# خبع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%A8%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خبع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خبع

خبع بالمكان، كمنع: أقام به، وخبع فيه، أي دخل، عن ابن دريد، وخبع الصبي خبوعا بالضم: انقطع نفسه، وفحم من البكاء، كما في الصحاح والمحكم، ونقله ابن فارس أيضا. وقال: فإن كان صحيحا فهو من الباب، كأن بكاءه خبئ، قال: والخاء والباء والعين ليس أصلا، وذلك أن العين مبدلة من الهمزة. والخبع: الخبء، أي لغة فيه. يقال: خبعت الشيء، أي خبأته. نقله الجوهري. وفي اللسان: وأما الخبع بمعنى الخبء فعلى الإبدال، لا يعتد به من هذا الباب.
 قال ابن دريد: وبنو تميم يقولون للخباء: الخباع وأنشدوا لذي الرمة:
  أعن توسمت من خرقاء منزلةماء الصبابة من عينيك مسجوم يريد أأن توسمت. قال: وأنشد أبو حاتم، لرجل من أهل اليمامة.

  فعيناش عيناها وجيدش جـيدهـا                      سوى عن عظم الساق منش دقيق يريد سوى أن، قال: وأكثر ربيعة يجعل كاف المؤنث شينا.
 وعلى هذا قالوا: ا مرأة خبعة طلعة، كهمزة أي تختبئ تارة وتبدو أخرى. وفي اللسان: أي تخبأ نفسها مرة، وتبديها مرة، وهي بمعنى خبأة بالهمزة. ومما يستدرك عليه: الخبعة كهمزة: المزعة من القطن، عن الهجري.

### Türkçe

**خبع** mekânda, **كمنع** (vezninde): orada ikamet etti; ve **خبع** onda, yani girdi; İbn Düreyd’den. Ve çocuk **خبوعا** (zamm ile): nefesi kesildi ve ağlamadan boğuldu; **الصحاح** ve **المحكم**’de olduğu gibi; İbn Fâris de onu nakletti. Ve dedi: Eğer sahih ise o, babdandır; sanki onun ağlaması **خبئ**’dir. Dedi: **الخاء** ve **الباء** ve **العين** asl değildir; çünkü **العين** hemzeden بدل edilmiştir. Ve **الخبع**: **الخبء**’dür; yani onda bir dildir. Denir: **خبعت الشيء**; yani onu **خبأته**. Cevherî onu nakletti. Ve **اللسان**’da: **الخبع**’ın **الخبء** manasında olması ise ibdâl üzerinedir; bu babdan sayılmaz.

İbn Düreyd dedi: Benû Temîm **الخباء** için **الخباع** derler; ve Zü’r-Rumme’ye ait şu beyti okudular:

أعن توسمت من خرقاء منزلةماء الصبابة من عينيك مسجوم

“**أأن توسمت**”yi kasteder. Dedi: Ebû Hâtim, Yemâme ehlinden bir adam için şu beyti okudu:

فعيناش عيناها وجيدش جـيدهـا                      سوى عن عظم الساق منش دقيق

“**سوى أن**”yi kasteder. Dedi: Rebîa’nın çoğu, müennesin **كاف**’ını **شينا** yapar.

Bunun üzerine dediler: **ا مرأة خبعة طلعة**; **كهمزة** (gibi); yani bazen gizlenir ve başka bir defa görünür. Ve **اللسان**’da: yani kendisini bir kere **تخبأ** eder, bir kere de onu ortaya koyar; ve o, hemze ile **خبأة** manasındadır. Ve üzerine istidrâk olunanlardandır: **الخبعة** **كهمزة**: pamuktan bir parça; Hicrî’den.
