# خبش — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%B4/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%A8%D8%B4/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خبش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%B4.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خبش

خبش، أهمله الجوهري، وفي اللسان: خبش الأشياء من ها هنا وها هنا: جمعها وتناولها، مثل حبش، كتخبشها، وهذه عن الليث. وقال ابن فارس: ربما قالوا: خبش الشيء: جمعه. وليس بشيء. وقال ابن دريد: الخبش مثل الهبش سواء، وهو جمع الشيء. وخبش، محركة: بطن في المعافر، منهم: عبد الله بن شهر، وخالد بن نعيم، الخبشيان المعافريان، روى عنهما أبو قبيل. وكسحاب، وضبطه الصاغاني مثل قطام: نخل لبني يشكر، باليمامة، نقله الصاغاني. وخبوشان، بالفتح وضم الموحدة: د، بنيسابور، ومنه: النجم محمد بن الموفق الخبوشاني، نزيل مصر، ولد سنة 510، وتفقه على محمد بن يحيى تلميذ الغزالي، وقدم مصر سنة 565، فأقام بسوقة الإمام الشافعي، وتصدى لعمارتها، وله تصانيف، منها: تحقيق المحيط، في ستة عشر مجلدا، وحدث بالقاهرة عن القشيري، وكان أمارا بالمعروف ناهيا عن المنكر، أزال خطبة العبيديين من مصر، وبنى له السلطان صلاح الدين المدرسة بجوار الإمام الشافعي، ودرس فيها، توفي سنة 587، ودفن في كسائه، تحت رجل الإمام، وقبره معروف. وخباشات العيش، بالضم، كما ضبطه الصاغاني، وظاهر سياقه يوهم أنه بالفتح: ما يتناول من طعام ونحوه يخبش من ها هنا وها هنا، عن الليث. والخبش مثل الهبش، سواء، وهو جمع الشيء. والخباشات من الناس: الجماعة من قبائل شتى، كالهباشات، عن اللحياني، وقال الأزهري: هو بالحاء المهملة. وقاع الأخباش: ع، باليمن، نقله الصاغاني. وخباشة، كثمامة: جد زر بن حبيش الأسدي. وخباشة: والد شريك المحدث الذي روى عنه إبراهيم بن أبي عبلة، أو هو، أي هذا الأخير بالسين المهملة. وأما خنبش، كجعفر، فسيأتي ذكره في النون، وهنا ذكره الأزهري وغيره؛ لأنه فنعل من الخبش.

### Türkçe

خبش: el-Cevherî onu ihmal etti; ve Lisân’da: **خبش** şeyleri buradan ve buradan: onları topladı ve aldı; **حبش** gibi; **كتخبشها**; ve bu, el-Leys’tendir. İbn Fâris dedi: belki derler: **خبش** şeyi: onu topladı. Ve bu bir şey değildir. İbn Düreyd dedi: **الخبش** **الهبش** gibidir, eşittir; ve o, şeyin toplanmasıdır.

Ve **خبش** (harekeli): el-Maʿâfir’de bir batın (kol); onlardan: Abdullah b. Şehr ve Hâlid b. Nuʿaym, el-**خبشيان** el-Maʿâfirîler; Ebû Kubeyl onlardan rivayet etti.

Ve **كسحاب**; ve es-Sağânî onu **قطام** gibi ضبط etti: Yemâme’de Benî Yeşkür’e ait hurmalık; es-Sağânî onu nakletti.

Ve **خبوشان**: fetha ile ve **الموحدة**’nın zammıyla: Nîsâbûr’da bir yer; ve ondan: en-Necm Muhammed b. el-Muvaffak el-**خبوشاني**, Mısır sakini; 510 yılında doğdu; ve Gazâlî’nin talebesi Muhammed b. Yahyâ üzerine fıkıh öğrendi; ve 565 yılında Mısır’a geldi; İmam Şâfiî’nin çarşısında ikamet etti; ve onun imarına girişti; ve onun telifleri vardır; onlardan: **تحقيق المحيط**, on altı ciltte; ve Kahire’de el-Kuşeyrî’den hadis rivayet etti; ve o, ma‘rûfu emreden, münkerden nehyeden idi; Mısır’dan Ubeydîlerin hutbesini kaldırdı; ve Sultan Selâhaddîn onun için İmam Şâfiî’nin yanında medrese bina etti; ve onda ders verdi; 587 yılında vefat etti; ve elbisesi içinde defnedildi, İmam’ın ayağının altında; ve kabri bilinir.

Ve **خباشات العيش**: zamm ile; es-Sağânî’nin ضبط ettiği gibi; ve siyakının zahiri onun fetha ile olduğunu vehmettirir: buradan ve buradan **يخبش** edilerek, yiyecek ve benzeri şeylerden alınan şey; el-Leys’ten. Ve **الخبش** **الهبش** gibidir, eşittir; ve o, şeyin toplanmasıdır.

Ve insanlardan **الخباشات**: çeşitli kabilelerden bir cemaat; **كالهباشات** gibi; el-Lihyânî’den. El-Ezherî dedi: o, **الحاء المهملة** iledir.

Ve **قاع الأخباش**: Yemen’de bir yer; es-Sağânî onu nakletti.

Ve **خباشة**: **كثمامة** gibi: el-Esedî Zerr b. Hubeyş’in dedesi.

Ve **خباشة**: İbrâhîm b. Ebî ʿAble’nin kendisinden rivayet ettiği muhaddis Şerîk’in babası; yahut o, yani bu sonuncusu **السين المهملة** iledir.

Ve أما **خنبش**: **كجعفر** gibi; onun zikri **النون**’da gelecektir; ve burada el-Ezherî ve başkaları onu zikretti; çünkü o, **الخبش**’ten **فنعل** veznindedir.
