# خبز — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%B2/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%A8%D8%B2/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خبز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%B2.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: خبز

خَبَزَ خُبْزًا
1 خَبَزَ خُبْزًا خبز خبزا , (S, K,) aor. خَبِزَ , (K,) inf. n. خَبْزٌ, (S, K,) He made [or kneaded and baked] خُبْز [or bread]; (K, TA;) as also ↓ اختبزهُ: (Sb, S, TA:) or the ↓ the latter signifies he made [or kneaded and baked] it for himself: (K:) or ↓ اختبز signifies he kneaded flour, and made dough of it, and then baked it in a مَلَّة [see خُبْزَةٌ below] or in an oven: (T, TA:) [and ↓ يُخْتَبَزُ signifies it is made into bread: see S and K voce فَثٌّ.] ― -b2- خَبَزَ القَوْمَ, (S, A,) aor. خَبِزَ , (TA,) inf. n. خَبْزٌ, (A, K,) He fed the people, or company of men, with خُبْز [or bread]: (S, A, K: *) like as تَمَرَهُمْ signifies “ he fed them with تَمْر: ” (A:) but Lh quotes the saying of certain of the Arabs, أَتَيْتُ بَنِى فُلَانٍ فَخَبَزُوا وَحَاسُوا وَأَقَطُوا, meaning [I came to the sons of such a one, and] they fed me with خُبْز and حَيْس and أَقِط: he does not say خَبَزُونِى وَحَاسُونِى وَأَقَطُونِى. (TA.) -A2- خَبَزَهُ, aor. خَبِزَ , (TK,) inf. n. خَبْزٌ, (K,) (assumed tropical:) He beat him, or it: (K, * TK:) accord. to some, with the hand: or with the two hands: (TA:) and some say that خُبْز [or bread] is thus called because they beat it with their hands: but this assertion is not valid: (TA:) and you say also, خَبَطَنِى بِرِجْلِهِ, and خَبَزَنِى, (tropical:) [He beat me with his foot,] and تَخَبَّطَنِى and ↓ تَخَبَّزَنِى. (A, TA.) And خَبَزَ البَعِيرُ, (TK,) inf. n. خَبْزٌ, (S, K,) (tropical:) The camel beat the ground with his fore foot, (S, * K, * TA,) or, as in some lexicons, with his fore feet. (TA.) And ↓ تخبّزت الاـِبِلُ السَّعْدَانَ (assumed tropical:) The camels beat the [herbage called] سعَدان with their legs. (TA.)

5 تَخَبَّزَ see 1, latter part, in two places.

8 اـِخْتَبَزَ see 1, first sentence, in four places.

خُبْزٌ
خُبْزٌ خبز a word of well-known meaning; (K;) [Bread;] that which is eaten. (S.) It is said in a prov., كُلُّ أَدَاةِ الخُبْزِ عِنْدِى غَيْرُهُ [All the apparatus of bread is in my possession except it, namely, the bread itself]: the origin of which was this: a company of men demanded hospitality of a certain man; and when they sat down, he threw down a [piece of leather such as is called] نِطْع, and put upon it a mill-stone, and adjusted its pivot, and covered it [with the upper stone]: and the presence of his apparatus made the company to wonder: then he took the handle of the mill, (هَادِى الرَّحَى,) and began to turn it: whereupon they said to him, What dost thou? and he answered in the words of this proverb. (K.) ― -b2- [Hence,] الخُلَّةُ خُبْزُ الاـِبِلِ (tropical:) [Sweet herbage is the bread of camels: and الحَمْضُ فَاكِهَتُهَا, or اَحْمُهَا, sour herbage is their fruit, or flesh-meat]. (A, TA.)

خُبْزَةٌ
خُبْزَةٌ خبز خبزه خبزة i. q. طُلْمَةٌ; (S, A, K;) meaning Dough put in a مَلَّة, until it is thoroughly baked, (S, TA,) i. e., in ashes, and earth, in which fire is kindled; (TA;) a cake of bread, (MA, KL,) [or lump of dough,] baked in ashes (KL) [or in any way]; i. q. قُرْصٌ and قُرْصَةٌ. (K in art. قرص.) ― -b2- Also A large ثَرِيدَة [or mess of crumbled or broken bread moistened with broth]: or, as some say, flesh-meat. (TA.) [See also خَبِيزٌ.]

خَبِيزٌ
خَبِيزٌ خبيز Bread made [or kneaded and baked], (K, TA,) of whatever grain it be. (TA.) ― -b2- Also i. q. ثَرِيد [Bread crumbled or broken, and moistened with broth]. (Sgh, K.) [See also خُبْزَةٌ.] ― -b3- Also a vulgar term for خَبِيصَةٌ. (Esh-Shereeshee, in Har p. 21.)

خِبَازَةٌ
خِبَازَةٌ خباز خبازه خبازة The trade, or occupation, of the خَبَّاز. (K.)

خُبَازَى
خُبَازَى خباز خبازى خبازي خبازيي : see خُبَّازٌ.

خَبَّازٌ
خَبَّازٌ خباز A maker of bread; one whose office it is to make bread: (TA:) a baker; syn. فُرْنِىٌّ. (Msb in art. فرن.)

خُبَّازٌ
خُبَّازٌ خباز (IDrd, S, K) and ↓ خُبَّازَةٌ, (K,) [or the former is a coll. gen. n., and the latter the n. un.,] and ↓ خُبَازَى (IDrd, S, K) [which last is the most common form] and ↓ خُبَّازَى, (K,) or when with teshdeed the ى is elided, (IDrd,) and ↓ خُبَّيْزٌ, (K,) [Malva, or mallow;] a certain plant, well known, (S, K, TA,) of the leguminous kind, having broad leaves and a round fruit; [whence perhaps its name;] accord. to the Minhلj, a species of the مَلُوخِيَّةٌ [corchorus olitorious, or Jew's mallow]: or, as some say, the ملوخيّة is the garden-kind, and the خبازى is the wild kind: some also say that the بَقْلَة يَهُودِيَّة [sonchus, or sow-thistle,] is one of the species of خبازى; and there is a kind thereof that turns with the sun. (TA.)

خُبَّيُزٌ
خُبَّيُزٌ خبيز : see the next preceding paragraph.

خُبَّازَةٌ
خُبَّازَةٌ خباز خبازه خبازة : see the next preceding paragraph.

خُبَّازَى
خُبَّازَى خباز خبازى خبازي خبازيي : see the next preceding paragraph.

خَابِزٌ
خَابِزٌ خابز A man possessing خُبْز [or bread]: (S, K:) like تَامِرٌ [possessing dates] and لَابِنٌ [possessing milk]. (S.)

مَخْبَزٌ
مَخْبَزٌ مخبز An oven; syn. فُرْنٌ. (M and K in art. فرن.)

مَخْبَزَةٌ
مَخْبَزَةٌ مخبز مخبزه مخبزة A place where bread is made: pl. مَخَابِزُ. (Meyd, in Golius.)

### Türkçe

خَبَزَ خُبْزًا
1 **خَبَزَ خُبْزًا** خبز خبزا , (S, K,) muzâri‘ı **خَبِزَ** , (K,) mastarı **خَبْزٌ**, (S, K,) O, **خُبْز** [yahut ekmek] yaptı [yahut yoğurup pişirdi]; (K, TA;) ve yine ↓ **اختبزهُ**: (Sb, S, TA:) yahut ↓ bunun ikincisi, onu kendisi için yaptı [yahut yoğurup pişirdi] demektir: (K:) yahut ↓ **اختبز** un yoğurdu ve ondan hamur yaptı, sonra onu bir **مَلَّة**’de [aşağıda **خُبْزَةٌ**’ye bak] yahut bir fırında pişirdi demektir: (T, TA:) [ve ↓ **يُخْتَبَزُ** “ekmek yapılır” demektir: S ve K’da **فَثٌّ** maddesine bak.] ― -b2- **خَبَزَ القَوْمَ**, (S, A,) muzâri‘ı **خَبِزَ** , (TA,) mastarı **خَبْزٌ**, (A, K,) O, kavmi yahut erkekler topluluğunu **خُبْز** [yahut ekmek] ile doyurdu: (S, A, K: *) tıpkı **تَمَرَهُمْ**’ün “onları **تَمْر** ile doyurdu” demesi gibi: (A:) fakat Lh, Araplardan bazılarının sözünü nakleder: **أَتَيْتُ بَنِى فُلَانٍ فَخَبَزُوا وَحَاسُوا وَأَقَطُوا**, manası [ben falanın oğullarına geldim de] bana **خُبْز** ve **حَيْس** ve **أَقِط** ile ikram ettiler: **خَبَزُونِى وَحَاسُونِى وَأَقَطُونِى** demez. (TA.) -A2- **خَبَزَهُ**, muzâri‘ı **خَبِزَ** , (TK,) mastarı **خَبْزٌ**, (K,) (mecaz olduğu varsayılarak:) O, onu dövdü: (K, * TK:) bazılarına göre, elle: yahut iki elle: (TA:) ve bazıları der ki **خُبْز** [yahut ekmek] böyle adlandırılmıştır; çünkü onu elleriyle döverler: fakat bu iddia geçerli değildir: (TA:) ve yine şöyle dersin: **خَبَطَنِى بِرِجْلِهِ**, ve **خَبَزَنِى**, (mecaz:) [beni ayağıyla dövdü,] ve **تَخَبَّطَنِى** ve ↓ **تَخَبَّزَنِى**. (A, TA.) Ve **خَبَزَ البَعِيرُ**, (TK,) mastarı **خَبْزٌ**, (S, K,) (mecaz:) deve, ön ayağıyla yere vurdu, (S, * K, * TA,) yahut bazı sözlüklerde olduğu üzere, ön ayaklarıyla. (TA.) Ve ↓ **تخبّزت الاـِبِلُ السَّعْدَانَ** (mecaz olduğu varsayılarak:) develer, **سعَدان** denilen [otu] bacaklarıyla dövdüler. (TA.)

5 **تَخَبَّزَ**: 1’e bak, son kısmı, iki yerde.

8 **اـِخْتَبَزَ**: 1’e bak, ilk cümle, dört yerde.

**خُبْزٌ**
**خُبْزٌ** خبز: iyi bilinen manalı bir kelime; (K;) [Ekmek;] yenilen şey. (S.) Bir darb-ı meselde şöyle denir: **كُلُّ أَدَاةِ الخُبْزِ عِنْدِى غَيْرُهُ** [Ekmek aletlerinin hepsi bendedir, ondan başka; yani ekmeğin kendisi]: bunun aslı şudur: bir erkekler topluluğu, bir adamdan misafirperverlik istedi; ve oturduklarında, o bir **نِطْع** denilen [deri parçası] attı, üzerine bir değirmen taşı koydu, milini ayarladı, ve onu [üst taşla] örttü: ve aletlerinin mevcudiyeti topluluğu hayrete düşürdü: sonra değirmenin kolunu, (**هَادِى الرَّحَى**, ) aldı ve onu çevirmeye başladı: bunun üzerine ona dediler ki, ne yapıyorsun? o da bu darb-ı meselin sözleriyle cevap verdi. (K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **الخُلَّةُ خُبْزُ الاـِبِلِ** (mecaz:) [tatlı ot, develerin ekmeğidir: ve **الحَمْضُ فَاكِهَتُهَا**, yahut **اَحْمُهَا**, ekşi ot onların meyvesidir, yahut et yemeğidir]. (A, TA.)

**خُبْزَةٌ**
**خُبْزَةٌ** خبز خبزه خبزة: **طُلْمَةٌ** ile aynı manadadır; (S, A, K;) manası: bir **مَلَّة**’ye konulan hamur; tamamen pişinceye kadar, (S, TA,) yani ateş yakılan kül ve toprak içinde; (TA;) bir ekmek çöreği, (MA, KL,) [yahut bir hamur parçası,] kül içinde pişirilmiş (KL) [yahut herhangi bir şekilde]; **قُرْصٌ** ve **قُرْصَةٌ** ile aynı manadadır. (K, **قرص** maddesinde.) ― -b2- Yine: büyük bir **ثَرِيدَة** [yahut et suyuyla ıslatılmış ufalanmış yahut kırılmış ekmek yemeği]: yahut bazılarına göre, et yemeği. (TA.) [Yine **خَبِيزٌ**’e bak.]

**خَبِيزٌ**
**خَبِيزٌ** خبيز: hangi tahıldan olursa olsun, yapılmış [yahut yoğurulup pişirilmiş] ekmek. (K, TA.) ― -b2- Yine **ثَرِيد** ile aynı manadadır [et suyuyla ıslatılmış ufalanmış yahut kırılmış ekmek]. (Sgh, K.) [Yine **خُبْزَةٌ**’ye bak.] ― -b3- Yine **خَبِيصَةٌ** için avamî bir terimdir. (Eş-Şereyşî, Har’da s. 21.)

**خِبَازَةٌ**
**خِبَازَةٌ** خباز خبازه خبازة: **خَبَّاز**’ın sanatı yahut mesleği. (K.)

**خُبَازَى**
**خُبَازَى** خباز خبازى خبازي خبازيي : **خُبَّازٌ**’a bak.

**خَبَّازٌ**
**خَبَّازٌ** خباز: ekmek yapan; görevi ekmek yapmak olan kimse: (TA:) fırıncı; müradifi **فُرْنِىٌّ**. (Msb, **فرن** maddesinde.)

**خُبَّازٌ**
**خُبَّازٌ** خباز (IDrd, S, K) ve ↓ **خُبَّازَةٌ**, (K,) [yahut birincisi cem‘î cins isimdir ve ikincisi tekil isimdir,] ve ↓ **خُبَازَى** (IDrd, S, K) [ki bu sonuncusu en yaygın şekildir] ve ↓ **خُبَّازَى**, (K,) yahut şedde ile olunca **ى** hazfedilir, (IDrd,) ve ↓ **خُبَّيْزٌ**, (K,) [Malva, yahut ebegümeci;] baklagiller cinsinden, geniş yapraklı ve yuvarlak meyveli, iyi bilinen bir bitki; (S, K, TA,) [belki adı buradan gelir;] Minhâc’a göre **مَلُوخِيَّةٌ**’nin bir türü [corchorus olitorious, yahut Yahudi ebegümeci]: yahut bazılarına göre, **ملوخيّة** bahçe türüdür, **خبازى** ise yabani türdür: bazıları da der ki **بَقْلَة يَهُودِيَّة** [sonchus, yahut eşek marulu,] **خبازى** türlerinden biridir; ve onun bir türü vardır ki güneşle birlikte döner. (TA.)

**خُبَّيُزٌ**
**خُبَّيُزٌ** خبيز : bir önceki paragrafa bak.

**خُبَّازَةٌ**
**خُبَّازَةٌ** خباز خبازه خبازة : bir önceki paragrafa bak.

**خُبَّازَى**
**خُبَّازَى** خباز خبازى خبازي خبازيي : bir önceki paragrafa bak.

**خَابِزٌ**
**خَابِزٌ** خابز: **خُبْز** [yahut ekmek] sahibi bir adam: (S, K:) tıpkı **تَامِرٌ** [hurma sahibi] ve **لَابِنٌ** [süt sahibi] gibi. (S.)

**مَخْبَزٌ**
**مَخْبَزٌ** مخبز: bir fırın; müradifi **فُرْنٌ**. (M ve K, **فرن** maddesinde.)

**مَخْبَزَةٌ**
**مَخْبَزَةٌ** مخبز مخبزه مخبزة: ekmeğin yapıldığı yer: çoğulu **مَخَابِزُ**. (Meyd, Golius’ta.)
