تحوّج اـِلَى الشَّىْءِ**: O, şeye ihtiyaç duydu ve onu arzuladı. (L, TA.)

8 **اـِحْتَََاَ**: 1’e bak, beş yerde. ― -b2- Ayrıca **احتاج اـِلَيهِ**: O, ona meyletti. (K.)

**حَاجٌ**
**حَاجٌ**: **حَاجَةٌ**’ye bak. -A2- Ayrıca dikenli bir bitki yahut ağacın belli bir türü. (S, K.) Madde **حيج**’e bak.

**حَوْجٌ**
**حَوْجٌ**: Emniyet; kötülükten, zarardan yahut benzerinden uzaklık: **حَوْجًا لَكَ** ibaresinde olduğu gibi [Allah sana emniyet versin]: (K) sendeleyen bir kimseye söylenir. (TA.)

**حُوجٌ**
**حُوجٌ**: Fakirlik. (K.)

**حَاجَةٌ**
**حَاجَةٌ** (S, K, vb.) ve ↓ **حَائِجَةٌ** (AA, IDrd, vb.), ki ikincisinden birincisi kısaltmadır (Kh, ‘Eyn’de, TA), yahut ikinci kelime kullanılmaz [aşağıda görüleceği üzere ancak sıfat olarak müstesna], ve ↓ **حَوْجَآءُ** (S, K, vb.) eş anlamlı kelimelerdir; manası meşhurdur: (S, K, TA) İstek; ihtiyaç; zorunluluk yahut zaruret; icap: (TA) [buradan,] **اِبْنُ حَاجَةً**: sürekli ihtiyaç içinde olan kimse: (Har s. 143) **حَاجَةٌ**, **فَقْرٌ**’dan daha genel bir terimdir; yahut bu iki terimden her biri bazı yönlerden ötekinden daha genel, bazı yönlerden daha özeldir: (TA) ve birincisi ayrıca, istenen, ihtiyaç duyulan yahut gerekli olan şey; ihtiyaç nesnesi; ihtiyaç yahut icap konusu; bir ihtiyaç; gerekli yahut lazım olan şey, iş yahut meşgale manasına da gelir: (A, TA) [ve yapılacak bir şey, bir iş yahut bir meşgale:] çoğulu ↓ **حَاجٌ**, [yahut daha doğrusu bu, **حَاجَةٌ**’nin tekil isim olduğu bir cins topluluk ismidir,] ve **حَاجَاتٌ** [daha sık kullanılır], (S, Msb, K) ve **حِوَجٌ** [nadir kullanılır], (S, K) ve **حَوَائِجُ** (S, Msb, K); bu kaide dışıdır, (S, K) ve As bunu hoş görmemiş ve onun tarafından müvelled sayılmıştır; fakat onu yalnızca kaide dışı oluşu sebebiyle hoş görmemiştir; (S) ve onun, müvelled oluşu iddiasından döndüğü söylenir; (TA) zira bu, Arapların [klasik] dilinde, (S) şiirlerinde ve rivayetlerde sık geçer: (IB, TA) sanki tekil **حَائِجَةٌ**’den yapılmış gibidir, (S, K) ki bazıları bunun kullanılmadığını ileri sürer; yahut bazılarına göre, **حَوْجَآءُ**’nun çoğulu olabilir; düzenli şekli olan **حَوَاجٍ**’den [aslında **حَوَاجِىُ**] değiştirilmiştir; **صَحَارٍ** gibi; düşürülmüş **ى**’yi **ج**’den önce koymak suretiyle; Arapların dilinde sıkça yapılan şeye uygun olarak. (TA.) Şöyle dersin: **قَضَى حَاجَتَهُ** [İhtiyacını giderdi]: (TA) bu ibare [ayrıca] işini gördü demektir; tabiatını rahatlattı manasında. (ISk, TA.) Ve **خُذْ حَاجَتَكَ مِنَ الطَّعَامِ** [Yemekten istediğini, yahut ihtiyaç duyduğunu al]. (A.) Ve **فِى نَفْسِى حَاجَةٌ** ve ↓ **حَائِجَةٌ** ve ↓ **حَوْجَآءُ** [İçimde bir ihtiyaç var]. (AA, TA.) Ve **لِى عِنْدَ فُلَانٍ حَاجَةٌ** [Falancadan bir şey istiyorum / falancada bir ihtiyacım var]. (TA.) [İstenen yahut istenmeyen şey zikredildiğinde, yahut zamirle ona işaret edildiğinde, onu gösteren isim yahut ona dönen zamirden önce **اـِلَى** gelir; şu sözlerde olduğu gibi: **لِى حَاجَةٌ اـِلَى كَذَا** “Böyle bir şeye ihtiyacım var” ve **مَا لِى اـِلَيْهِ حَاجَةٌ** “Ona hiçbir ihtiyacım yok” ve **مَا حَاجَتُكَ اـِلَيْهِ** “Ona ihtiyacının sebebi nedir, yahut onu istemen nedir?”] Yine şöyle dersin: **وَلَا لَوْجَآءُ اـِلَّا قَضَاهَا ↓ مَا بَقِىَ فِى حَوْجَآءُ**: Onun bağrında, yerine getirmediği bir ihtiyaç kalmadı. (TA.) [**حَوْجَآءُ**’nun küçültmesi ↓ **حُوَيْجَآءُ**’dur: buradan şu söz,] ↓ **مَا لِى فِيهِ حَوْجَآءُ وَلَا لُوَيْجَآءُ ↓ وَلَا لَوْجَآءُ وَلَا حُوَيْجَآءُ**: Onunla, yahut onunla ilgili olarak, benim hiçbir ihtiyacım yok [ve hiçbir küçük ihtiyacım da yok]. (Lh, S, K.) [Aşağıda **حَوْجَآءُ**’ya da bak.] **حُجْ حُجَيَّاكَ** ibaresinde [“İstediğin küçük şeyi ara”], görünüşe göre son kelimenin ikinci ve üçüncü kök harfleri [aslında **حُوَيْجَآءَكَ** iken] yer değiştirmiştir [ve sonra **حُجَيْوَآءَكَ**, **حُجَيَّاكَ**’a çevrilmiştir]. (IDrd, AAF, TA.) ― -b2- **مَا تَرَكْتُ مِنْ حَاجَةٍ وَلَا دَاجَةٍ**: Ben, kendisine ayartıldığım hiçbir isyan fiilini bırakmadım. (TA, bir rivayetten. [Fakat madde دوج’da **دَاجَةٌ**’ye bak.])

**حَوْجَآءُ**
**حَوْجَآءُ**: **حَاجَةٌ**’ye bak, dört yerde: ― -b2- ve (??)’ye bak ― -b3- Yine şöyle dersin: )??( (??) )??( Onun hakkında, yahut onun (şeyin) hakkında, bağrımda hiçbir şüphe yoktur. (Th, S, K.) Ve **لَيْسَ فِى (??) )??( ↓ أَمْرِكَ حُوَيْجَآءُ** [Senin işinin (??) içinde hiçbir (??) yoktur], ve **وَلَا لَوْجَآءَ**, **)??( بَيْضَآءُ** ibaresi gibi; yani, Ben onunla konuştum da o, (??) ne kötü bir söz ne de iyi bir söz döndürdü. (ISk, S, K.)

**حُوَيْجَآءُ**
**حُوَيْجَآءُ**: **حَاجَةٌ**’ye bak, iki yerde: ― -b2- ve **حَوْجَآءُ**’ya bak. ― -b3- Yine şöyle dersin: **خُذْ حُوَيْجَآءَ مِنَ الأَرْضِ**: Arazinin farklı ve dolambaçlı bir yolunu tut. (K.)

**حَائِجَةٌ**
**حَائِجَةٌ** ذ: **حَاجَةٌ**’ye bak, iki yerde. ― -b2- Yine şöyle dersin: **حَاجَةٌ حَائِجَةٌ** ve ↓ **حَاجَةٌ حَوْجَآءُ**: Büyük bir ihtiyaç; çok istenen bir şey. (TA.)

**مُحْوِجٌ**
**مُحْوِجٌ**: İhtiyaç içinde olan, muhtaç, yoksul yahut fakir bir adam; (Msb, TA) [↓ **مُحْتَاجٌ** da böyledir:] çoğulu, kaideye göre, akıl sahibi için kullanılan bir sıfat olduğu için **مُحْوِجُونَ** olmalıdır; fakat kullanılan çoğul **مَجَاوِيجُ**’dur: bununla birlikte bazıları bunu reddeder ve bunun işitilmediğini [klasik bir kelime olarak] ileri sürer: (Msb) ISd, eğer ↓ **مِحْوَاجٌ** kullanılmışsa, **محاويج**’in onun çoğulu olduğunu düşünür: (TA) avam, **مُحْوِجٌ**’ün çoğulu olarak **مَحَاوِجُ** der; bununla **مُحْتَاجُونَ**’u kasteder. (Mgh.)

**مِحْوَاجٌ**
**مِحْوَاجٌ**: Bir önceki paragrafa bak.

**مُحْتَاجٌ**
**مُحْتَاجٌ**: Bir önceki paragrafa bak.
