# حوف (ح-و-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ح - و - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والفاء و واي معهما
ح ف و، ح ف ي، ف ح و، ح و ف، ح ي ف، ف ي ح، و ح ف مستعملات
حفو:
حفي:
الحِفْوَةُ والحَفَى مصدر الحافي.. يقال: حَفِيَ يَحْفَى حفىً فهو حافٍ إذا كان بغير نَعْلٍ ولا خفّ. وإذا انتحَجَتِ القدم، أو فِرْسِنُ البعير أو الحافر من المشْيِ حتّى رقَّتْ قيل: حَفِيَ يَحْفَى حَفىً فهو حَفِ. قال الأعشى:
فآليتُ لا أرثي لها مـن كَـلالَةٍ		ولا من حَفىً حتّى تُلاقي محمّدا
وقال رؤبة:
فهو من الأَيْنِ حَفٍ نَحِيتُ
وأَحْفَى الرّجلُ إذا حَفِيَتْ دابّتُهُ. وأَحْفاني إذا برّح بي في إلحاحٍ أو سؤال.
والحِفايَةُ: مصدرُ الحَفِيّ، وهو الطيف بك يَبَرُّكَ ويلطفك، ويحتفي بك، ومنه قوله تعالى: "إنّه كانَ بي حَفِيّا" أي: بَرّاً لطيفا، وقولِه عزّ وجلّ: "كأنك حَفِيٌّ عنها"، أي: كأنّك مَعْنِيٌّ بها. قال:
فإنّ تَسْأَلِي عنّـا فـيا رُبَّ سـائلٍ		حَفيٍّ عن الأَعْشَى به حيثُ أَصْعَدا
والحَفَأُ- مهموزٌ-: البَردِيُّ الأَخْضرُ ما كان في مَنبِته كثيراً دائما، والواحدة: حَفأَة واحتفأته إذا قَلَعْتُه وأخذت منه.
فحو:
الفَحْوَى: معنى ما يُعْرَفُ من مَذْهَبِ الكَلام. تقول: عرفتُ ذلك في فحوى كلامه، وإنّه لَيْفَحِّي بكلامه إلى كذا وكذا.
والفَحَى: الأبزار، تقول: فَحِّ قدرك، أي: ألقِ فيها الأبزار.
حوف:
الحَوْفُ: القَرْية في بعض اللغات، والجميع: أحواف.
والحَوْفُ بلغة أهل الجَوْف، وأهل الشَّحْر كالهودج وليس به، تركَبُ به المرأة البعير.
والحافانِ: عِرقانِ أخضرانِ من تحت اللّسان، والواحدُ: حافٌ- خفيف- وناحية كلّ شيء حافَتُهُ، وتصغيرها: حُوَيفَةٌ.
حيف:
الحَيْفُ: المَيْلُ في الحُكْم. حاف يَحيِفُ حَيْفاً.
فوح:
فيح:
الفَوْحُ: وجدانُك الرّيحَ الطيّبة. تقول: فاح المِسْكُ. قال:
والمِسْكُ من أردانِهِ فائح
فاحتِ الريحُ تَفوحُ فَوْحاً وفُؤُوحاً.
والفَيْحُ: سُطُوع الحَرِّ. والفَيْحُ والفُيُوح: خِصْبُ الرَّبيع في سعة البلاد. قال أبو النجم:
تَرْعَى السّحابَ العَهْدَ والفُيُوحا
والفَيْحُ: مصدر الأَفْيَح، وهو كلّ مَوْضِع واسع، وقد فاحَ يَفاحُ فَيَحاً، وكان قياسه: فَيحَ يَفْيَحُ.
وحف:
الوَحْفُ من الشَّعَر: الكثيرُ الأَسْود. ومن النّبات: الرّيّان، وقد وَحُفَ يَوْحُفُ وَحَافَةً ووُحُوفةً.
والوَحْفَةُ: صخرةٌ تكون في جانب الوادي، أو في سندٍ، ناتئة في موضعها سوداء. قال:
من الوِحافِ السّود والتَّراصفِ
وقال الأعشى:
دَعَتْها التَّناهي برَوْضِ القَطا		فَنَعْفِ الوِحافِ إلى جُلْجُلِ
والوَحْفةُ: الصَّوتُ من المُضْطَهد.
والوَحْفاءُ: الأرضُ الحمراءُ، ويُقال: السوداءُ.

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **الفاء** ve **واي** onlarla birlikte

**ح ف و**، **ح ف ي**، **ف ح و**، **ح و ف**، **ح ي ف**، **ف ي ح**، **و ح ف** kullanımdadırlar.

**حفو**:

**حفي**:

**الحِفْوَةُ** ve **الحَفَى**; **الحافي**’nin mastarıdır.. denir ki: **حَفِيَ يَحْفَى حفىً فهو حافٍ**; eğer **نَعْلٍ** ve **خفّ** olmaksızın ise. Ve eğer ayak, yahut devenin **فِرْسِنُ**’i yahut **الحافر** yürümekten dolayı incelinceye kadar yıpranırsa denir ki: **حَفِيَ يَحْفَى حَفىً فهو حَفِ**. **الأعشى** dedi:
فآليتُ لا أرثي لها مـن كَـلالَةٍ		ولا من حَفىً حتّى تُلاقي محمّدا
Ve **رؤبة** dedi:
فهو من الأَيْنِ حَفٍ نَحِيتُ
Ve **أَحْفَى** adam; biniti **حَفِيَتْ** olduğu zaman. Ve **أَحْفاني**; ısrarda yahut istemede beni bunaltıp zorladığı zaman.

Ve **الحِفايَةُ**: **الحَفِيّ**’nin mastarıdır; o, sana gelen hayaldir; sana iyilik eder ve sana yumuşak davranır, ve sana ihtimam gösterir; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: **"إنّه كانَ بي حَفِيّا"** yani: iyilik eden, yumuşak. Ve O’nun عزّ وجلّ sözü: **"كأنك حَفِيٌّ عنها"**; yani: sanki onunla ilgili, ona önem veren. Dedi:
فإنّ تَسْأَلِي عنّـا فـيا رُبَّ سـائلٍ		حَفيٍّ عن الأَعْشَى به حيثُ أَصْعَدا

Ve **الحَفَأُ** -hemzeli-: yeşil **البَردِيُّ**; yetiştiği yerde çok ve sürekli olan şey; ve teki: **حَفأَة**. Ve **احتفأته**: onu söküp çıkardığım ve ondan aldığım zaman.

**فحو**:

**الفَحْوَى**: söz mezhebinden bilinen şeyin manası. Dersin ki: bunu onun sözünün **فحوى**’sında bildim; ve o, sözünde seni şuna şuna doğru **لَيْفَحِّي** eder.

Ve **الفَحَى**: baharatlar; dersin ki: **فَحِّ** tencereni; yani: içine baharatları at.

**حوف**:

**الحَوْفُ**: bazı dillerde köy; ve hepsi: **أحواف**.

Ve **الحَوْفُ**; **أهل الجَوْف** ve **أهل الشَّحْر** dilinde, **الهودج** gibidir fakat o değildir; onunla kadın deveye biner.

Ve **الحافانِ**: dilin altından iki yeşil damardır; ve teki: **حافٌ** -hafif- ve her şeyin yanı: onun **حافَتُهُ**’dur; ve onun küçültmesi: **حُوَيفَةٌ**.

**حيف**:

**الحَيْفُ**: hükümde meyletme. **حاف يَحيِفُ حَيْفاً**.

**فوح**:

**فيح**:

**الفَوْحُ**: senin güzel kokuyu bulmandır. Dersin ki: **فاح المِسْكُ**. Dedi:
والمِسْكُ من أردانِهِ فائح
Rüzgâr **فاحتِ**; **تَفوحُ فَوْحاً** ve **فُؤُوحاً**.

Ve **الفَيْحُ**: sıcağın yayılıp parlamasıdır. Ve **الفَيْحُ** ve **الفُيُوح**: memleket genişliğinde baharın bereketidir. **أبو النجم** dedi:
تَرْعَى السّحابَ العَهْدَ والفُيُوحا
Ve **الفَيْحُ**: **الأَفْيَح**’ın mastarıdır; o, her geniş yerdir; ve **فاحَ يَفاحُ فَيَحاً**; ve onun kıyası: **فَيحَ يَفْيَحُ** idi.

**وحف**:

**الوَحْفُ** saçtan: çok siyah olandır. Ve bitkiden: sulanmış, suya kanmış olandır; ve **وَحُفَ يَوْحُفُ وَحَافَةً ووُحُوفةً**.

Ve **الوَحْفَةُ**: vadinin yanında, yahut bir yamaçta bulunan bir kayadır; yerinde çıkıntılı, siyah. Dedi:
من الوِحافِ السّود والتَّراصفِ
Ve **الأعشى** dedi:
دَعَتْها التَّناهي برَوْضِ القَطا		فَنَعْفِ الوِحافِ إلى جُلْجُلِ

Ve **الوَحْفةُ**: ezilen/zulme uğratılan kimseden çıkan sestir.

Ve **الوَحْفاءُ**: kırmızı topraktır; ve denilir: siyah.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الحَوْفُ: الرَهْطُ، وهو جلدٌ يُشَقُّ كهيئة الإزار تلبسه الحائض والصِبيان. وحافَتا الوادي: جانباه. وتَحَوَّفَهُ، أي تَنَقَّصَهُ.

##### Türkçe

**الحَوْفُ**: topluluk; ve o, izar biçiminde yarılan bir deridir; hayızlı kadın ve çocuklar onu giyer. Ve vadinin iki kenarı: onun iki yanı. Ve **تَحَوَّفَهُ**, yani onu eksiltti.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الحافةُ والحَوْفُ: الناحِيةُ والجانِبُ، وسنذكر ذلك في حيف لأَن هذه الكلمة يائية وواوِية. وتَحَوَّفَ الشيءَ: أَخذ حافتَه وأَخذه من حافَتِه وتَخَوَّفَه، بالخاء، بمعناه. الجوهري: تَحَوَّفَه أَي تَنَقَّصَه. غيره: وحافتا الوادي جانِباه. وحافَ الشيءَ حَوْفاً: كان في حافَتِه. وحافَه: رارَه؛ قال ابن الزِّبَعْرى:
ونعْمان قد غادَرْنَ تَحْتَ لِوائِه
. . . .* طير يَحُفْنَ وُقُوعُ
(* كذا بياض بسائر النسخ.)
وحَوْفُ الوادي: حَرْفُه وناحِيَتُه؛ قال ضَمْرةُ ابن ضمرةَ: ولو كُنْتَ حَرْباً ما طَلَعْتَ طُوَيْلِعاً،
ولا حَوْفَه إلا خَمِيساً عَرَمْرَما
ويروى: جَوْفَه وجَوَّه. وفي الحديث: سَلِّطْ
(* قوله «سلط إلخ» ضبط في
النهاية هنا وفي مادة حرف بالبناء للفاعل، وضبط في مادة ذفف منها بالبناء للمفعول وكذا ضبطه المجد هنا.) عليهم مَوْتَ طاعُونٍ يَحُوفُ القُلوبَ؛ أَي يُغَيِّرُها عن التوكل ويَدْعُوها إلى الانتقال والهَرَب منه، وهو من الحافةِ ناحيةِ الموضع وجانِبِه، ويروى يُحَوِّفُ، بضم الياء وتشديد الواو وكسرها، وقال أَبو عبيد: إنما هو بفتح الياء وسكون الواو. وفي حديث حذيفة: لما قُتِلَ عمرُ، رضي اللّه عنه، تركَ الناسُ حافةَ الإسلامِ أَي جانِبَه وطَرَفَه.
وفي الحديث: كان عُمارةُ بنُ الوَلِيدِ وعَمرو بن العاص في البحر، فجلس عمرٌو على مِيحافِ السفينة فدفعه عُمارةُ؛ أَراد بالمِيحافِ أَحَدَ جانبي السفينة، ويروى بالنون والجيم.
والحافةُ: الثَّوْرُ الذي في وسَطِ الكُدْسِ وهو أَشْقى العَوامِلِ. والحَوْفُ بلغة أَهلِ الحوْفِ وأَهل الشَّحْرِ: كالهَوْدَجِ وليس به، تركب به المرأَةُ البعيرَ، وقيل: الحَوْفُ مَرْكَب للنساء ليس بهودج ولا رَحْل. والحَوْفُ: الثوب. والحَوف: جلد يُشَقَّقُ كهيئة الإزارِ تلْبَسُه الحائضُ والصِّبيانُ، وجمعه أَحْوافٌ، وقال ابن الأَعرابي: هو جِلْد يُقَدُّ سُيُوراً عَرْضُ السير أَربع أَصابعَ، أَو شِبْرٌ، تَلْبَسُه الجاريةُ صغيرة قبل أَن تُدْرِكَ، وتلبسُه أَيضاً وهي حائض، حجازية، وهي الرَّهْطُ، نَجْدية؛ وقال مُرَّةُ: هي كالنُّقْبةِ إلا أَنها تُقَدَّدُ قِدَداً عَرْضُ القِدَّةِ أَربع أَصابع إن كانت من أَدَم أَو خِرَقٍ؛ قال الشاعر:جارية ذات هنٍ كالنَّوْفِ،
مُلَمْلَمٍ تَسْتُرُه بحَوْفِ،
يا لَيْتَني أَشِيمُ فيه عَوْفي
وأَنشد ابن بري لشاعر:
جَوارٍ يُحَلَّيْنَ اللِّطاطَ، تَزِينُها
شَرائِحُ أَحْوافٍ من الأَدَمِ الصِّرْف
وفي حديث عائشة، رضي اللّه عنها: تزوَّجَني رسولُ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، وعليَّ حَوْفٌ؛ الحَوْف: البَقِيرةُ تَلْبَسُه الصَّبيةُ، وهو ثوب لا كُمَّيْنِ له، وقيل: هي سُيُور تَشُدُّها الصبيان عليهم، وقيل: هو شِدَّةُ العَيْشِ. والحوْفُ: القَرْيةُ في بعض اللغات، وجمعه الأَحْوافُ. والحَوْفُ: موضِع.

##### Türkçe

**الحافةُ** ve **الحَوْفُ**: nâhiye ve yan; bunu **حيف**’te zikredeceğiz; çünkü bu kelime yâ’lı ve vâvlıdır. Ve **تَحَوَّفَ** şeyi: onun **حافة**sini aldı ve onu **حافَتِه**’nden aldı; ve **تَخَوَّفَه** de, **بالخاء** ile, onun mânâsındadır. el-Cevherî: **تَحَوَّفَه** yani **تَنَقَّصَه**. Başkası: ve vadinin iki **حافة**si iki yanıdır. Ve **وحافَ** şeyi **حَوْفاً**: onun **حافَتِه**’nde oldu. Ve **وحافَه**: onu gözetledi; İbn ez-Zib‘arâ dedi:
ونعْمان قد غادَرْنَ تَحْتَ لِوائِه
. . . .* طير يَحُفْنَ وُقُوعُ
(* diğer nüshaların geri kalanında böyle bir boşluk vardır.)

Ve **حَوْفُ** vadinin: onun kenarı ve nâhiyesidir; Ḍamra b. Ḍamra dedi:
ولو كُنْتَ حَرْباً ما طَلَعْتَ طُوَيْلِعاً،
ولا حَوْفَه إلا خَمِيساً عَرَمْرَما
Ve şöyle rivayet olunur: **جَوْفَه** ve **جَوَّه**. Ve hadiste: “**سَلِّطْ**
(* “سلط إلخ” sözü, en-Nihâye’de burada ve **حرف** maddesinde fâil bina üzere ضبط edilmiştir; ve **ذفف** maddesinde mef‘ûl bina üzere ضبط edilmiştir; ve Mecd de burada böyle ضبط etmiştir.) عليهم مَوْتَ طاعُونٍ يَحُوفُ القُلوبَ”; yani onları tevekkülden değiştirir ve onları intikale ve ondan kaçmaya çağırır; ve o, yerin nâhiyesi ve yanı olan **الحافةِ**’dendir; ve **يُحَوِّفُ** diye rivayet olunur; yâ’nın dammesiyle ve vâvın şeddelenmesiyle ve kesresiyle; Ebû Ubeyd dedi: ancak o, yâ’nın fethası ve vâvın sükûnuyla olandır. Ve Huzeyfe hadîsinde: Ömer, رضي اللّه عنه, öldürüldüğünde, insanlar **حافةَ الإسلامِ**’ı terk ettiler; yani onun yanını ve ucunu.

Ve hadiste: **عُمارةُ بنُ الوَلِيدِ** ve **عَمرو بن العاص** denizde idiler; derken Amr, geminin **مِيحافِ**’ı üzerine oturdu da Umâra onu itti; **المِيحافِ** ile geminin iki yanından birini kastetti; ve **بالنون والجيم** ile rivayet olunur.

Ve **الحافةُ**: **الكُدْسِ**’in ortasında olan öküzdür; ve o, çalışanların en bedbahtıdır.

Ve **الحَوْفُ** ( **أَهلِ الحوْفِ** ve **أَهل الشَّحْرِ** dilinde): **الهَوْدَجِ** gibidir, fakat o değildir; kadın onunla deveye biner; ve denildi: **الحَوْفُ** kadınlar için bir binek olup onda ne **هودج** vardır ne de **رَحْل**. Ve **الحَوْفُ**: elbise. Ve **الحَوف**: izâr heyeti üzere yarılıp parçalanan bir deridir; hayızlı kadın ve çocuklar onu giyer; cem‘i **أَحْوافٌ**’dır. İbnü’l-A‘râbî dedi: o, kayışlar hâlinde kesilen bir deridir; kayışın eni dört parmak, yahut bir karıştır; câriye küçükken, idrâk etmeden önce onu giyer; ve onu hayızlı iken de giyer; Hicazlıdır; ve o, **الرَّهْطُ**’tur; Necdîdir. Mürre dedi: o, **النُّقْبةِ** gibidir; ancak o, parça parça kesilir; parçanın eni, eğer **أَدَم**’den yahut bez parçalarından ise, dört parmaktır; şair dedi:
جارية ذات هنٍ كالنَّوْفِ،
مُلَمْلَمٍ تَسْتُرُه بحَوْفِ،
يا لَيْتَني أَشِيمُ فيه عَوْفي
Ve İbn Berrî bir şaire ait olarak rivayet etti:
جَوارٍ يُحَلَّيْنَ اللِّطاطَ، تَزِينُها
شَرائِحُ أَحْوافٍ من الأَدَمِ الصِّرْف

Ve Âişe hadîsinde, رضي اللّه عنها: “Resûlullah, صلى اللّه عليه وسلم, benimle evlendi; üzerimde **حَوْفٌ** vardı”; **الحَوْف**: kız çocuğunun giydiği **البَقِيرةُ**’dır; ve o, iki kolu olmayan bir elbisedir. Ve denildi: o, çocukların üzerlerine bağladıkları kayışlardır. Ve denildi: o, geçimin şiddetidir. Ve **الحوْفُ**: bazı dillerde köydür; cem‘i **الأَحْوافُ**’dır. Ve **الحَوْفُ**: bir yerdir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ح و ف * * حَآفَتا * الوادي جانباه

##### Türkçe

* **ح و ف** * * **حَآفَتا** vadinin iki yanı, iki kenarıdır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الحوف: الرهط، وهو جلد يشق كهيئة الإزار، تلبسه الحيض والصبيان، نقله الجوهري، والجمع: أحواف. أو هو أديم أحمر يقد أمثال السيور، ثم يجعل على السيور شذر تلبسه الجارية فوق ثيابها.

  أو جلد يقد سيورا، قاله ابن الأعرابي، وقال مرة، هو الوثر، وهو: نقبة من أدم تقد سيورا، عرض السير أربع أصابع، أو شبر، وتلبسها أيضا وهي حائض، حجازية، وهي الرهط نجدية، وفي حديث عائشة رضي الله عنها: تزوجني رسول الله صلى الله عليه وسلم وعلي حوف قال ابن الأثير: وهي البقيرة، وهي ثوب لا كمين له.
 وأنشد ابن الأعرابي:
  جارية ذات هن كالنوف
  ململم تستره بحوف
  يا ليتني أشيم فيه عوفي وأنشد ابن بري لشاعر:
  جوار يحلين اللطـاط تـزينـهـا                      شرائح أحواف من الأدم الصرف والحوف: شيء من مراكب النساء كالهودج، وليس به، تركب به المرأة على البعير، بلغة أهل الحوف وأهل الشحر، نقله الليث.
 قال: والحوف: القرية في بعض اللغات، والجمع: الأحواف، كذا في عدة نسخ من كتاب الليث بالقاف المفتوحة وبالياء التحتية المثناة. أو القربة بكسر القاف، والباء موحدة، كذا في نسخ التهذيب بخط الأزهري، ولم يذكره ابن دريد، ولا ابن فارس.
 والحوف: د، بعمان، وضبطه الحافظ بالخاء المعجمة. وأيضا ناحية شرقية، تجاه بلبيس جميع ريفها يسمونها الحوف ومدينتها قصبة بلبيس، وقد نسب إليها جماعة من أهل الحديث، منهم: خلف بن أحمد البصري، عن القاضي أبي الحسن الحلبي، وأبو الحسن علي بن إبراهيم بن سعيد بن يوسف الحوفي النحوي المفسر، توفي سنة 430.
 والحافان: عرقان أخضران تحت اللسان الواحد حاف، بتخفيف الفاء، كما في العباب، ويروى بتشديدها، وقد أشرنا إليه آنفا. وحافتا الوادي وغيره من كل شيء: جانباه وناحيتاه، قال ضمرة بن ضمرة:
  ولو كنت حربا ما طلعت طويلعا                      ولا حوفه إلا خميسا عرمرما وفي حديث الكوثر: إذا أنا بنهر حافتاه قباب الدر المجوف، وقال أحيحة بن الجلاح:
  يزجر في أقطاره مغدف                      بحافتيه الشوع والغريف ج: حافات، ومنه الحديث: عليك بحافات الطريق. والحافة أيضا: الحاجة والشدة في العيش، والحافة من الدوائس في الكدس: التي تكون في الطرف، وهي أكثرها دورانا. وحافة، بلا لام: ع، قال امرؤ القيس:
  ولو وافقتهن على أسـيس                      وحافة إذ وردن بنا ورودا والحوافة ككناسة: ما يبقى من ورق القت على الأرض بعد ما يحمل نقله الصاغاني. وحوفه تحويفا: جعله على الحافة، أي: الجانب. وحوف الوسمي المكان: إذا استدار به، كأنه أخذ حافاته.
 وفي الحديث: سلط عليهم موت طاعون يحوف القلوب، قال ابن الأثير: أي: يغيرها عن التوكل، وينكبها إياه، ويدعوها إلى الانتقال والهرب منه، وهو من الحافة: ناحية الموضع وجانبه، ويروى: يحوف، كيقول، وبه جزم أبو عبيد: قلت: قد تقدم أنه يروى أيضا: يحرف من التحريف. وتحوفت الشيء: تنقصته، نقله الجوهري، وكذلك تخوفته، بالخاء وتخونته، بالنون، قال عبد الله بن عجلان النهدي:
  تحوف الرحل منها تامكا قردا                      كما تحوف عود النبعة السفن ومما يستدرك عليه:

  الحوف: الناحية والجانب، واوية يائية. وتحوف الشيء: أخذ حافته، وأخذه من حافته، والخاء لغةق فيه. وحاف الشيء خوفا: كان في حافته، وحافه حوفا: زاره. وميحاف السفينة، كمحراب: حرفها وجانبها، ويروى بالنون والجيم. والحوف، شدة العيش، وبه فسر حديث عائشة السابق.

##### Türkçe

**الحوف**: topluluk; ve o, izar biçiminde yarılan bir deridir; onu hayızlılar ve çocuklar giyer; bunu el-Cevherî nakletmiştir; çoğulu: **أحواف**. Yahut o, kırmızı bir deridir; kayışlar benzeri (şeritler) halinde kesilir; sonra kayışların üzerine parça parça (şeritler) konur; cariye onu elbiselerinin üstüne giyer.

Yahut kayışlar halinde kesilen bir deri; bunu İbnü’l-A‘râbî söylemiştir; bir defa da dedi ki: o, **الوثر**’dür; ve o: deriden bir deliktir; kayışlar halinde kesilir; kayışın eni dört parmak, yahut bir karış; onu o da giyer, hayızlı iken; Hicaz lehçesinde; ve o, Necd lehçesinde **الرهط**’tur. Âişe رضي الله عنها hadîsinde: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم benimle evlendi ve üzerimde **حوف** vardı.” İbnü’l-Esîr dedi ki: ve o, **البقيرة**’dir; ve o, kolsuz bir elbisedir.

İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
  “Bir cariye, **النوف** gibi (olan) **هن**’lere sahip,
  Toplanmış; onu **حوف** ile örter.”

“Keşke onda benim **عوفي**’mi koklasam.” Ve İbn Berrî bir şaire şu beyti okudu:
  “Câriyeler **اللطـاط**’ı süsleyerek güzelleşirler;
  Saf deriden **أحواف** dilimleri (şeritleri).”

Ve **الحوف**: kadınların bineklerinden bir şeydir; **الهودج** gibi; fakat o değildir; kadın onunla deveye biner; **أهل الحوف** ve **أهل الشحر** dilinde; bunu el-Leys nakletmiştir.

Dedi ki: ve **الحوف**: bazı lehçelerde köydür; çoğulu: **الأحواف**; el-Leys’in kitabının birkaç nüshasında böyle; açık **القاف** ile ve alttaki iki noktalı **الياء** ile. Yahut **القربة** (kāfın kesresiyle)dir; ve **الباء** tek noktalıdır; Tehzîb nüshalarında el-Ezherî’nin hattıyla böyle; İbn Düreyd onu zikretmedi, ne de İbn Fâris.

Ve **الحوف**: Umman’da bir yer adıdır; hâfız onu noktalı **الخاء** ile ضبط etti. Ayrıca doğu tarafında bir nahiyedir; Bilbîs’in karşısında; bütün kırsalına **الحوف** derler; şehri Bilbîs kasabasıdır; hadîs ehlinden bir cemaat ona nisbet edilmiştir; onlardan: el-Kadı Ebü’l-Hasen el-Halebî’den rivayet eden Basralı Halef b. Ahmed; ve nahivci müfessir Ebü’l-Hasen Ali b. İbrâhîm b. Sa‘îd b. Yûsuf el-Hûfî; 430 yılında vefat etti.

Ve **الحافان**: dilin altında iki yeşil damardır; tekili **حاف**; **الفاء**’nın hafifletilmesiyle; el-‘Ubâb’da olduğu gibi; şeddeli olarak da rivayet edilir; ona az önce işaret ettik. Ve **حافتا** vadi ve başka her şeyin: iki yanı ve iki tarafıdır. Damra b. Damra dedi ki:
  “Eğer ben bir savaş olsaydım, uzun uzun doğmazdım;
  Ve onun **حوف**’u ancak gür bir beşli (ordu) olurdu.”

Ve **الكوثر** hadîsinde: “Bir de baktım bir nehre; onun iki **حافة**’si oyuk inci kubbeler.” Uhayha b. el-Celâh dedi ki:
  “Onun çevrelerinde bir **مغدف** sürer;
  İki **حافة**’sinde **الشوع** ve **الغريف**.”

Çoğulu: **حافات**. Ondandır hadîs: “Yolun **حافات**’larına (kenarlarına) sarıl.” Ve **الحافة** ayrıca: ihtiyaç ve geçimde sıkıntıdır. Ve **الحافة** (çoğul yığın) içindeki **الدوائس**’ten: uçta olanıdır; ve onların en çok dönenidir. Ve **حافة** (lâmsız): bir yer adıdır. İmruü’l-Kays dedi ki:
  “Eğer onları bir **أسـيس** üzerinde yakalasaydım,
  Ve **حافة** (yerinde), bize bir varışla vardıklarında.”

Ve **الحوافة** (kunnâse vezninde): **القت** yaprağından yere taşındıktan sonra yerde kalan şeydir; bunu es-Sâgânî nakletmiştir. Ve **حوفه**’yi **تحويفا**: onu **الحافة** üzerine yaptı; yani: yan (taraf). Ve **حوف** etti **الوسمي** yeri: eğer onunla çevrelendi ise; sanki onun **حافات**’ını almış gibidir.

Ve hadîste: “Onların üzerine, kalpleri **يحوف** eden bir taun ölümü musallat kıldı.” İbnü’l-Esîr dedi ki: yani: onları tevekkülden değiştirir; ondan saptırır; ve onları yer değiştirmeye ve ondan kaçmaya çağırır; bu, **الحافة**’dendir: yerin nahiyesi ve yanı. Ve “**يحوف**” diye de rivayet edilir; “**يقول**” gibi; Ebû Ubeyd bununla kesin hüküm verdi. Dedim ki: daha önce onun ayrıca “**يحرف**” diye, **التحريف**’ten olarak da rivayet edildiği geçti. Ve **تحوفت** şeyi: onu eksilttim; bunu el-Cevherî nakletti; bunun gibi **تخوفته** ( **الخاء** ile) ve **تخونته** ( **النون** ile). Abdullah b. ‘Aclân en-Nehdî dedi ki:
  “Ondan, eyerin üstünü, sert bir maymun gibi, eksiltti;
  Nitekim gemi, **النبعة** dalını eksiltir.”

Ve ona ilâve olarak (istidrâk edilenler):

**الحوف**: nahiye ve yan; **واوية يائية**. Ve **تحوف** etmek şeyi: onun **حافة**’sını almak; ve onu **حافة**’sından almak; ve **الخاء** onda bir lehçedir. Ve **حاف** etti şey **خوفا**: onun **حافة**’sında oldu. Ve **حافه**’yi **حوفا**: onu ziyaret etti. Ve **ميحاف** geminin ( **محراب** vezninde): onun kenarı ve yanı; **النون** ve **الجيم** ile de rivayet edilir. Ve **الحوف**: geçim sıkıntısıdır; ve bununla, Âişe’nin önceki hadîsi tefsir edilmiştir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

حَافَهُ
1 حَافَهُ حاف حافه حافة , [aor. يَحُوفُ,] inf. n. حَوْفٌ, He, or it, was in, or on, the حَافَة [or side] of it; i. e, of a thing. (TA.) ― -b2- He visited him. (TA.) ― -b3- See also 2.

حوّفهُ
2 حوّفهُ حوف حوفه حوفة , (K,) inf. n. تَحْوِيفٌ, (TA,) He put him, or it, on the حَافَة, (K, TA,) i. e., the side. (TA.) ― -b2- It (the [rain called] وَسْمِىّ) surrounded it; namely, a place; (K;) as though it took its حَافَاتِ [or sides]. (TA.) ― -b3- سُلِّطَ عَلَيْهِمْ طَاعُونٌ يُحَوِّفُ القُلُوبَ, occurring in a trad., means [A pestilence was made to overcome them] turning the hearts [of those witnessing its effects] from confidence, and inclining them to removal and flight therefrom; (K, * TA;) from حَافَةٌ signifying the “ side ” of a place: (TA:) but some relate it otherwise, saying ↓ يَحُوفُ, like يَقُولُ: (K:) and some say يُحَرِّفُ; and thus A' Obeyd affirms it to be. (TA. [See 2 in art. حرف.])

تحوّفهُ
5 تحوّفهُ تحوفه تحوفة He took its حَافَة [or side]: and he took from its حافة: as also تخوّفه: (TA:) or he took by little and little from it, namely, a thing, (S, K,) or from its حافات [or sides]; (S in art. حيف;) as also [تخوّفهُ and] تحيّفهُ. (S and K * in that art.) Abd-Allah Ibn-' Ajlلn En-Nahdee says, (TA,) or some other poet, (L in art. خوف,)
تَحَوَّفَ الرَّحْلُ مِنْهَا تَامِكًا قَرِدًا
كَمَا تَحَوَّفَ عُودَ النَّبْعَةِ السَّفَنُ
[Her saddle abraded from a long and high, compact hump; like as the piece of skin used for smoothing arrows has abraded from the rod of the tree called نبعة]. (TA.) [See also 5 in art. خوف, where another reading of this verse is given.]

حَافٌ
حَافٌ حاف حافي : see حَافَةٌ. -A2- A certain vein, of a green colour, or of a dark, or an ashy, dust-colour, (أَخْضَرُ,) beneath the tongue: (O, Msb:) there are two veins of this description, called the حَافَانِ: (K:) accord. to some, the ف is with teshdeed. (TA.)

حَوْفٌ
حَوْفٌ حوف : see حَافَةٌ, first and last significations. -A2- Also A skin that is slit [in several places, into a number of thongs or strips,] of a form like that of the اـِزَار [or waist-wrapper], worn [round the hips] by one who is in menstruis, and by boys; (S, K;) i. e. a رَهْط: (S:) pl. أَحْوَافٌ: (TA:) accord. to IAar, a skin that is slit into thongs or strips: or, as he says on one occasion, a وَثْر, i. e., (TA,) a نُقْبَة of skin or leather, slit into strips of the width of four fingers each, (IAar, K, TA,) or a span, (IAar, TA,) worn by a young girl before she has attained to puberty, (IAar, K, TA,) and worn by her in menstruis; of the dial. of El-Hijلz; in the dial. of Nejd called رَهْط: (IAar, TA:) or red skin or leather, cut in the form of thongs or strips, upon which are put [ornaments of the kind termed] شَذْر; worn by a girl over her garments: (K:) [see also خَوْفٌ:] accord. to IAth, i. q. بَقِيرَةٌ; i. e. a garment without sleeves. (TA.) -A3- A thing, (K,) i. e. a kind of vehicle in which a woman rides upon a camel, (TA,) resembling, but not the same as, the هَوْدَج: (K:) of the dial. of the people of El-Howf [in 'Omلn], and of the people of Esh-Shihr. (TA.)

حَافَةٌ
حَافَةٌ حاف حافه حافة A side of anything; originally حَوَفَةٌ; (Msb;) and so ↓ حَوْفٌ: (TA:) حَافَتَانِ signifying the two sides of a valley (S, Msb, K) &c.; (K;) i. e., of any other thing: (TA:) pl. حَافَاتٌ (Msb, K) and حِيْفٌ, which is irregular, and حِيَفٌ, which is regular, and حَوَائِفُ; which is extr., like حَوَائِجُ, and changed by transposition to حَوَافٍ, (TA in art. حيف,) and [coll. gen. n.] ↓ حَافٌ. (Ham p. 159.) It is said in a trad., عَلَيْكُنَّ بِحَافَاتِ الطَّرِيقِ [Keep ye (O women) to the sides of the road]. (TA.) ― -b2- Also, of the دَوَائِس [or bulls or cows that tread wheat or other grain] (K, TA) in the كُدْس [or wheat &c. collected together in the place where it is trodden out], (TA,) Such as is, or are, at the extremity, exceeding the others in going round. (K, TA.) -A2- Want: (K:) and hardness, or difficulty, of life; (K, TA;) as also ↓ حَوْفٌ. (TA.)

مُحَوَّفٌ
مُحَوَّفٌ محوف Bordered with herbage. (TA in art. عهد.)

##### Türkçe

حَافَهُ
1 **حَافَهُ** حاف حافه حافة , [muzâri‘ **يَحُوفُ**,] mastar ismi **حَوْفٌ**, O, yahut o, onun **حَافَة**’sinde [yahut yanında] idi; yani, bir şeyin. (TA.) ― -b2- Onu ziyaret etti. (TA.) ― -b3- 2’ye de bak.

حوّفهُ
2 **حوّفهُ** حوف حوفه حوفة , (K,) mastar ismi **تَحْوِيفٌ**, (TA,) Onu, yahut onu (şeyi), **حَافَة** üzerine koydu, (K, TA,) yani, yan. (TA.) ― -b2- O ( **وَسْمِىّ** diye adlandırılan yağmur) onu kuşattı; yani, bir yeri; (K;) sanki onun **حَافَاتِ**’ini [yahut yanlarını] aldı. (TA.) ― -b3- Bir hadiste vârid olan **سُلِّطَ عَلَيْهِمْ طَاعُونٌ يُحَوِّفُ القُلُوبَ**, şu demektir: [Onlara bir veba musallat kılındı] kalpleri, [etkilerini görenlerin kalplerini] güvenden çevirerek, ve onları oradan uzaklaşmaya ve ondan kaçmaya meylettirerek; (K, * TA;) bir yerin “yan”ını ifade eden **حَافَةٌ**’den: (TA:) lâkin bazıları onu başka türlü rivayet eder; ↓ **يَحُوفُ**, **يَقُولُ** gibi, der: (K:) ve bazıları **يُحَرِّفُ** der; ve A‘ Ubeyd onun böyle olduğunu kesinler. (TA. [**حرف** maddesinde 2’ye bak.])

تحوّفهُ
5 **تحوّفهُ** تحوفه تحوفة Onun **حَافَة**’sini [yahut yanını] aldı: ve onun **حافة**’sinden aldı: **تخوّفه** da böyledir: (TA:) yahut ondan, yani bir şeyden, azar azar aldı, (S, K,) yahut onun **حافات**’ından [yahut yanlarından]; (S, **حيف** maddesinde;) **تخوّفهُ** ve **تحيّفهُ** da böyledir. (S ve K * o maddede.) Abd-Allah İbn-‘ Ajlلn En-Nahdee der ki, (TA,) yahut başka bir şair, (L **خوف** maddesinde,)
تَحَوَّفَ الرَّحْلُ مِنْهَا تَامِكًا قَرِدًا
كَمَا تَحَوَّفَ عُودَ النَّبْعَةِ السَّفَنُ
[Onun eyeri, uzun ve yüksek, sıkı bir hörgüçten aşındırdı; tıpkı okları düzeltmek için kullanılan deri parçasının **نبعة** denilen ağacın dalından aşındırdığı gibi]. (TA.) [Bu beytin başka bir kıraati, **خوف** maddesinde 5’te verilmiştir.]

حَافٌ
**حَافٌ** حاف حافي : **حَافَةٌ**’ye bak. -A2- Dilin altında, yeşil renkli, yahut koyu, yahut külî, toz rengi, ( **أَخْضَرُ**, ) bir damar: (O, Msb:) bu vasıfta iki damar vardır; bunlara **حَافَانِ** denir: (K:) bazılarına göre **ف** şeddelidir. (TA.)

حَوْفٌ
**حَوْفٌ** حوف : **حَافَةٌ**’ye, ilk ve son mânalara bak. -A2- Ayrıca, hayızlı olan kimsenin ve oğlan çocuklarının giydiği, **اـِزَار** [yahut bel sargısı] biçiminde, [birkaç yerinden yarılıp birçok kayış yahut şerit hâline getirilmiş] yarılmış bir deri; (S, K;) yani bir **رَهْط**: (S:) çoğulu **أَحْوَافٌ**: (TA:) IAar’a göre, kayışlara yahut şeritlere yarılmış bir deri: yahut, onun bir defa dediği üzere, bir **وَثْر**, yani, (TA,) deriden yahut köseleden bir **نُقْبَة**, her biri dört parmak genişliğinde, (IAar, K, TA,) yahut bir karış, (IAar, TA,) şeritlere yarılmış; bulûğa ermeden önce genç kızın giydiği, (IAar, K, TA,) ve hayızda iken de giydiği; El-Hijلz lehçesinden; Nejd lehçesinde **رَهْط** diye adlandırılır: (IAar, TA:) yahut kırmızı deri yahut kösele; kayışlar yahut şeritler biçiminde kesilmiş; üzerine **شَذْر** denilen [süslerden] konulan; kızın elbiselerinin üstüne giydiği: (K:) [**خَوْفٌ**’a da bak:] IAth’a göre, **بَقِيرَةٌ** ile aynı mânadadır; yani, kolsuz bir giysi. (TA.) -A3- Bir şey, (K,) yani, kadının deve üzerinde bindiği bir çeşit binek, (TA,) **هَوْدَج**’e benzeyen, fakat onunla aynı olmayan: (K:) ‘Umلn’daki El-Howf halkının lehçesinden, ve Esh-Shihr halkının lehçesinden. (TA.)

حَافَةٌ
**حَافَةٌ** حاف حافه حافة Herhangi bir şeyin yanı; aslı **حَوَفَةٌ**; (Msb;) ve ↓ **حَوْفٌ** da böyledir: (TA:) **حَافَتَانِ**, bir vadinin iki yanını ifade eder (S, Msb, K) vb.; (K;) yani, başka herhangi bir şeyin: (TA:) çoğulu **حَافَاتٌ** (Msb, K) ve düzensiz olan **حِيْفٌ**, ve düzenli olan **حِيَفٌ**, ve **حَوَائِفُ**; bu, **حَوَائِجُ** gibi, ziyadedir, ve yer değiştirme ile **حَوَافٍ**’a çevrilmiştir, (TA **حيف** maddesinde,) ve [cins isim olarak] ↓ **حَافٌ**. (Ham s. 159.) Bir hadiste şöyle denmiştir: **عَلَيْكُنَّ بِحَافَاتِ الطَّرِيقِ** [Yolun yanlarına yapışın (ey kadınlar)]. (TA.) ― -b2- Ayrıca, **دَوَائِس**’ten [yahut buğdayı yahut başka tahılı çiğneyen boğalardan yahut ineklerden] (K, TA) **كُدْس**’ta [yahut harman yerinde bir araya toplanmış buğday vb. içinde], (TA,) uçta olan, dönüp dolaşmada ötekileri aşan olan(lar). (K, TA.) -A2- İhtiyaç: (K:) ve geçimin sertliği yahut zorluğu; (K, TA;) ↓ **حَوْفٌ** da böyledir. (TA.)

مُحَوَّفٌ
**مُحَوَّفٌ** محوف Otla çevrelenmiş. (TA **عهد** maddesinde.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

حَافَ
حَافَ ( w )  U ( n. ac. حَوْف 1 ),
a.  Placed on the edge.

حَوَّفَ
حَوَّفَ II ,
a.  see I .

تَحَوَّفَ
تَحَوَّفَ V ,
a.  Cut or gnawed the edges of.

حَافَة
حَافَة [ 1tA ],
a.  Edge, extremity; margin.

b.  Distress, indigence.

##### Türkçe

**حَافَ**
**حَافَ** ( w ) U (isim-fiil: **حَوْف** 1),
a. Kenara yerleştirdi.

**حَوَّفَ**
**حَوَّفَ** II,
a. I’e bak.

**تَحَوَّفَ**
**تَحَوَّفَ** V,
a. Kenarlarını kesti veya kemirdi.

**حَافَة**
**حَافَة** [ 1tA ],
a. Kenar, uç; pay.

b. Sıkıntı, yoksulluk.
