# حوف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حوف

الحافةُ والحَوْفُ: الناحِيةُ والجانِبُ، وسنذكر ذلك في حيف لأَن هذه الكلمة يائية وواوِية. وتَحَوَّفَ الشيءَ: أَخذ حافتَه وأَخذه من حافَتِه وتَخَوَّفَه، بالخاء، بمعناه. الجوهري: تَحَوَّفَه أَي تَنَقَّصَه. غيره: وحافتا الوادي جانِباه. وحافَ الشيءَ حَوْفاً: كان في حافَتِه. وحافَه: رارَه؛ قال ابن الزِّبَعْرى:
ونعْمان قد غادَرْنَ تَحْتَ لِوائِه
. . . .* طير يَحُفْنَ وُقُوعُ
(* كذا بياض بسائر النسخ.)
وحَوْفُ الوادي: حَرْفُه وناحِيَتُه؛ قال ضَمْرةُ ابن ضمرةَ: ولو كُنْتَ حَرْباً ما طَلَعْتَ طُوَيْلِعاً،
ولا حَوْفَه إلا خَمِيساً عَرَمْرَما
ويروى: جَوْفَه وجَوَّه. وفي الحديث: سَلِّطْ
(* قوله «سلط إلخ» ضبط في
النهاية هنا وفي مادة حرف بالبناء للفاعل، وضبط في مادة ذفف منها بالبناء للمفعول وكذا ضبطه المجد هنا.) عليهم مَوْتَ طاعُونٍ يَحُوفُ القُلوبَ؛ أَي يُغَيِّرُها عن التوكل ويَدْعُوها إلى الانتقال والهَرَب منه، وهو من الحافةِ ناحيةِ الموضع وجانِبِه، ويروى يُحَوِّفُ، بضم الياء وتشديد الواو وكسرها، وقال أَبو عبيد: إنما هو بفتح الياء وسكون الواو. وفي حديث حذيفة: لما قُتِلَ عمرُ، رضي اللّه عنه، تركَ الناسُ حافةَ الإسلامِ أَي جانِبَه وطَرَفَه.
وفي الحديث: كان عُمارةُ بنُ الوَلِيدِ وعَمرو بن العاص في البحر، فجلس عمرٌو على مِيحافِ السفينة فدفعه عُمارةُ؛ أَراد بالمِيحافِ أَحَدَ جانبي السفينة، ويروى بالنون والجيم.
والحافةُ: الثَّوْرُ الذي في وسَطِ الكُدْسِ وهو أَشْقى العَوامِلِ. والحَوْفُ بلغة أَهلِ الحوْفِ وأَهل الشَّحْرِ: كالهَوْدَجِ وليس به، تركب به المرأَةُ البعيرَ، وقيل: الحَوْفُ مَرْكَب للنساء ليس بهودج ولا رَحْل. والحَوْفُ: الثوب. والحَوف: جلد يُشَقَّقُ كهيئة الإزارِ تلْبَسُه الحائضُ والصِّبيانُ، وجمعه أَحْوافٌ، وقال ابن الأَعرابي: هو جِلْد يُقَدُّ سُيُوراً عَرْضُ السير أَربع أَصابعَ، أَو شِبْرٌ، تَلْبَسُه الجاريةُ صغيرة قبل أَن تُدْرِكَ، وتلبسُه أَيضاً وهي حائض، حجازية، وهي الرَّهْطُ، نَجْدية؛ وقال مُرَّةُ: هي كالنُّقْبةِ إلا أَنها تُقَدَّدُ قِدَداً عَرْضُ القِدَّةِ أَربع أَصابع إن كانت من أَدَم أَو خِرَقٍ؛ قال الشاعر:جارية ذات هنٍ كالنَّوْفِ،
مُلَمْلَمٍ تَسْتُرُه بحَوْفِ،
يا لَيْتَني أَشِيمُ فيه عَوْفي
وأَنشد ابن بري لشاعر:
جَوارٍ يُحَلَّيْنَ اللِّطاطَ، تَزِينُها
شَرائِحُ أَحْوافٍ من الأَدَمِ الصِّرْف
وفي حديث عائشة، رضي اللّه عنها: تزوَّجَني رسولُ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، وعليَّ حَوْفٌ؛ الحَوْف: البَقِيرةُ تَلْبَسُه الصَّبيةُ، وهو ثوب لا كُمَّيْنِ له، وقيل: هي سُيُور تَشُدُّها الصبيان عليهم، وقيل: هو شِدَّةُ العَيْشِ. والحوْفُ: القَرْيةُ في بعض اللغات، وجمعه الأَحْوافُ. والحَوْفُ: موضِع.

### Türkçe

**الحافةُ** ve **الحَوْفُ**: nâhiye ve yan; bunu **حيف**’te zikredeceğiz; çünkü bu kelime yâ’lı ve vâvlıdır. Ve **تَحَوَّفَ** şeyi: onun **حافة**sini aldı ve onu **حافَتِه**’nden aldı; ve **تَخَوَّفَه** de, **بالخاء** ile, onun mânâsındadır. el-Cevherî: **تَحَوَّفَه** yani **تَنَقَّصَه**. Başkası: ve vadinin iki **حافة**si iki yanıdır. Ve **وحافَ** şeyi **حَوْفاً**: onun **حافَتِه**’nde oldu. Ve **وحافَه**: onu gözetledi; İbn ez-Zib‘arâ dedi:
ونعْمان قد غادَرْنَ تَحْتَ لِوائِه
. . . .* طير يَحُفْنَ وُقُوعُ
(* diğer nüshaların geri kalanında böyle bir boşluk vardır.)

Ve **حَوْفُ** vadinin: onun kenarı ve nâhiyesidir; Ḍamra b. Ḍamra dedi:
ولو كُنْتَ حَرْباً ما طَلَعْتَ طُوَيْلِعاً،
ولا حَوْفَه إلا خَمِيساً عَرَمْرَما
Ve şöyle rivayet olunur: **جَوْفَه** ve **جَوَّه**. Ve hadiste: “**سَلِّطْ**
(* “سلط إلخ” sözü, en-Nihâye’de burada ve **حرف** maddesinde fâil bina üzere ضبط edilmiştir; ve **ذفف** maddesinde mef‘ûl bina üzere ضبط edilmiştir; ve Mecd de burada böyle ضبط etmiştir.) عليهم مَوْتَ طاعُونٍ يَحُوفُ القُلوبَ”; yani onları tevekkülden değiştirir ve onları intikale ve ondan kaçmaya çağırır; ve o, yerin nâhiyesi ve yanı olan **الحافةِ**’dendir; ve **يُحَوِّفُ** diye rivayet olunur; yâ’nın dammesiyle ve vâvın şeddelenmesiyle ve kesresiyle; Ebû Ubeyd dedi: ancak o, yâ’nın fethası ve vâvın sükûnuyla olandır. Ve Huzeyfe hadîsinde: Ömer, رضي اللّه عنه, öldürüldüğünde, insanlar **حافةَ الإسلامِ**’ı terk ettiler; yani onun yanını ve ucunu.

Ve hadiste: **عُمارةُ بنُ الوَلِيدِ** ve **عَمرو بن العاص** denizde idiler; derken Amr, geminin **مِيحافِ**’ı üzerine oturdu da Umâra onu itti; **المِيحافِ** ile geminin iki yanından birini kastetti; ve **بالنون والجيم** ile rivayet olunur.

Ve **الحافةُ**: **الكُدْسِ**’in ortasında olan öküzdür; ve o, çalışanların en bedbahtıdır.

Ve **الحَوْفُ** ( **أَهلِ الحوْفِ** ve **أَهل الشَّحْرِ** dilinde): **الهَوْدَجِ** gibidir, fakat o değildir; kadın onunla deveye biner; ve denildi: **الحَوْفُ** kadınlar için bir binek olup onda ne **هودج** vardır ne de **رَحْل**. Ve **الحَوْفُ**: elbise. Ve **الحَوف**: izâr heyeti üzere yarılıp parçalanan bir deridir; hayızlı kadın ve çocuklar onu giyer; cem‘i **أَحْوافٌ**’dır. İbnü’l-A‘râbî dedi: o, kayışlar hâlinde kesilen bir deridir; kayışın eni dört parmak, yahut bir karıştır; câriye küçükken, idrâk etmeden önce onu giyer; ve onu hayızlı iken de giyer; Hicazlıdır; ve o, **الرَّهْطُ**’tur; Necdîdir. Mürre dedi: o, **النُّقْبةِ** gibidir; ancak o, parça parça kesilir; parçanın eni, eğer **أَدَم**’den yahut bez parçalarından ise, dört parmaktır; şair dedi:
جارية ذات هنٍ كالنَّوْفِ،
مُلَمْلَمٍ تَسْتُرُه بحَوْفِ،
يا لَيْتَني أَشِيمُ فيه عَوْفي
Ve İbn Berrî bir şaire ait olarak rivayet etti:
جَوارٍ يُحَلَّيْنَ اللِّطاطَ، تَزِينُها
شَرائِحُ أَحْوافٍ من الأَدَمِ الصِّرْف

Ve Âişe hadîsinde, رضي اللّه عنها: “Resûlullah, صلى اللّه عليه وسلم, benimle evlendi; üzerimde **حَوْفٌ** vardı”; **الحَوْف**: kız çocuğunun giydiği **البَقِيرةُ**’dır; ve o, iki kolu olmayan bir elbisedir. Ve denildi: o, çocukların üzerlerine bağladıkları kayışlardır. Ve denildi: o, geçimin şiddetidir. Ve **الحوْفُ**: bazı dillerde köydür; cem‘i **الأَحْوافُ**’dır. Ve **الحَوْفُ**: bir yerdir.
