# حوج — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%AC/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D8%AC/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%AC.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: حوج

الحاجَةُ معروفة، والجمع حاجٌ وحاجاتٌ وحِوَجٌ، وحَوائجُ على غير قياس، كأنهم جمعوا حائِجَةً. وكان الأصمعي يُنْكِرُهُ ويقول: هو مُوَلَّدٌ. وإنما أنكره لخروجه عن القياس، وإلاّ فهو كثيرٌ في كلام العرب. وينشد:
نهارُ المرءِ أَمْثَلُ حينَ يقضيحوائجه من اللَيل الطـويلِ
والحَوْجاءُ: الحاجة. يقال: ما في صدري به حَوْجاء ولا لوجاء، ولا شكٌّ ولا مِرْيَةٌ بمعنىً واحد. قال قيس بن رفاعة:
مَنْ كانَ في نفسه حوجاءُ يطلبهاعِندي فإنِّي له رَهْنٌ بإصحـارِ
أقيمُ نخوَتَهُ إنْ كـان ذا عِـوَجٍ		كما يُقَوِّمُ قِدْحَ النَبْعَةِ الـبـاري
قال ابن السكيت: كلمته فما ردَّ عليَّ حَوْجاءَ ولا لوجاءَ. وهذا كقولهم: فما ردَّ عليّ سَوْداءَ ولا بيضاء، أي كلمةً قبيحة ولا حَسَنَةً. وحاجَ يَحوج حَوْجاً، أي احتاج. قال الكُميت بن معروف:
غنيتُ فلم أَرْدُدْكُمُ عِندَ بُغْـيَةٍوحُجْتُ فلم أكْدُدْكُمْ بالأصابع
وأحْوَجَه إليه غيرُه. وأحْوَجَ أيضاً بمعنى احْتاجَ. والحَاجُ: ضرب من الشَوك. والحاجُ: جمع حاجة. قال الشاعر:
وأُرْضِعُ حاجَةً بلِبانِ أُخرىكذاك الحاجُ تُرْضَعُ باللِبانِ

### Türkçe

**الحاجَةُ** bilinir; çoğulu **حاجٌ** ve **حاجاتٌ** ve **حِوَجٌ**’dir; **حَوائجُ** ise kıyasa göre olmayan üzeredir; sanki onlar **حائِجَةً**’yi çoğul yapmış gibidirler. el-Asma‘î onu inkâr ederdi ve derdi ki: o **مُوَلَّدٌ**’dir. Onu ancak kıyastan çıkışı sebebiyle inkâr etti; yoksa o, Arapların كلامında çoktur. Şiir olarak okunur:
İnsanın gündüzü daha örnektir, uzun geceden **حوائجه**’ni yerine getirdiği vakit

**الحَوْجاءُ**: **الحاجة**. Denir: Göğsümde onun hakkında ne **حَوْجاء** vardır ne **لوجاء**; ne şüphe ne **مِرْيَةٌ**; tek bir mânâ ile. Kays b. Rifâ‘a dedi:
Kim kendi nefsinde bir **حوجاءُ** bulundurur da onu bende isterse, şüphesiz ben onun için bir rehinim, açıklığa çıkarmakla
Onun نخوتini ikame ederim, eğer o bir **عِوَجٍ** sahibi ise; tıpkı yontanın, **قِدْحَ النَبْعَةِ**’yi doğrultması gibi

İbnü’s-Sikkît dedi: Onunla konuştum da bana ne bir **حَوْجاءَ** ne bir **لوجاءَ** cevap verdi. Bu, onların şu sözleri gibidir: Bana ne bir **سَوْداءَ** ne bir **بيضاء** cevap verdi; yani ne çirkin bir kelime ne de güzel. **حاجَ يَحوج حَوْجاً**: yani ihtiyaç duydu. el-Kumeyt b. Ma‘rûf dedi:
Zengin oldum da sizi bir istek anında geri çevirmedim; ve **حُجْتُ** de sizi parmaklarla yormadım

Başkasının onu ona **أحْوَجَه** kılması (vardır). **أحْوَجَ** da ayrıca **احْتاجَ** mânâsındadır. **الحَاجُ**: diken türlerinden bir tür. **الحاجُ**: **حاجة**’nin çoğulu. Şair dedi:
Bir **حاجَةً**’yi başka birinin sütleriyle emziririm; işte böyle **الحاجُ** sütlerle emzirilir
