# حوف — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D9%81/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%81.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حوف

الحوف: الرهط، وهو جلد يشق كهيئة الإزار، تلبسه الحيض والصبيان، نقله الجوهري، والجمع: أحواف. أو هو أديم أحمر يقد أمثال السيور، ثم يجعل على السيور شذر تلبسه الجارية فوق ثيابها.

  أو جلد يقد سيورا، قاله ابن الأعرابي، وقال مرة، هو الوثر، وهو: نقبة من أدم تقد سيورا، عرض السير أربع أصابع، أو شبر، وتلبسها أيضا وهي حائض، حجازية، وهي الرهط نجدية، وفي حديث عائشة رضي الله عنها: تزوجني رسول الله صلى الله عليه وسلم وعلي حوف قال ابن الأثير: وهي البقيرة، وهي ثوب لا كمين له.
 وأنشد ابن الأعرابي:
  جارية ذات هن كالنوف
  ململم تستره بحوف
  يا ليتني أشيم فيه عوفي وأنشد ابن بري لشاعر:
  جوار يحلين اللطـاط تـزينـهـا                      شرائح أحواف من الأدم الصرف والحوف: شيء من مراكب النساء كالهودج، وليس به، تركب به المرأة على البعير، بلغة أهل الحوف وأهل الشحر، نقله الليث.
 قال: والحوف: القرية في بعض اللغات، والجمع: الأحواف، كذا في عدة نسخ من كتاب الليث بالقاف المفتوحة وبالياء التحتية المثناة. أو القربة بكسر القاف، والباء موحدة، كذا في نسخ التهذيب بخط الأزهري، ولم يذكره ابن دريد، ولا ابن فارس.
 والحوف: د، بعمان، وضبطه الحافظ بالخاء المعجمة. وأيضا ناحية شرقية، تجاه بلبيس جميع ريفها يسمونها الحوف ومدينتها قصبة بلبيس، وقد نسب إليها جماعة من أهل الحديث، منهم: خلف بن أحمد البصري، عن القاضي أبي الحسن الحلبي، وأبو الحسن علي بن إبراهيم بن سعيد بن يوسف الحوفي النحوي المفسر، توفي سنة 430.
 والحافان: عرقان أخضران تحت اللسان الواحد حاف، بتخفيف الفاء، كما في العباب، ويروى بتشديدها، وقد أشرنا إليه آنفا. وحافتا الوادي وغيره من كل شيء: جانباه وناحيتاه، قال ضمرة بن ضمرة:
  ولو كنت حربا ما طلعت طويلعا                      ولا حوفه إلا خميسا عرمرما وفي حديث الكوثر: إذا أنا بنهر حافتاه قباب الدر المجوف، وقال أحيحة بن الجلاح:
  يزجر في أقطاره مغدف                      بحافتيه الشوع والغريف ج: حافات، ومنه الحديث: عليك بحافات الطريق. والحافة أيضا: الحاجة والشدة في العيش، والحافة من الدوائس في الكدس: التي تكون في الطرف، وهي أكثرها دورانا. وحافة، بلا لام: ع، قال امرؤ القيس:
  ولو وافقتهن على أسـيس                      وحافة إذ وردن بنا ورودا والحوافة ككناسة: ما يبقى من ورق القت على الأرض بعد ما يحمل نقله الصاغاني. وحوفه تحويفا: جعله على الحافة، أي: الجانب. وحوف الوسمي المكان: إذا استدار به، كأنه أخذ حافاته.
 وفي الحديث: سلط عليهم موت طاعون يحوف القلوب، قال ابن الأثير: أي: يغيرها عن التوكل، وينكبها إياه، ويدعوها إلى الانتقال والهرب منه، وهو من الحافة: ناحية الموضع وجانبه، ويروى: يحوف، كيقول، وبه جزم أبو عبيد: قلت: قد تقدم أنه يروى أيضا: يحرف من التحريف. وتحوفت الشيء: تنقصته، نقله الجوهري، وكذلك تخوفته، بالخاء وتخونته، بالنون، قال عبد الله بن عجلان النهدي:
  تحوف الرحل منها تامكا قردا                      كما تحوف عود النبعة السفن ومما يستدرك عليه:

  الحوف: الناحية والجانب، واوية يائية. وتحوف الشيء: أخذ حافته، وأخذه من حافته، والخاء لغةق فيه. وحاف الشيء خوفا: كان في حافته، وحافه حوفا: زاره. وميحاف السفينة، كمحراب: حرفها وجانبها، ويروى بالنون والجيم. والحوف، شدة العيش، وبه فسر حديث عائشة السابق.

### Türkçe

**الحوف**: topluluk; ve o, izar biçiminde yarılan bir deridir; onu hayızlılar ve çocuklar giyer; bunu el-Cevherî nakletmiştir; çoğulu: **أحواف**. Yahut o, kırmızı bir deridir; kayışlar benzeri (şeritler) halinde kesilir; sonra kayışların üzerine parça parça (şeritler) konur; cariye onu elbiselerinin üstüne giyer.

Yahut kayışlar halinde kesilen bir deri; bunu İbnü’l-A‘râbî söylemiştir; bir defa da dedi ki: o, **الوثر**’dür; ve o: deriden bir deliktir; kayışlar halinde kesilir; kayışın eni dört parmak, yahut bir karış; onu o da giyer, hayızlı iken; Hicaz lehçesinde; ve o, Necd lehçesinde **الرهط**’tur. Âişe رضي الله عنها hadîsinde: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم benimle evlendi ve üzerimde **حوف** vardı.” İbnü’l-Esîr dedi ki: ve o, **البقيرة**’dir; ve o, kolsuz bir elbisedir.

İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
  “Bir cariye, **النوف** gibi (olan) **هن**’lere sahip,
  Toplanmış; onu **حوف** ile örter.”

“Keşke onda benim **عوفي**’mi koklasam.” Ve İbn Berrî bir şaire şu beyti okudu:
  “Câriyeler **اللطـاط**’ı süsleyerek güzelleşirler;
  Saf deriden **أحواف** dilimleri (şeritleri).”

Ve **الحوف**: kadınların bineklerinden bir şeydir; **الهودج** gibi; fakat o değildir; kadın onunla deveye biner; **أهل الحوف** ve **أهل الشحر** dilinde; bunu el-Leys nakletmiştir.

Dedi ki: ve **الحوف**: bazı lehçelerde köydür; çoğulu: **الأحواف**; el-Leys’in kitabının birkaç nüshasında böyle; açık **القاف** ile ve alttaki iki noktalı **الياء** ile. Yahut **القربة** (kāfın kesresiyle)dir; ve **الباء** tek noktalıdır; Tehzîb nüshalarında el-Ezherî’nin hattıyla böyle; İbn Düreyd onu zikretmedi, ne de İbn Fâris.

Ve **الحوف**: Umman’da bir yer adıdır; hâfız onu noktalı **الخاء** ile ضبط etti. Ayrıca doğu tarafında bir nahiyedir; Bilbîs’in karşısında; bütün kırsalına **الحوف** derler; şehri Bilbîs kasabasıdır; hadîs ehlinden bir cemaat ona nisbet edilmiştir; onlardan: el-Kadı Ebü’l-Hasen el-Halebî’den rivayet eden Basralı Halef b. Ahmed; ve nahivci müfessir Ebü’l-Hasen Ali b. İbrâhîm b. Sa‘îd b. Yûsuf el-Hûfî; 430 yılında vefat etti.

Ve **الحافان**: dilin altında iki yeşil damardır; tekili **حاف**; **الفاء**’nın hafifletilmesiyle; el-‘Ubâb’da olduğu gibi; şeddeli olarak da rivayet edilir; ona az önce işaret ettik. Ve **حافتا** vadi ve başka her şeyin: iki yanı ve iki tarafıdır. Damra b. Damra dedi ki:
  “Eğer ben bir savaş olsaydım, uzun uzun doğmazdım;
  Ve onun **حوف**’u ancak gür bir beşli (ordu) olurdu.”

Ve **الكوثر** hadîsinde: “Bir de baktım bir nehre; onun iki **حافة**’si oyuk inci kubbeler.” Uhayha b. el-Celâh dedi ki:
  “Onun çevrelerinde bir **مغدف** sürer;
  İki **حافة**’sinde **الشوع** ve **الغريف**.”

Çoğulu: **حافات**. Ondandır hadîs: “Yolun **حافات**’larına (kenarlarına) sarıl.” Ve **الحافة** ayrıca: ihtiyaç ve geçimde sıkıntıdır. Ve **الحافة** (çoğul yığın) içindeki **الدوائس**’ten: uçta olanıdır; ve onların en çok dönenidir. Ve **حافة** (lâmsız): bir yer adıdır. İmruü’l-Kays dedi ki:
  “Eğer onları bir **أسـيس** üzerinde yakalasaydım,
  Ve **حافة** (yerinde), bize bir varışla vardıklarında.”

Ve **الحوافة** (kunnâse vezninde): **القت** yaprağından yere taşındıktan sonra yerde kalan şeydir; bunu es-Sâgânî nakletmiştir. Ve **حوفه**’yi **تحويفا**: onu **الحافة** üzerine yaptı; yani: yan (taraf). Ve **حوف** etti **الوسمي** yeri: eğer onunla çevrelendi ise; sanki onun **حافات**’ını almış gibidir.

Ve hadîste: “Onların üzerine, kalpleri **يحوف** eden bir taun ölümü musallat kıldı.” İbnü’l-Esîr dedi ki: yani: onları tevekkülden değiştirir; ondan saptırır; ve onları yer değiştirmeye ve ondan kaçmaya çağırır; bu, **الحافة**’dendir: yerin nahiyesi ve yanı. Ve “**يحوف**” diye de rivayet edilir; “**يقول**” gibi; Ebû Ubeyd bununla kesin hüküm verdi. Dedim ki: daha önce onun ayrıca “**يحرف**” diye, **التحريف**’ten olarak da rivayet edildiği geçti. Ve **تحوفت** şeyi: onu eksilttim; bunu el-Cevherî nakletti; bunun gibi **تخوفته** ( **الخاء** ile) ve **تخونته** ( **النون** ile). Abdullah b. ‘Aclân en-Nehdî dedi ki:
  “Ondan, eyerin üstünü, sert bir maymun gibi, eksiltti;
  Nitekim gemi, **النبعة** dalını eksiltir.”

Ve ona ilâve olarak (istidrâk edilenler):

**الحوف**: nahiye ve yan; **واوية يائية**. Ve **تحوف** etmek şeyi: onun **حافة**’sını almak; ve onu **حافة**’sından almak; ve **الخاء** onda bir lehçedir. Ve **حاف** etti şey **خوفا**: onun **حافة**’sında oldu. Ve **حافه**’yi **حوفا**: onu ziyaret etti. Ve **ميحاف** geminin ( **محراب** vezninde): onun kenarı ve yanı; **النون** ve **الجيم** ile de rivayet edilir. Ve **الحوف**: geçim sıkıntısıdır; ve bununla, Âişe’nin önceki hadîsi tefsir edilmiştir.
