# حيج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%8A%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حيج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حيج

حِجْتُ أَحِيجُ حَيْجاً: احْتَجْتُ؛ عن كراع واللحياني، وهي نادرة لأَنَّ أَلف الحاجَةِ واو، فحكمه حُجْتُ كما حكى أَهل اللغة. قال ابن سيده: ولولا حَيْجاً لقلت إِنَّ حِجْتُ فَعِلْتُ، وإِنه من الواو كما ذهب إِليه سيبويه في طِحْتُ.
والحاجُ: نبت من الحَمْضِ، وقيل: نبت من الشوك. وفي الحديث: أَنه قال لرجل شكا إِليه الحاجة: انطلق إِلى هذا الوادي ولا تَدَعْ حاجاً ولا حَطَباً ولا تأْتني خمسة عشر يوماً؛ الحاجُ: الشَّوْك، الواحدة حاجة. ابن سيده: الحاج ضَرْبٌ من الشوك وهو الكَبَرُ، وقيل: نبت غير الكبر، وقيل: هو شجر، وقال أَبو حنيفة: الحاج مما تدوم خُضْرَته وتذهب عروقه في الأَرض مَذْهَباً بَعيداً، ويُتَداوَى بطبيخه، وله ورق دِقاق طِوال، كأَنه مُساوٍ للشوك في الكثرة، وتصغيره حُيَيْجَةٌ؛ عن الكسائي. وأَحاجَتِ الأَرضُ وأَحْيَجَتْ: كَثُرَ بها الحاجُ؛ وقول الراجز:
كأَنها الحاجُ أَفاضَتْ عصبه
أَراد الحاجَّ، فحذف إِحدى الجيمين وخَفَّفه كقوله:
يَسُوءُ الفالِياتِ إِذا فَلَيْني
أَراد فَلَيْنَني، وهذه الكلمة ذكرها الجوهري في حوج.

### Türkçe

**حِجْتُ أَحِيجُ حَيْجاً**: **احْتَجْتُ** (ihtiyaç duydum); Kura‘ ve el-Lihyânî’den; ve o nadirdir. Çünkü **الحاجَةِ**’nin elifi vavdır; bu yüzden hükmü, ehl-i lügatın naklettiği üzere, **حُجْتُ**’tur. İbn Sîde dedi: **حَيْجاً** olmasaydı, **حِجْتُ**’un **فَعِلْتُ** olduğunu söylerdim; ve onun vavdan olduğuna, Sîbeveyh’in **طِحْتُ** hakkında gittiği gibi gidilmiştir.

**والحاجُ**: **الحَمْضِ**’dan bir bitkidir; ve “dikenden bir bitkidir” denildi. Hadiste: İhtiyacı kendisine şikâyet eden bir adama dediği rivayet edilmiştir: “Şu vadiye git ve ne bir **حاجاً** ne bir **حَطَباً** bırak, ve on beş gün bana gelme”; **الحاجُ**: dikendir; bir tanesi **حاجة**’dir. İbn Sîde: **الحاج** dikenin bir türüdür ve o **الكَبَرُ**’dir; ve “**الكبر**’den başka bir bitkidir” denildi; ve “o bir ağaçtır” denildi. Ebû Hanîfe dedi: **الحاج** yeşilliği devam edenlerdendir; ve kökleri yerde uzak bir gidişle gider; ve onun kaynatmasıyla tedavi olunur; ve onun ince uzun yaprakları vardır; sanki çoklukta dikene eşittir; ve onun küçültmesi **حُيَيْجَةٌ**’dir; Kisâî’den. Ve yer **أَحاجَتِ** ve **أَحْيَجَتْ**: onda **الحاجُ** çoğaldı; ve râcizin sözü:
كأَنها الحاجُ أَفاضَتْ عصبه
**الحاجَّ**’ı kastetti; sonra iki **ج**’den birini düşürdü ve onu hafifletti; şu sözü gibi:
يَسُوءُ الفالِياتِ إِذا فَلَيْني
**فَلَيْنَني**’yi kastetti; ve bu kelimeyi Cevherî **حوج** maddesinde zikretti.
