# حيج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%8A%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حيج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حيج

حاج يحيج  حيجا  كحاج يحوج  حوجا، إذا افتقر عن كداع واللحياني إذا نادرة، لأن ألف الحاجة واو، فحكمه حجت، كما حكى أهل اللغة، قال ابن سيده: ولولا حيجا لقلت إن حجت فعلت، وإنه من الواو، كما ذهب إليه سيبويه في طحت.  وأحيجت الأرض  ، على خلاف القياس، كأحوج، كان القياس  أحاجت  -بالإبدال والإعلال، وقد ورد كذلك أيضا-  : أنبتت الحاج  أو كثر بها الحاج،  أي الشوك  ، واحدته حاجة، وإن أغفله المصنف، وقيل: هو نبت من الحمض. وفي الحديث  أنه قال لرجل شكا إليه الحاجة: انطلق إلى هذا الوادي ولا تدع حاجا وحطبا. ولا تأتني خمسة عشر يوما  قال ابن سيده: الحاج: ضرب من الشوك، وهو الكبر، وقيل: نبت غير الكبر، وقيل: هو شجر، وقال أبو حنيفة: الحاج مما تدوم خضرته وتذهب بعيدا، ويتداوى بطبيخه، وله ورق دقاق طوال، كأنه مساو للشوك في الكثرة.  وتصغيره حييج  ، عن الكسائي  فهو  إذا  يائي  ، والكسر في مثله لغة فصيحة، والجوهري ذكره في الواو كما أشرنا إليه آنفا، وتبعه هناك المصنف.

### Türkçe

**حاج** **يحيج**  **حيجا**  **كحاج** **يحوج**  **حوجا**; **إذا افتقر عن كداع** ve **اللحياني**: “nâdir olarak”; çünkü **ألف الحاجة** vâvdur; bu sebeple hükmü **حجت**’tir; dil ehlinin naklettiği gibi. **قال ابن سيده**: **ولولا حيجا** olmasaydı, “**حجت** فعلت” derdim; ve onun vâvdan olduğunu; **سيبويه**’nin **طحت** hakkında gittiği gibi.

Ve **أحيجت الأرض**; القياسın hilâfına; **كأحوج**. القياس, **أحاجت** idi —ibdâl ve i‘lâl ile; ve bu şekilde de ayrıca vârid olmuştur—: **الحاج**’ı bitirdi, yahut onda **الحاج** çoğaldı; yani diken; onun bir tanesi **حاجة**’dır; musannif onu ihmal etmiş olsa da. Ve denildi: o, **الحمض**dan bir nebattır.

Ve hadiste: kendisine **الحاجة**’yi şikâyet eden bir adama dedi ki: “Şu vadiye git; ve ne **حاجا** ne de odun bırakma. Ve on beş gün bana gelme.” **قال ابن سيده**: **الحاج**: dikenin bir türüdür; ve o **الكبر**’dir. Ve denildi: **الكبر**’den başka bir nebattır. Ve denildi: o bir ağaçtır. Ve **أبو حنيفة** dedi: **الحاج**; yeşilliği devam eden ve uzağa giden şeylerdendir; ve onun kaynatmasıyla tedavi olunur; ve onun ince uzun yaprakları vardır; sanki çoklukta dikene eşittir.

Ve onun küçültmesi **حييج**’dir; **عن الكسائي**; o hâlde o, **يائي**dir; ve bunun benzerinde kesre, fasih bir lugattır. Ve **الجوهري** onu, az önce işaret ettiğimiz üzere, vâvda zikretti; ve musannif orada ona tâbi oldu.
