# حيق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%8A%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [حيق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: حيق

حاق به الشيء يحيق حيقا وحيوقا وحيقانا الأخير بالتحريك أحاط به فهو حائق، ومنه قوله تعالى:  ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله  كما في الصحاح، أي لا ترجع عاقبة مكروهه إلا عليهم كأحاق به عن ابن عباد. وحاق فيه السيف حيقا: مثل حاك. وقال ابن عرافة: حاق بهم الأمر: لزمهم، ووجب عليهم، ونزل وبه فسر قوله تعالى:  وحاق بهم ما كانوا به يستهزءون  وأحاق الله بهم مكرهم أحاط. قاله الليث، أو أنزله، قاله ثعلب. وقال الليث: الحيق: ما يشتمل على الإنسان من مكروه فعله ونص العين: من مكر، أو سوء عمل يعمله، فينزل به ذلك. وحيق : واد باليمن عند وادي حنان. وقال أبو عمرو: الحيقة بهاء: شجرة طيبة الريح كالشيح، يؤكل بها التمر فيطيب. وقال أيضا: حايقه محايقة: إذا حسده وأبغضه.
 ومما يستدرك عليه: جبل الحيق: جبل قاف، نقله ابن بري. وحاق الجوع: شدته، وبه فسر قول أبي بكر رضي الله عنه: ما أجد من حاق الجوع وهو من حاق يحيق حيقا، وحاقا، أي: لزمه ووجب عليه، وقد تقدم في حقق. والحيق، كسيد: لغة في الحيق، فقلبت الياء، أو لانضمام الحاء والياء مثل: طوبى، أصله طيبى، وقد تدخل الياء على الواو في حروف كثيرة. واحتاق على الشيء: احتاط عليه.

### Türkçe

**حاق** onunla şeyin üzerine **يحيق** **حيقا** ve **حيوقا** ve **حيقانا**; sonuncusu hareke ile: onu kuşattı; o hâlde o **حائق**tır. Ve ondan Yüce Allah’ın sözü:  “ولا يحيق المكر السيئ إلا بأهله”  **الصحاح**’ta olduğu gibi; yani onun mekruhunun akıbeti ancak onların üzerine dönmez; İbn عباد’dan “**أحاق** onunla” gibi.

Ve **حاق** onda kılıç **حيقا**: **حاك** gibi.

İbn عرافة dedi: **حاق** onlarla iş: onlara yapıştı, onlara vacip oldu, indi; ve bununla Yüce Allah’ın sözü tefsir edildi:  “وحاق بهم ما كانوا به يستهزءون”  ve Allah onlarla onların tuzaklarını **أحاق**: kuşattı. Bunu **الليث** söyledi; yahut onu indirdi, bunu **ثعلب** söyledi.

Ve **الليث** dedi: **الحيق**: insanı, onun yaptığı mekruhtan kuşatan şeydir; ve gözün nası: hileden yahut yaptığı kötü amelden; sonra o bununla onun üzerine iner.

Ve **حيق**: Yemen’de, **وادي حنان** yanında bir vadidir.

Ve أبو عمرو dedi: **الحيقة** (هاء ile): güzel kokulu, pelin otu gibi bir ağaçtır; onunla hurma yenir de güzelleşir.

Ve yine dedi: onu **حايقه محايقة**: ona haset ettiğinde ve ona buğzettiğinde.

Ve onun üzerine istidrâk edilenden: **جبل الحيق**: **جبل قاف**; onu İbn بري nakletti.

Ve **حاق** açlık: onun şiddeti; ve bununla Ebû Bekir رضي الله عنه’nun sözü tefsir edildi: “ما أجد من **حاق الجوع**”; ve o, **حاق يحيق حيقا** ve **حاقا**’dandır; yani: ona yapıştı ve ona vacip oldu; ve **حقّق**’ta geçti.

Ve **الحيق**، **كسيد**: **الحيق**’te bir lugattır; böylece **الياء** çevrildi; yahut **الحاء** ile **الياء**’ın zammesinden dolayı; meselâ: **طوبى**; aslı **طيبى**’dır; ve **الياء** birçok harfte **الواو** üzerine girebilir.

Ve **احتاق** üzerine şey: onun üzerine ihtiyat etti.
