# خبق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%A8%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خبق

الخِبَقُّ مثل الهِجَفِّ: الطويل من الرجال، وإِن شئت كسرت الباء إِتباعاً للخاء، وفي الصحاح: طويل ولم يُخصِّص. وفرس خِبَقٌّ وخِبِقٌّ: سريع. وناقة خِبِقّةٌ وخِبِقٌّ؛ عن ابن الأَعرابي ولم يفسره، قال ابن سيده: وأَراها السريعة. وناقة خِبِقَّى: وَساعٌ؛ عنه أَيضاً.
والخَبْق: صوت الحَياء عند الجِِماع، وامرأَة خَبُوقٌ: يسمع منها ذلك. والخَبْقةُ: الأَرض الواسِعة. فرس أَشَقٌّ خِبَقٌّ في العَدْوِ: مثل الدِّفِقَّى؛ وينشد:
يَعْدُو الخِبِقَّى والدِّفِقَّى مِنْعَب
وروي عن عقبة بن رُؤبة أَنه سُمِع يصف فرساً يقول: أَشَقُّ أَمَقُّ خِبَقٌّ، قال: وقيل: خِبَقّ إِتباع الأَشَقِّ الأَمَقِّ، والقولُ إِنه يفرد بالنعت للطويل. ابن الأَعرابي: خُبَيْقٌ تصغير خَبْق، وهو الطُّول. ويقال: حَبَقَ وخَبَقَ إِذا ضَرط؛ قال أَبو عُبيدةَ: الدِّفِقَّى هو التَّدَفُّق في المَشْي ومثله الخِبِقَّى. ابن الأَعرابي: ناقة خبِقَّة وخِبِقٌّ وخِبقَّى ودِفِقَّى ودِفقَّة أَي وساعٌ، قال: وفرس خِبَقّ ورجل خِبَقٌّ وثّابٌ.

### Türkçe

**الخِبَقُّ** tıpkı **الهِجَفِّ** gibidir: erkeklerden uzun olan; ve istersen **الباء**’yı, **الخاء**’ya uydurma olarak kesreli yaparsın. Ve **الصحاح**’ta: “uzun” (denilmiştir) ve tahsis etmemiştir. Ve **خِبَقٌّ** ve **خِبِقٌّ** bir at: hızlı. Ve **خِبِقّةٌ** ve **خِبِقٌّ** bir dişi deve; İbnü’l-A‘râbî’den (naklen) ve onu açıklamamıştır. İbn Sîde dedi: “Ben onu hızlı olan görüyorum.” Ve **خِبِقَّى** bir dişi deve: geniş (yürüyüşlü); ondan da (naklen) yine.

Ve **الخَبْق**: cinsel birleşme sırasında hayânın sesi; ve **خَبُوقٌ** bir kadın: ondan bu işitilir.

Ve **الخَبْقةُ**: geniş arazi. Koşuda **أَشَقٌّ خِبَقٌّ** bir at: **الدِّفِقَّى** gibi; ve şu beyit okunur:
يَعْدُو الخِبِقَّى والدِّفِقَّى مِنْعَب

Ve Ukbe b. Ru’be’den rivayet olundu ki bir atı vasfederken işitildi, şöyle diyordu: **أَشَقُّ أَمَقُّ خِبَقٌّ**. Dedi: Ve “**خِبَقّ**”, **الأَشَقِّ الأَمَقِّ**’e uydurmadır, denildi; ve söz (şudur ki) uzun için sıfat olarak tek başına kullanılır.

İbnü’l-A‘râbî: **خُبَيْقٌ**, **خَبْق**’ın küçültmesidir; ve o, uzunluktur. Ve denilir: **حَبَقَ** ve **خَبَقَ**, yellenince. Ebû Ubeyde dedi: **الدِّفِقَّى**, yürüyüşte **التَّدَفُّق**tur; ve onun benzeri **الخِبِقَّى**dır.

İbnü’l-A‘râbî: **خبِقَّة** ve **خِبِقٌّ** ve **خِبقَّى** ve **دِفِقَّى** ve **دِفقَّة**, yani geniş (yürüyüşlü). Dedi: Ve **خِبَقّ** bir at ve **خِبَقٌّ** bir adam: sıçrayıcıdır.
