# حيف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%8A%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حيف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: حيف

الحَيْفُ: الـمَيْلُ في الحُكم، والجَوْرُ والظُّلم. حافَ عليه في حُكْمِه يَحِيفُ حَيعفاً: مالَ وجارَ؛ ورجل حائِفٌ من قوم حافةٍ وحُيَّفٍ وحُيُفٍ. الأَزهري: قال بعض الفقهاء يُرَدُّ من حَيفِ النّاحِل ما يُرَدُّ من جَنَفِ الـمُوصِي، وحَيْفُ الناحِلِ: أَن يكون للرجل أَولاد فيُعْطي بعضاً دون بعض، وقد أُمر بأَن يسوِّي بينهم، فإذا فضَّلَ بعضهم على بعض فقد حاف. وجاء بَشيرٌ الأَنصاريُّ بابنه النُّعمان إلى النبي، صلى اللّه عليه وسلم، وقد نَحَلَه نَحْلاً وأَراد أَن يُشْهِدَه عليه فقال له: أَكُلَّ ولَدِكَ قد نَحَلْتَ مِثْلَه؟ قال: لا، فقال: إني لا أَشْهَد على حَيْفٍ، وكما تُحِبّ أَن يكون أَولادُك في بِرِّك سواءً فسَوِّ بينهم في العَطاء. وفي التنزيل العزيز: أَن يَحِيفَ اللّهُ عليهم ورسولُه، أَي يَجُورَ. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه: حتى لا يَطْمَعَ شَريفٌ في حَيْفِك أَي في مَيْلِك معه لشرَفِه؛ الحَيْفُ: الجَوْرُ والظلم. وحافةُ كل شيء: ناحِيَتُه، والجمع حيَفٌ على القِياسِ، وحِيف على غير قياس. ومنه حافَتا الوادي، وتصغيره حُوَيْفةٌ، وقيل: حِيفةُ الشيء ناحيته. وحكى ابن الأَعرابي عن أَبي الجَرَّاح: جاءنا بضَيْحةٍ سَجاجةٍ تَرى سوادَ الماء في حِيفِها. وحافتا اللسانِ: جانِباه.
وتَحَيَّفَ الشيءَ: أَخذ من جوانِبه ونواحِيه؛ وقول الطِّرِمّاح: تَجَنَّبها الكُماةُ بكلِّ يَوْمٍ
مَرِيضِ الشَّمْسِ، مُحْمَرِّ الحَوافي
فُسِّر بأَنه جمع حافةٍ، قال: ولا أَدري وَجهَ هذا إلا أَن تُجمع حافةٌ على حَوائِفَ كما جَمَعوا حاجة على حَوائجَ، وهو نادر عَزيز، ثم تُقلب. وتَحَيَّفَ مالَه: نَقَصَه وأَخَذَ من أَطْرافه. وتَحَيَّفْتُ الشيء مثل تَحَوَّفْتُه إذا تَنَقَّصْته من حافاته.
والحِيفةُ: الطَّريدَةُ لأَنها تَحَيَّفُ ما يَزيدُ فتَنْقُصه؛ حكاه أَبو حنيفة.
والحافان: عِرْقانِ أَخضران تحت اللسان، الواحد حافٌ، خفيف. والحَيْفُ: الهامُ والذكر؛ عن كراع.
وذاتُ الحِيفةِ: من مساجِد النبي، صلى اللّه عليه وسلم، بين المدينة وتَبُوك.

### Türkçe

**الحَيْفُ**: hükümde meyletmek; ve **الجَوْرُ** ve **الظُّلم**. **حافَ عليه في حُكْمِه يَحِيفُ حَيعفاً**: meyletti ve haksızlık etti; ve قوم **حافةٍ** ve **حُيَّفٍ** ve **حُيُفٍ**’ten bir adam **حائِفٌ**.

الأَزهري: Bazı fakihler dedi ki: **النّاحِل**’in **حَيف**’inden reddolunan, **الـمُوصِي**’nin **جَنَف**’inden reddolunan gibidir; ve **حَيْفُ الناحِلِ**: bir adamın çocukları olması, sonra bazısına verip bazısına vermemesi; hâlbuki aralarında eşitlemesi emrolunmuştur; artık bazısını bazısına üstün tutarsa, muhakkak **حاف** etmiştir. Ve بَشيرٌ الأَنصاريُّ, oğlu **النُّعمان** ile Peygamber’e, صلى اللّه عليه وسلم, geldi; ona bir **نَحْلاً** olarak **نَحَلَه** etmişti ve onu buna şahit tutmak istedi; ona dedi ki: “Bütün çocuğuna bunun benzerini **نَحَلْتَ** mi?” Dedi: “Hayır.” Bunun üzerine dedi: “Ben bir **حَيْفٍ** üzerine şahitlik etmem; ve senin iyiliğinde çocuklarının eşit olmasını sevdiğin gibi, عطا’da aralarında eşitle.”

Ve aziz tenzilde: “Allah’ın onlara ve Resulü’nün **يَحِيفَ** etmesi” (vardır); yani **يَجُورَ**. Ve Ömer’in, رضي اللّه عنه, hadisinde: “ta ki bir şerefli, senin **حَيْفِك**’inde tamah etmesin”; yani şerefi sebebiyle onunla beraber senin meylinde; **الحَيْفُ**: **الجَوْرُ** ve zulümdür.

Ve her şeyin **حافةُ**’si: onun tarafıdır; cem‘i القياس üzere **حيَفٌ**, ve kıyas dışı **حِيف**. Ondandır: vadinin iki **حافَتا**’sı; ve onun küçültmesi **حُوَيْفةٌ**’dir. Ve denildi: şeyin **حِيفةُ**’si onun tarafıdır. İbn الأَعرابي, أَبي الجَرَّاح’tan nakletti: “Bize, **ضَيْحةٍ سَجاجةٍ** ile geldi; onun **حِيفِها**’sında suyun karalığını görürsün.” Ve dilin iki **حافتا**’sı: iki yanıdır.

Ve **تَحَيَّفَ الشيءَ**: onun yanlarından ve taraflarından aldı; ve الطِّرِمّاح’ın sözü:
تَجَنَّبها الكُماةُ بكلِّ يَوْمٍ
مَرِيضِ الشَّمْسِ، مُحْمَرِّ الحَوافي
“**حافةٍ**’nin cem‘i” diye tefsir edildi. Dedi ki: “Bunun vechini bilmiyorum; ancak **حافةٌ**’nin **حَوائِفَ** üzerine cem‘ edilmesi (müstesna), tıpkı **حاجة**’yi **حَوائجَ** üzerine cem‘ ettikleri gibi; ve o, nadir, azizdir; sonra çevrilir.”

Ve **تَحَيَّفَ مالَه**: onu eksiltti ve uçlarından aldı. Ve **تَحَيَّفْتُ الشيء**: onu **تَحَوَّفْتُه** gibi; onu **حافاته**’sinden eksilttiğim zaman.

Ve **الحِيفةُ**: kovulan (av); çünkü o, artanı **تَحَيَّفُ** eder, sonra onu eksiltir; bunu أَبو حنيفة nakletti.

Ve **الحافان**: dilin altında iki yeşil damardır; teki **حافٌ**; hafif.

Ve **الحَيْفُ**: **الهامُ** ve erkeklik organı; كراع’dan.

Ve **ذاتُ الحِيفةِ**: Peygamber’in, صلى اللّه عليه وسلم, mescitlerindendir; Medine ile **تَبُوك** arasında.
