# حوس — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B3/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D8%B3/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B3.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: حوس

الأَحْوَسُ: الجريء الذي لا يَهولُه شيء. ومنه قول الشاعر:
أَحْوَسُ في الظَلْماءِ بالرُمْحِ الخَطِلْ
قال الأصمعي: يقال: تركتُ فلاناً يَحوسُ بني فلان، أي يتخلّلهم ويَطلُب فيهم. وإنّه لَحوَّاسٌ عَوَّاسُ، أي طَلاَّبٌ بالليل. والذئب يَحُوسُ الغنم، أي يتخلّلها ويفرِّقها. وحَمَلَ فلانٌ على القوم فحاسَهُمْ. وحاسوا خِلالَ الديار: مثلُ جاسوا. وفي الحديث أن عُمَرَ رضي الله عنه قال لرجل: بل تَحوسُكَ فِتنةٌ. قال العَدَبَّسُ الأعرابيّ الكنانيّ: أي تخالطُ قلبك وتحثّك على ركوبها. قال الحطيئة يذمُّ رجلاً:
رَهْطُ ابن أَقْعَلَ في الخُـطـوبِ أَذِلَّةٌ		دُنْسُ الثيابِ قَناتُهُـمْ لـم تُـضْـرَسِ
بالهَمْزِ من طولِ الثِقافِ وجـارُهُـمْ		يُعْطي الظُلامَةَ في الخُطوبِ الحُوَّسِ
وهي الأمور التي تنزل بالقوم وتغشاهم وتتخلّل ديارهم. والتَحَوُّسُ: التشجع. ويقال: التَحَوُّسُ الإقامةُ مع إرادة السفر، وذلك إذا عَرَضَ له ما يَشْغله. قال الشاعر:
سِرْ قدْ أَنى لك أيها المُتَحَوِّسُ		فالدارُ قد كَادتْ لِعَهْدِكَ تَدْرُسُ

### Türkçe

**الأَحْوَسُ**: kendisinden hiçbir şeyin korkutmadığı cesur. Ondan şairin sözü:
**أَحْوَسُ في الظَلْماءِ بالرُمْحِ الخَطِلْ**

Asmaʿî dedi: Denir ki: “Falancayı, falancanın oğullarını **يَحوسُ** eder hâlde bıraktım”; yani onların arasına girip aralarında arar. Ve o, elbette **لَحوَّاسٌ عَوَّاسُ**’tır; yani geceleyin arayıcı. Kurt, koyunu **يَحُوسُ** eder; yani onun arasına girer ve onu dağıtır. Falanca, kavmin üzerine حمل etti de onları **حاسَهُمْ** etti. **خِلالَ الديار** içinde **حاسوا** ettiler: **جاسوا** gibidir. Hadiste, Ömer رضي الله عنه bir adama dedi ki: “Bilakis seni bir fitne **تَحوسُ** eder.” ʿAdebbeş el-Aʿrâbî el-Kinânî dedi: yani kalbine karışır ve seni ona binmeye sevk eder. Hutay’e bir adamı yererek dedi:
**رَهْطُ ابن أَقْعَلَ في الخُـطـوبِ أَذِلَّةٌ		دُنْسُ الثيابِ قَناتُهُـمْ لـم تُـضْـرَسِ**
**بالهَمْزِ من طولِ الثِقافِ وجـارُهُـمْ		يُعْطي الظُلامَةَ في الخُطوبِ الحُوَّسِ**

Ve o, kavmin üzerine inen, onları bürüyen ve onların diyarlarının arasına giren işlerdir. **التَحَوُّسُ**: cesaretlenme. Ve denir ki: **التَحَوُّسُ** yolculuk iradesiyle birlikte ikamet etmektir; bu, onu meşgul eden bir şey kendisine arız olduğunda. Şair dedi:
**سِرْ قدْ أَنى لك أيها المُتَحَوِّسُ		فالدارُ قد كَادتْ لِعَهْدِكَ تَدْرُسُ**
