# حوك — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%83/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%88%D9%83/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حوك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D9%83.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حوك

حاكَ الثوبَ يحُوكه حَوْكاً وحِياكاً وحِياكة: نسجه. ورجل حائِك من قوم حاكَةٍ وحَوَكةٍ أَيضاً، وهو من الشاذ عن القياس المطرد في الإستعمال، صحت الواو فيه لأَنهم شبهوا حركة العين بالأَلف التابعة لها بحرف اللين، فكأن فَعَلاً فَعال، فكما يصح نحو جَواب وجَواد كذلك يصح نحو باب الحَوَكة والقَودَ والغٍَيَب، من حيث شبهت فتحة العين بالألف من بعدها، أَفلا ترى إلى حركة العين التي هي سبب الإعلال كيف صارت على وجه آخر سبباً للتصحيح؟ وهذه الكلمة تذكر في حيك أَيضاً لأَنها واوية ويائية. ابن بزرج: قال حَوْك وحُووُكة، والمعنى النسجات وهي الثياب بأَعيانها، تقول: ضروب من الحَوْك. الجوهري: نسوة حَوَائك والموضع مَحَاكة، وإنما قالوا حَوَكة كما قالوا خَوَنة، ثبتت الواو فيهما مع التحريك كما ثبتت فيما رُدّ إلى الأصل لتباعد الواو من الألف، ولم تجئ الياء في ناب وعار لشب الياء بالألف لأنها إليها أَقرب وبها أَحق، وقد ذكر علة غٍيَبَ وصَيَدَ في موضعهما؛ والشاعر يَحُوك الشعر حَوْكاً: ينسجه ويلائم بين أَجزائه. قال المبرد: حاكَ الشِّعْرَ والثوبَ يَحُوكه، كلاهما بالواو. وحاكَ الشيءُ في صدري حَوْكاً: رسخ. الأَزهري: ما حَكّ في صدري منه شيء وما حاك، كلُّ يقال، فمن قال حَكّ قال يَحُكّ، ومن قال حاك قال يَحيك. ويقال: ما حاكَ في صدري ما قُلْتَ أَي ما رسخ. قال: والحائك الراسخ في قلبك الذي يهمك، قال: وما أَحاكَ فيه السيفُ وما حاكَ، كلٌّ يقال، فمن قال أَحاكَ قال يُحِيك إِحاكَةً ومن قال حاكَ قال يَحِيك حَيْكاً وما أَحاكَتْ فيه أَسناني ولا أَحاكَتْهُ وما حاكَتْ فيه ولا حاكَتْه. وقال المبرد: يقال ما أَحاكَ فيه السيفُ وما يُحِيكُ وما حَكَّ ذلك في صدري وما حَكَى وما احْتَكى. وما أَحاكَ سيفُه أَي ما قطع. وما حَكَّ في صدري شيء منه أَي ما تخالج.
والحَوْك: بقلة. قال ابن الأَعرابي: والحوْك الباذرَوُج، وقيل: البقلة الحَمْقاء، قال: والأَول أَعرف.

### Türkçe

**حاكَ** elbiseyi **يحُوكه** **حَوْكاً** ve **حِياكاً** ve **حِياكة**: onu dokudu. Ve **حائِك** bir adam, **حاكَةٍ** ve **حَوَكةٍ** kavminden, yine; ve o, استعمالda yerleşik القياسdan şâz olandır; onda **الواو** sahih oldu; çünkü onlar **العين**’in harekesini, ona tâbi olan **الأَلف** ile, **حرف اللين**e benzettiler; sanki **فَعَلاً** **فَعال** gibidir; nasıl ki **جَواب** ve **جَواد** gibi (örneklerde) sahih olursa, كذلك **باب الحَوَكة** ve **القَودَ** ve **الغٍَيَب** gibi de sahih olur; şu bakımdan ki **العين**’in fethası, ondan sonraki **الأَلف**e benzetildi; ألا görmüyor musun, i‘lâlin sebebi olan **العين**’in harekesi nasıl başka bir yönden tashihin sebebi oldu? Ve bu kelime **حيك**’te de zikredilir; çünkü o **واوية** ve **يائية**dir. İbn Büzerc: **حَوْك** ve **حُووُكة** dedi; ve mânâ **النسجات**tır; ve o, bizzat elbiselerdir; dersin ki: **الحَوْك**tan türler. el-Cevherî: **حَوَائك** kadınlar; ve yer **مَحَاكة**dır; ve ancak **حَوَكة** dediler, **خَوَنة** dedikleri gibi; ikisinde de **الواو** harekeli olmakla sabit kaldı, asla döndürülen şeylerde sabit kaldığı gibi; **الواو**’nun **الأَلف**ten uzak oluşu sebebiyle; ve **ناب** ve **عار**’da **الياء** gelmedi; **الياء**’nın **الأَلف**e benzemesi sebebiyle; çünkü o ona daha yakındır ve onunla daha layıktır; ve **غٍيَبَ** ve **صَيَدَ**’ın illetini yerlerinde zikretmiştir; ve şair şiiri **يَحُوك** **حَوْكاً**: onu dokur ve parçaları arasında uygunluk kurar. el-Müberred dedi: **حاكَ** şiiri ve elbiseyi **يَحُوكه**; ikisi de **الواو** iledir. Ve şey göğsümde **حَوْكاً** **حاكَ**: yerleşti. el-Ezherî: ondan göğsümde bir şey **حَكّ** etmedi ve **حاك** etmedi; hepsi söylenir; kim **حَكّ** derse **يَحُكّ** der; kim **حاك** derse **يَحيك** der. Ve denir: göğsümde söylediğin şey **حاكَ** etmedi; yani yerleşmedi. Dedi: ve **الحائك**, kalbinde yerleşmiş olup seni kaygılandıran şeydir. Dedi: onda kılıç **أَحاكَ** etmedi ve **حاكَ** etmedi; hepsi söylenir; kim **أَحاكَ** derse **يُحِيك** **إِحاكَةً** der; kim **حاكَ** derse **يَحِيك** **حَيْكاً** der; ve onda dişlerim **أَحاكَتْ** etmedi ve onu **أَحاكَتْهُ** etmedi; ve onda **حاكَتْ** etmedi ve onu **حاكَتْه** etmedi. el-Müberred dedi: denir ki onda kılıç **أَحاكَ** etmedi ve **يُحِيكُ** etmedi; ve bu göğsümde **حَكَّ** etmedi ve **حَكَى** etmedi ve **احْتَكى** etmedi. Ve kılıcı **أَحاكَ** etmedi; yani kesmedi. Ve ondan göğsümde bir şey **حَكَّ** etmedi; yani içten içe kıpırdanmadı.

Ve **الحَوْك**: bir ottur. İbnü’l-A‘râbî dedi: ve **الحوْك** **الباذرَوُج**dur; ve denildi: **البقلة الحَمْقاء**; dedi: ve birincisi daha bilinir.
