# حوز — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B2/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D8%B2/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B2.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: حوز

حَازَهُ
1 حَازَهُ حاز حازه حازة , (S, A, Msb,) aor. يَحُوزُهُ, (Msb,) inf. n. حَوْزٌ and حِيَازَةٌ; (S, A, Msb, K;) as also حَازَهُ, [aor. يَحِيزُهُ,] inf. n. حَيْزٌ; (Msb;) He drew, collected, or gathered, it together; (S, A, Msb, K;) and so ↓ احتازهُ, (TA,) inf. n. اِحْتِيَازٌ; (K;) and ↓ حوّزهُ, inf. n. تَحْوِيزٌ: (TA:) he drew, collected, or gathered, it together (namely, property or wealth &c., TA) to himself; (S, A, Msb;) as also ↓ احتازهُ, (S,) and لِنَفْسِهِ ↓ احتازهُ, (A, TA,) and حَازَهُ اـِلَيْهِ, and اليه ↓ احتازهُ. (TA.) You say, عَلَيْكَ بِحِيَازَةِ المَالِ Take thou to the collecting of wealth. (A, TA.) ― -b2- حَازَهُ, aor. يَحُوزُهُ, (TA,) inf. n. حَوْزٌ, (K, TA,) He had, held, or possessed, it; had it, or held it, in his possession; had, took, got, obtained, or acquired, possession, or occupation, of it; (AA, K, * TA; [المَلِكُ, given as an explanation of the inf. n. in the CK, is a mistake for المِلْكُ;]) he took, or received, it; he had it, or took it, to, or for, himself. (AA, TA.) [See حَوْزَةٌ, below. Hence, It comprehended, comprised, or embraced, it.] ― -b3- حَازَ الأَرْضَ, inf. n. حَوْزٌ, He took for himself the land, and marked out its boundaries, and had an exclusive right to it. (TA: but only the inf. n. is there mentioned.) ― -b4- حَازَ, aor. يَحُوزُ, also signifies [He or] it overcame, conquered, or mastered, [a thing,] as in an instance in art. حز, voce حَزَّازٌ: (Sh, K:) [as also حَاذَ.] ― -b5- Also, (A, TA,) inf. n. حَوْزٌ, (K,) (tropical:) He compressed a woman: (A, * K, * TA:) [as though he mastered her.] ― -b6- حَازَ الحِمَارُ أُتُنَهُ The he-ass gained the mastery over his she-asses, and collected them together; as also حَاذَهَا. (L in art. حوذ.) ― -b7- حَازَ الاـِبِلَ, aor. يَحُوزُهَا, (S, A, Msb,) inf. n. حَوْزٌ, (S, K,) He drove the camels gently; (S, Msb, K;) as also حَازَهَا, aor. يَحِيزُهَا, (S, Msb,) inf. n. حَيْزٌ; (S, TA;) and ↓ حوّزها. (TA.) Also He drove the camels vehemently; (K;) and so حازها, aor. يَحِيزُهَا, (TA in art. حيز,) inf. n. حَيْزٌ: (K in art. حيز:) thus bearing two contr. significations: (K:) [as also حَاذَهَا:] you say [also] ↓ أَحِزْهَا, [unless this be a mistranscription for حُزْهَا,] meaning, Drive thou them vehemently. (TA.) Also He drove the camels to water; (A;) and so ↓ حوّزها; (S, A;) [and حَاذَهَا:] or ↓ حوّزها, (As, S, K,) inf. n. تَحْوِيزٌ, (K,) signifies he drove them during the first night to water, (As, S, K,) it being distant from the pasture: (As, S:) because in that night they are driven gently. (TA.) [See also حَوْزٌ, below.] ― -b8- حَازَ الشَّىْءَ He removed the thing from its place; put it away; placed it at a distance. (Sh, TA.

حوّزهُ
2 حوّزهُ حوز حوزه حوزة : see 1, first sentence: ― -b2- and حوّز: الاـِبِلَ: see 1, in three places.

أَحِزِ الاـِبِلَ
4 أَحِزِ الاـِبِلَ ذ : see 1.

تحوّز
5 تحوّز حاز تحوز He, or it, writhed, or twisted, about, (K, TA,) and turned over and over; (TA;) as also ↓ تحيّز: (K:) or was restless, or unquiet, not remaining still, upon the ground. (Lth, TA.) You say, تحوّزت الحَيَّةُ, and ↓ تحيزّت, The serpent writhed, or twisted, about. (Both in the S; and the latter in the K in art. حيز.) And مَا لَكَ تَتَحَوَّزُ تَحَوُّزَ الحَيَّةِ, and تَحَيُّزَ الحَيَّةِ ↓ تَتَحَيَّزُ, Wherefore dost thou writhe about like the writhing about of the serpent? the latter verb, accord. to Sb, is of the measure تَفَيْعَلَ, from حُزْتُ الشَّىْءَ. (S.) ― -b2- He removed, withdrew, or retired to a distance, (A'Obeyd, S, K,) and drew back, (S,) عَنْهُ [or مِنْهُ] from him or it; (TA;) as also ↓ تحيّز; (A'Obeyd, S;) and ↓ انحاز. (A.) You say, دَخَلَ عَلَيْهِ فَمَا تَحَوَّزَ لَهُ عَنْ فِرَاشِهِ He went in to him and he did not move for him from his bed, or mattress. (TK.) And El-Katلmee says, (S, TA,) describing an old woman of whom he sought hospitality, and who eluded him, (TA,)
مِنِّى خَشْيَةً أَنْ أَضِيفَهَا ↓ تَحَيَّزُ
الأَفْعَى مَخَافَةَ ضَارِبِ ↓ كَمَا انْحَازَتِ
 She (this old woman) retires and draws back from me for fear of my alighting at her abode as a guest [like as the viper turns away in fear of a beater]: or, as some relate the verse, تَحَوَّزُ. (S.) ― -b3- He tarried, or loitered: he was slow in rising; as also تحوّس: he desired to rise, and it was tedious to him to do so; as also ↓ تحيّز. (TA.) AA says, تَحَوَّزَ تَحَوُّزَ الحَيَّةِ, [as though meaning, He was slow in rising like as the rising of the serpent is slow: for he adds,] and it is slow in rising when it desires to rise. (S.)

تحاوز الفَرِيقَانِ
6 تحاوز الفَرِيقَانِ تحاوز الفريقان The two parties, or divisions, turned away, each from the other, (S, K,) in war or battle. (S.)

7 اـِنْحَوَزَ انحاز القَوْمُ The company of men left their appointed station, (S, K, TA,) and place of fighting, (TA,) and turned away to another place. (S, * K, * TA.) You say also, انحاز عَنْهُ He turned away from him: (S, K:) and انحاز اـِلَيْهِ he turned to, or towards, him; and he joined himself to him. (Har pp. 122 and 326.) You say of friends, انحازو عَنِ العَدُوِّ, and حَاصُوا; [They turned away from the enemy;] and of enemies, اِنْهَزَمُوا, and وَلَّوْ مُدْبِرِينَ. (S, TA.) Or انحاز signifies He separated himself from others that he might be with those who were fighting. (Aboo-Is-hلk, TA.) And انحاز الرَّحُلُ اـِلَى القَوْمِ signifies the same as اـِلَيْهِمْ ↓ تحيّز [The man turned, removed, withdrew, or retired, or he joined himself, to the company of men]. (Msb.) See 5, in two places. ― -b2- انحاز عَلَى الشَّىْءِ [for عن, in the TA, I have substituted على, as the former is apparently a mistranscription] He drew himself together, and fell to the thing; expl. by ضَمَّ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ وَأَكَبَّ عَلَيْهِ. (TA.)

احتازهُ
8 احتازهُ احتازه احتازة أحتازه ٱحتاز ٱحتازه : see حَازَهُ, in four places, first sentence.

تَحَيَّزَ
Q. Q. 2 تَحَيَّزَ حاز تحيز , [originally تَحَيْوزَ,] of the measure تَفَيْعَلَ, (Sb, S, TA,) [from حَيِّزٌ, originally حَيْوِزٌ,] He turned aside to a حَيِّز [or place, &c.]. (Mgh.) You say also تحيّز المَالُ [The property, or the camels or the like,] became drawn, collected, or gathered, together; or drew, collected, or gathered, themselves together; to a حَيِّز. (Msb.) ― -b2- See also 5, throughout; and see 7.

حَوْزٌ
حَوْزٌ حوز inf. n. of 1 [q. v.]. ― -b2- فِى حَوْزِهِ: see حَوْزَةٌ. -A2- A place of which a man takes possession, (TA,) and around which a dam (مُسَنَّاةٌ) is made: (K, TA:) pl. أَحْوَازٌ. (TA.) ― -b2- حَوْزُ الدَّارِ: see حَيِّزٌ. -A3- لَيْلَةُ الحَوْزِ The first night during which camels repair towards the water (As, S, K) when it is distant from the pasture: (As, S:) because they are driven gently that night: but when their faces are turned towards the water and they are left to pasture that night, the night is called لَيْلَةُ الطَّلَقِ. (TA.) One says to a man, when he holds back respecting an affair, دَعْنِى مِنْ حَوْزِكَ وَطَلَقِكَ (assumed tropical:) [Let me alone and cease from this and that discursion of thine]. (TA.) And one says also, طَوَّلَ عَلَيْنَا فُلَانٌ بِالْحَوْزِ وَالطَّلَقِ قَبْلَ القَرَبِ (assumed tropical:) [Such a one was prolix, or tedious, to us with this and that discursion before coming to the point]. (TA.) ― -b2- حَوْزٌ is also used as an epithet; though properly an inf. n.: you say, سَوْقٌ حَوْزٌ [A gentle driving: or a vehement driving]. (TA.)

حَوْزَةٌ
حَوْزَةٌ حوز حوزه حوزة i. q. حَيِّزٌ, as pointed out in two places below. (S, Msb, &c.) ― -b2- [Hence,] (assumed tropical:) A thing that is in one's possession or occupation; a thing that is one's property: so in the saying of a certain woman, وَأَحْمِى حَوْزَةَ الغَائِبِ (assumed tropical:) And I guard from encroachment the property of the absent: meaning her فَرْج, which was the property of her husband by the marriage-contract: whence it appears that, if this saying be the only ground upon which Az has asserted that one of the significations of حَوْزَةٌ is the فَرْج of a woman, [as is also said in the K,] his assertion requires consideration; for a woman's فرج is her own when she has no husband; and when she is married, it is her husband's property. (L, TA.) You say also, صَارَفِى حَوْزَتِهِ, and ↓ فِى حَوْزِهِ, [and ↓ فى حَيِّزِهِ,] It became in his possession, or occupation. (L, TA.) And فُلَانٌ مَانِعٌ حَوْزَتَهُ (assumed tropical:) Such a one defends, or guards, from encroachment, or invasion, or attack, what is in his حَيِّز [or place; meaning, in his possession or occupation]. (TA.) In like manner, a poet says,
حَمَى حَوْزَاتِهِ فَتُرِكْنَ قَفْرًا
 He guarded from encroachment his tracts of pasture-land [so that they were left deserted]. (Fr, TA.) And it is said in a trad., فَحَمَى حَوْزَةً الاـِسْلَامِ (tropical:) And he defended, or protected, or guarded, from encroachment, or invasion, or attack, the limits, [meaning, what the limits comprised, i. e., the territory,] and the tracts, or regions, of El-Islلm [meaning, of the Muslims]. (TA.) حَوْزَةُ المُلْكِ signifies [in like manner] بَيْضَتُهُ [i. e. (assumed tropical:) The seat of regal power: or the heart, or principal part, of the kingdom]. (S, K.) ― -b3- (assumed tropical:) Nature; or natural disposition, temper, or other quality or property; (K, TA;) whether good or evil. (TA.)

حَيِّزٌ
حَيِّزٌ حيز , (S, Mgh, Msb,) of the measure فَيْعِلٌ, (Mgh, Msb,) from الحَوْزُ, (S, * Mgh,) as signifying “ the drawing, collecting, or gathering, together, ” (Mgh,) originally حَيْوِزٌ, (TA,) and also contracted into حَيْزٌ, (S, Msb, TA,) like هَيِّنٌ and هَيْنٌ, and لَيِّنٌ and لَيْنٌ; (S, TA;) [The continent, or container, or receptacle, of anything; like بَيْضَةٌ; as also ↓ حَوْزَةٌ, q. v.:] any place in which a thing is: (Mgh:) in scholastic theology, the imaginary portion of space occupied by a thing having extent, as a body; or by a thing not having extent, as an indivisible atom: in philosophy, the inner surface of a container, which is contiguous [in every part] to the outer surface of the thing contained: and [hence,] الحَيِّزُ الطَبِيعِىُّ [the proper natural place of a thing;] that in which the nature of a thing requires it to be. (KT.) ― -b2- A quarter, tract, region, or place, considered relatively, or as part of a whole; or a part, or portion, of a place; syn. نَاحِيَةٌ; (S, Mgh, Msb;) as also ↓ حَوْزَةٌ: (S, Msb, K:) so the authors on practical law mean by حَيِّزٌ; such, for instance, as a room, or an apartment, of a house: (Mgh:) pl. أَحْيَازٌ, (S, Msb, TA,) which is extr., (TA,) being from the contracted form [حَيْزٌ]: (Msb:) by rule it should be أَحْوَازٌ, (Az, Msb, TA,) like أَمْوَاتٌ, pl. of مَيِّتٌ [and مَيْتٌ]: (Az, TA:) or by rule [if from the uncontracted form حَيِّزٌ] it should be حَيَائِزُ, with hemz, accord. to Sb; or حَيَاوِزُ, with و, accord. to Abu-l-Hasan. (TA.) حَيِّزُ الدَّارِ, (S, Msb, TA,) as also الدّارِ ↓ حَوْزُ, (TA,) signifies What is annexed to the house, (S, TA,) or appertains thereto, (Msb,) of the مَرَافِق (S, Msb, TA) and مَنَافِع (TA) and نَوَاحٍ; (Msb;) [i. e., of the conveniences thereof, such as the privy and the kitchen and the like, and other parts or apartments;] such are termed collectively أَحْيَازُ الدَّارِ; (Msb;) and each part or apartment (نَاحِيَة), by itself, is termed حَيِّزٌ. (TA.) ― -b3- [Hence the saying,] أَنَا فِى حَيِّزِهِ وَكَنَفِهِ (tropical:) [I am in his quarter and protection]. (A, TA.) ― -b4- [And hence also the saying,] فِى حَيِّزِ التَّوَاتِرُ (tropical:) In the manner, and place, of [that kind of transmission which is termed] التواتر [which is “ transmission by such a number of persons as cannot be supposed to have agreed to a falsehood: ” as explained in the Mz, 3rd نوع]. (Mgh.) ― -b5- And صَارَ فِى حَيِّزِهِ: see حَوْزَةٌ. ― -b6- [And عَلَى حَيِّزِهِ By himself or itself.]

الاـِثْمُ حَوَّازُ القُلُوبِ
الاـِثْمُ حَوَّازُ القُلُوبِ الاثم حواز القلوب : see حَزَّازُ, in art. حز.

أَوْ مُتَحَيِّزًا اـِلَى فِئَةٍ
أَوْ مُتَحَيِّزًا اـِلَى فِئَةٍ ذ , in the Kur [viii. 16], signifies Or turning aside to a different company of the Muslims: (Mgh, Msb: *) or the meaning is, or separating themselves from others to betake themselves to [a different company of] those engaged in fighting. (Aboo-Is-hلk, TA.) The original form of مُتَحَيِّزٌ is مُتَحَيْوِزٌ. (TA.)

قِطْعَةٌ مِنَ الأَرْضِ مُسْتَحِيزَةٌ
قِطْعَةٌ مِنَ الأَرْضِ مُسْتَحِيزَةٌ ذ [A portion of the earth, or of land, comprehended within certain limits]. (M and K in art. بلد.)

### Türkçe

**حَازَهُ**
1 **حَازَهُ** حاز حازه حازة, (S, A, Msb,) muzâri‘i **يَحُوزُهُ**, (Msb,) mastarı **حَوْزٌ** ve **حِيَازَةٌ**; (S, A, Msb, K;) yine **حَازَهُ** olarak da, [muzâri‘i **يَحِيزُهُ**,] mastarı **حَيْزٌ**; (Msb;) onu bir araya çekti, topladı yahut derledi; (S, A, Msb, K;) ve bunun gibi ↓ **احتازهُ**, (TA,) mastarı **اِحْتِيَازٌ**; (K;) ve ↓ **حوّزهُ**, mastarı **تَحْوِيزٌ**: (TA:) onu bir araya çekti, topladı yahut derledi (yani malı veya serveti vb., TA) kendisine; (S, A, Msb;) yine ↓ **احتازهُ** olarak da; (S,) ve لِنَفْسِهِ ↓ **احتازهُ**, (A, TA,) ve **حَازَهُ اـِلَيْهِ**, ve اليه ↓ **احتازهُ**. (TA.) Şöyle dersin: عَلَيْكَ بِحِيَازَةِ المَالِ “Malı toplamaya sarıl.” (A, TA.)

― -b2- **حَازَهُ**, muzâri‘i **يَحُوزُهُ**, (TA,) mastarı **حَوْزٌ**, (K, TA,) ona sahip oldu; onu elinde tuttu yahut mülk edindi; onu zilyetliğinde bulundurdu; onun üzerinde sahiplik yahut işgal elde etti; (AA, K, * TA; [CK’de mastarın açıklaması olarak verilen **المَلِكُ**, **المِلْكُ** yerine bir hatadır;]) onu aldı yahut teslim aldı; onu kendisine, yahut kendisi için, elinde tuttu yahut aldı. (AA, TA.) [Aşağıda **حَوْزَةٌ**’ye bak. Buradan: onu kuşattı, içine aldı yahut ihtiva etti.]

― -b3- **حَازَ الأَرْضَ**, mastarı **حَوْزٌ**, araziyi kendisi için aldı ve sınırlarını belirledi ve ona münhasır bir hak sahibi oldu. (TA: fakat orada yalnız mastar zikredilmiştir.)

― -b4- **حَازَ**, muzâri‘i **يَحُوزُ**, ayrıca şu mânaya gelir: [O yahut] o (şey) [bir şeyi] yendi, fethetti yahut alt etti; sanatta bir örnekte olduğu gibi. حز, madde **حَزَّازٌ**: (Sh, K:) [yine **حَاذَ** da böyledir.]

― -b5- Ayrıca, (A, TA,) mastarı **حَوْزٌ**, (K,) (mecaz:) bir kadını sıktı. (A, * K, * TA:) [sanki onu alt etmiş gibi.]

― -b6- **حَازَ الحِمَارُ أُتُنَهُ** Erkek eşek dişi eşeklerine galip geldi ve onları bir araya topladı; yine **حَاذَهَا** da böyledir. (L, madde حوذ.)

― -b7- **حَازَ الاـِبِلَ**, muzâri‘i **يَحُوزُهَا**, (S, A, Msb,) mastarı **حَوْزٌ**, (S, K,) develeri yumuşakça sürdü; (S, Msb, K;) yine **حَازَهَا**, muzâri‘i **يَحِيزُهَا**, (S, Msb,) mastarı **حَيْزٌ**; (S, TA;) ve ↓ **حوّزها**. (TA.) Ayrıca develeri şiddetle sürdü; (K;) ve bunun gibi **حازها**, muzâri‘i **يَحِيزُهَا**, (TA, madde حيز,) mastarı **حَيْزٌ**: (K, madde حيز:) böylece iki zıt mânayı taşır: (K:) [yine **حَاذَهَا** da böyledir:] şöyle dersin [ayrıca] ↓ **أَحِزْهَا**, [bu, **حُزْهَا** yerine bir tashif değilse,] mânası: “Onları şiddetle sür.” (TA.) Ayrıca develeri suya sürdü; (A;) ve bunun gibi ↓ **حوّزها**; (S, A;) [ve **حَاذَهَا**:] yahut ↓ **حوّزها**, (As, S, K,) mastarı **تَحْوِيزٌ**, (K,) şu mânaya gelir: onları ilk gece suya sürdü, (As, S, K,) su otlaktan uzak iken: (As, S:) çünkü o gecede yumuşakça sürülürler. (TA.) [Aşağıda **حَوْزٌ**’a da bak.]

― -b8- **حَازَ الشَّىْءَ** Şeyi yerinden kaldırdı; onu uzaklaştırdı; onu bir mesafeye koydu. (Sh, TA.)

**حوّزهُ**
2 **حوّزهُ** حوز حوزه حوزة: 1’in ilk cümlesine bak: ― -b2- ve **حوّز**: **الاـِبِلَ**: 1’de üç yerde bak.

**أَحِزِ الاـِبِلَ**
4 **أَحِزِ الاـِبِلَ** ذ: 1’e bak.

**تحوّز**
5 **تحوّز** حاز تحوز O yahut o (şey) kıvrandı yahut büküldü, (K, TA,) ve dönüp durdu; (TA;) yine ↓ **تحيّز** de böyledir: (K:) yahut yerde durmayıp huzursuz oldu. (Lth, TA.) Şöyle dersin: **تحوّزت الحَيَّةُ**, ve ↓ **تحيزّت**, “Yılan kıvrandı yahut büküldü.” (İkisi de S’de; ikincisi K’de, madde حيز.) Ve **مَا لَكَ تَتَحَوَّزُ تَحَوُّزَ الحَيَّةِ**, ve ↓ **تَتَحَيَّزُ تَحَيُّزَ الحَيَّةِ**, “Sana ne oluyor da yılanın kıvranması gibi kıvranıyorsun?” ikinci fiil, Sb’ye göre, **تَفَيْعَلَ** veznindendir, **حُزْتُ الشَّىْءَ**’den. (S.)

― -b2- Uzaklaştı, çekildi yahut geri durdu, (A'Obeyd, S, K,) ve geri çekildi, (S,) عَنْهُ [yahut مِنْهُ] ondan yahut ondan (şeyden); (TA;) yine ↓ **تحيّز** de böyledir; (A'Obeyd, S;) ve ↓ **انحاز**. (A.) Şöyle dersin: **دَخَلَ عَلَيْهِ فَمَا تَحَوَّزَ لَهُ عَنْ فِرَاشِهِ** “Onun yanına girdi de o, onun için yatağından (döşeğinden) çekilmedi.” (TK.) Ve El-Katلmee der ki, (S, TA,) kendisinden misafirlik istediği ve onu atlatan yaşlı bir kadını tasvir ederek, (TA,)
**مِنِّى خَشْيَةً أَنْ أَضِيفَهَا ↓ تَحَيَّزُ**
**الأَفْعَى مَخَافَةَ ضَارِبِ ↓ كَمَا انْحَازَتِ**
“O (bu yaşlı kadın), beni misafir olarak evine indirmemden korktuğu için benden uzaklaşır ve geri çekilir; [tıpkı engereğin, vurucudan korkup dönüp uzaklaşması gibi]:” yahut bazıları beyti **تَحَوَّزُ** diye rivayet eder. (S.)

― -b3- Oyalandı yahut ağır davrandı: kalkmakta ağır davrandı; yine **تحوّس** da böyledir: kalkmayı istedi ve bunu yapmak ona ağır geldi; yine ↓ **تحيّز** de böyledir. (TA.) AA der ki: **تَحَوَّزَ تَحَوُّزَ الحَيَّةِ**, [sanki mânası: “Yılanın kalkmasının yavaşlığı gibi kalkmakta yavaş davrandı”: çünkü ekler:] ve o, kalkmayı istediğinde kalkması yavaştır. (S.)

**تحاوز الفَرِيقَانِ**
6 **تحاوز الفَرِيقَانِ** تحاوز الفريقان İki taraf yahut iki bölük, savaşta yahut muharebede, birbirinden yüz çevirdi. (S, K,) (S.)

7 **اـِنْحَوَزَ** **انحاز القَوْمُ** Topluluk, tayin edilmiş mevkiini, (S, K, TA,) ve savaş yerini, (TA,) terk etti ve başka bir yere yöneldi. (S, * K, * TA.) Şöyle de dersin: **انحاز عَنْهُ** “Ondan yüz çevirdi”: (S, K:) ve **انحاز اـِلَيْهِ** “Ona, yahut ona doğru, yöneldi”; ve kendisini ona kattı. (Har s. 122 ve 326.) Dostlar hakkında şöyle dersin: **انحازو عَنِ العَدُوِّ**, ve **حَاصُوا**; [düşmandan yüz çevirdiler;] düşmanlar hakkında ise: **اِنْهَزَمُوا**, ve **وَلَّوْ مُدْبِرِينَ**. (S, TA.) Yahut **انحاز** şu mânaya gelir: başkalarından ayrıldı ki savaşanlarla beraber olsun. (Aboo-Is-hلk, TA.) Ve **انحاز الرَّحُلُ اـِلَى القَوْمِ** şu mânaya gelir: **اـِلَيْهِمْ ↓ تحيّز** ile aynı [adam, erkekler topluluğuna yöneldi, uzaklaştı, çekildi yahut katıldı]. (Msb.) 5’e iki yerde bak.

― -b2- **انحاز عَلَى الشَّىْءِ** [TA’da **عن** yerine **على** koydum; zira birincisi zahiren bir tashiftir] Kendini topladı ve şeye yöneldi; **ضَمَّ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍ وَأَكَبَّ عَلَيْهِ** diye açıklanır. (TA.)

**احتازهُ**
8 **احتازهُ** احتازه احتازة أحتازه ٱحتاز ٱحتازه: **حَازَهُ**’a bak; ilk cümlede dört yerde.

**تَحَيَّزَ**
Q. Q. 2 **تَحَيَّزَ** حاز تحيز, [aslında **تَحَيْوزَ**,] **تَفَيْعَلَ** vezninde, (Sb, S, TA,) [**حَيِّزٌ**’den, aslında **حَيْوِزٌ**,] bir **حَيِّز**’e [yahut yere vb.] yöneldi. (Mgh.) Şöyle de dersin: **تحيّز المَالُ** [mal, yahut develer veya benzeri,] bir araya çekilmiş, toplanmış yahut derlenmiş oldu; yahut kendilerini bir araya çekti, topladı yahut derledi; bir **حَيِّز**’e. (Msb.)

― -b2- 5’e baştan sona bak; ve 7’ye bak.

**حَوْزٌ**
**حَوْزٌ** حوز 1’in mastarıdır [ona bak]. ― -b2- **فِى حَوْزِهِ**: **حَوْزَةٌ**’ye bak. -A2- Bir kimsenin zapt ettiği yer, (TA,) ve etrafında bir set (**مُسَنَّاةٌ**) yapılan yer: (K, TA:) çoğulu **أَحْوَازٌ**. (TA.)

― -b2- **حَوْزُ الدَّارِ**: **حَيِّزٌ**’e bak. -A3- **لَيْلَةُ الحَوْزِ** Otlaktan uzak olduğunda develerin suya yöneldikleri ilk gece: (As, S, K) (As, S:) çünkü o gece yumuşakça sürülürler: fakat yüzleri suya çevrilip o gece otlamaya bırakıldıklarında, geceye **لَيْلَةُ الطَّلَقِ** denir. (TA.) Bir kimseye, bir iş hususunda ağırdan aldığında, şöyle denir: **دَعْنِى مِنْ حَوْزِكَ وَطَلَقِكَ** (mecaz kabul edilerek): “Beni kendi **حَوْز**’undan ve **طَلَق**’ından bırak.” (TA.) Ve yine şöyle denir: **طَوَّلَ عَلَيْنَا فُلَانٌ بِالْحَوْزِ وَالطَّلَقِ قَبْلَ القَرَبِ** (mecaz kabul edilerek): “Falanca, asıl noktaya gelmeden önce bize **الحَوْز** ve **الطَّلَق** ile uzattı.” (TA.)

― -b2- **حَوْزٌ** ayrıca sıfat olarak da kullanılır; gerçi aslında mastardır: şöyle dersin: **سَوْقٌ حَوْزٌ** [yumuşak bir sürüş: yahut şiddetli bir sürüş]. (TA.)

**حَوْزَةٌ**
**حَوْزَةٌ** حوز حوزه حوزة **حَيِّزٌ** ile aynı mânadadır; aşağıda iki yerde gösterildiği üzere. (S, Msb, &c.)

― -b2- [Buradan,] (mecaz kabul edilerek:) kişinin zilyetliğinde yahut işgalinde olan şey; kişinin malı olan şey: belirli bir kadının şu sözünde olduğu gibi: **وَأَحْمِى حَوْزَةَ الغَائِبِ** (mecaz kabul edilerek): “Ve gaibin malını tecavüzden korurum”: kastedilen onun **فَرْج**’idir; bu, nikâh akdiyle kocasının malı idi: buradan anlaşılır ki, eğer bu söz, Az’ın **حَوْزَةٌ**’nın mânalarından birinin kadının **فَرْج**’i olduğunu ileri sürmesinin tek dayanağı ise, [K’de de söylendiği gibi,] onun iddiası düşünmeyi gerektirir; zira kadının فرج’i, kocası yokken kendisinindir; evli olduğunda ise kocasının malıdır. (L, TA.) Şöyle de dersin: **صَارَفِى حَوْزَتِهِ**, ve ↓ **فِى حَوْزِهِ**, [ve ↓ **فى حَيِّزِهِ**,] “Onun zilyetliğinde yahut işgalinde oldu.” (L, TA.) Ve **فُلَانٌ مَانِعٌ حَوْزَتَهُ** (mecaz kabul edilerek): “Falanca, kendi **حَيِّز**’inde [yahut yerinde; yani zilyetliğinde yahut işgalinde] olan şeye tecavüzü yahut saldırıyı defeder.” (TA.) Aynı şekilde bir şair der ki,
**حَمَى حَوْزَاتِهِ فَتُرِكْنَ قَفْرًا**
“O, otlak arazilerini tecavüzden korudu da onlar ıssız bırakıldı.” (Fr, TA.) Ve bir rivayette şöyle denir: **فَحَمَى حَوْزَةً الاـِسْلَامِ** (mecaz): “Ve İslâm’ın sınırlarını [yani sınırların ihtiva ettiği şeyi, yani ülkeyi] ve bölgelerini tecavüzden yahut saldırıdan savundu/korudu.” (TA.) **حَوْزَةُ المُلْكِ** [aynı şekilde] **بَيْضَتُهُ** mânasına gelir [yani (mecaz kabul edilerek:) saltanatın merkezi; yahut memleketin kalbi yahut baş kısmı]. (S, K.)

― -b3- (mecaz kabul edilerek:) tabiat; yahut tabiî huy, mizaç, yahut başka bir vasıf yahut özellik; (K, TA;) iyi de olsa kötü de olsa. (TA.)

**حَيِّزٌ**
**حَيِّزٌ** حيز, (S, Mgh, Msb,) **فَيْعِلٌ** vezninde, (Mgh, Msb,) **الحَوْزُ**’dan, (S, * Mgh,) “bir araya çekme, toplama yahut derleme” mânasında, (Mgh,) aslında **حَيْوِزٌ**, (TA,) ve ayrıca **حَيْزٌ**’e de kısaltılmıştır, (S, Msb, TA,) **هَيِّنٌ** ve **هَيْنٌ**, ve **لَيِّنٌ** ve **لَيْنٌ** gibi; (S, TA;) [herhangi bir şeyin kuşatanı yahut kapsayanı yahut kabı; **بَيْضَةٌ** gibi; yine ↓ **حَوْزَةٌ** da böyledir; ona bak:] bir şeyin içinde bulunduğu her yer: (Mgh:) kelâm ilminde, cisim gibi uzamı olan bir şeyin; yahut bölünmez atom gibi uzamı olmayan bir şeyin işgal ettiği, hayalî mekân parçası: felsefede, kabın iç yüzeyi; ki bu, içerilen şeyin dış yüzeyine [her parçasında] bitişiktir: ve [buradan] **الحَيِّزُ الطَبِيعِىُّ** [bir şeyin kendine mahsus tabiî yeri;] bir şeyin tabiatının, onda bulunmasını gerektirdiği yer. (KT.)

― -b2- Nisbetle düşünülen, yahut bir bütünün parçası olarak, bir mahalle, saha, bölge yahut yer; yahut bir yerin bir parçası yahut kısmı; eş anlamlısı **نَاحِيَةٌ**; (S, Mgh, Msb;) yine ↓ **حَوْزَةٌ** da böyledir: (S, Msb, K:) fıkıh yazarlarının **حَيِّزٌ** ile kastettikleri budur; meselâ bir evin bir odası yahut bir dairesi gibi: (Mgh:) çoğulu **أَحْيَازٌ**, (S, Msb, TA,) ki bu, (TA,) kısaltılmış şekilden [**حَيْزٌ**] gelmesi sebebiyle şâzdır: (Msb:) kaideye göre **أَحْوَازٌ** olmalıydı, (Az, Msb, TA,) **مَيِّتٌ** [ve **مَيْتٌ**]’in çoğulu **أَمْوَاتٌ** gibi: (Az, TA:) yahut kaideye göre [kısaltılmamış şekil **حَيِّزٌ**’den ise] Sb’ye göre hemzeli **حَيَائِزُ** olmalıydı; yahut Ebu-l-Hasan’a göre **و** ile **حَيَاوِزُ**. (TA.) **حَيِّزُ الدَّارِ**, (S, Msb, TA,) ve yine الدّارِ ↓ **حَوْزُ**, (TA,) evin bitişiğinde olan, (S, TA,) yahut ona ait bulunan, (Msb,) **مَرَافِق**’ten (S, Msb, TA) ve **مَنَافِع**’ten (TA) ve **نَوَاحٍ**’dan; (Msb;) [yani helâ, mutfak ve benzeri gibi kolaylıkları ve diğer kısımları yahut odaları;] bunlara topluca **أَحْيَازُ الدَّارِ** denir; (Msb;) ve her bir kısım yahut oda (**نَاحِيَة**) tek başına **حَيِّزٌ** diye adlandırılır. (TA.)

― -b3- [Buradan şu söz:] **أَنَا فِى حَيِّزِهِ وَكَنَفِهِ** (mecaz): “Ben onun **حَيِّز**’inde ve himayesindeyim.” (A, TA.)

― -b4- [Ve buradan ayrıca şu söz:] **فِى حَيِّزِ التَّوَاتِرُ** (mecaz): [**التواتر** diye adlandırılan] tevatür nev‘inin tarzında ve yerinde. (Mgh.)

― -b5- Ve **صَارَ فِى حَيِّزِهِ**: **حَوْزَةٌ**’ye bak.

― -b6- [Ve **عَلَى حَيِّزِهِ**: kendi başına.]

**الاـِثْمُ حَوَّازُ القُلُوبِ**
**الاـِثْمُ حَوَّازُ القُلُوبِ** الاثم حواز القلوب: madde حز’de **حَزَّازُ**’a bak.

**أَوْ مُتَحَيِّزًا اـِلَى فِئَةٍ**
**أَوْ مُتَحَيِّزًا اـِلَى فِئَةٍ** ذ, Kur’ân’da [viii. 16] şu mânaya gelir: Müslümanlardan başka bir cemaate yönelen: (Mgh, Msb: *) yahut mânası: başkalarından ayrılıp savaşanlardan [başka bir cemaate] sığınan. (Aboo-Is-hلk, TA.) **مُتَحَيِّزٌ**’ün aslî şekli **مُتَحَيْوِزٌ**’dür. (TA.)

**قِطْعَةٌ مِنَ الأَرْضِ مُسْتَحِيزَةٌ**
**قِطْعَةٌ مِنَ الأَرْضِ مُسْتَحِيزَةٌ** ذ [belirli sınırlar içinde kuşatılmış yeryüzü yahut arazi parçası]. (M ve K, madde بلد.)
