# خبج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%A8%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خبج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خبج

خبج  يخبج خبجا  : ضرب  ، أو هو نوع من الضرب بسيف أو بعصا، وليس بشديد، والحاء لغة. وخبج يخبج خبجا وخباجا: ضرط ضرطا شديدا، قال عمرو بن ملقط الطائي:
  يأبى لي الثعلبتان الـذي                      قال خباج الأمة الراعيه الخباج: الضراط، وأضافه إلى الأمة ليكون أخس لها، وجعلها راعية لكونها أهون من التي لا ترعى. وفي حديث عمر، رضى الله عنه،  إذا أقيمت الصلاة ولى الشيطان وله خبج  ، بالتحريك، أي ضراط، ويروى بالحاء المهملة، وفي حديث آخر  من قرأ آية الكرسي يخرج الشيطان وله خبج كخبج الحمار  وقيل: الخبج: ضراط الإبل خاصة. خبج لها:  حبق  ، وحكى ابن الأعرابي: لا آتيه ما خبج ابن أتان. فجعلوه للحمر. خبج امرأته  : جامع  .  والخباجاء  ، بالفتح ممدودا  : الفحل الكثير الضراب  . الخباجاء  : الأحمق، كالخبج، ككتف  .  والخنبجة  بضم الخاء وسكون النون وضم الموحدة مع فتحها  : الدن  ، وهو معرب  عن الفارسية وسيأتي في خنبج الرباعي.

### Türkçe

خبج  يخبج خبجا  : vurdu; yahut o, kılıçla veya sopayla bir vurma türüdür; şiddetli değildir; ve **الحاء** bir lehçedir. Ve **خبج** **يخبج** **خبجا** ve **خباجا**: şiddetli bir osuruşla osurdu; Amr b. Mülakkat et-Tâî dedi ki:
  “Bana iki tilkicik, o kimseyi reddeder                      dedi.” **خباج**: sürünün çobanının osuruğu. Onu sürüye izafe etti ki onun için daha aşağılık olsun; ve onu çoban yaptı, çünkü o, otlatmayan (dişiden) daha hafiftir. Ömer’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Namaz ikame edildiğinde şeytan döner gider ve onun **خبج**’i vardır”; hareke ile (yani), osuruş. Ve **الحاء**’ı muhmele ile rivayet olunur. Ve başka bir hadîste: “Kim Âyetü’l-Kürsî’yi okursa şeytan çıkar; ve onun **خبج**’i, eşeğin **خبج**’i gibidir.” Ve denildi ki: **الخبج**: özellikle develerin osuruğudur. **خبج** ona: **حبق** (etti). İbnü’l-A‘râbî nakletti: “Ben ona gelmem; ne vakit ki bir dişi eşeğin oğlu **خبج** etti.” Böylece onu eşekler için yaptılar. **خبج** karısını: cima etti. Ve **الخباجاء**, fetha ile, uzatılmış olarak: çokça aşan erkek (damızlık). **الخباجاء**: ahmak; **الخبج** gibi; **كتف** gibi. Ve **الخنبجة**, **الخاء**’ın zammı, **النون**’un sükûnu ve **الموحدة**’nın zammı, onun fethasıyla birlikte: küp; ve o, Farsçadan Arapçalaştırılmıştır; ve dörtlü **خنبج** maddesinde gelecektir.
