# خبل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%A8%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خبل

الخَبْلُ، بالتسكين: الفسادُ. ابن سيده: الخَبْل فساد الأَعضاء حتى لا يَدْري كيف يمشي فهو مُتَخَبِّل خَبِل مُخْتَبَل. وبَنُو فلان يُطالبون بني فلان بدماء وخَبْلٍ أَي بقطع أَيد وأَرجل والجمع خُبُول؛ عن ابن جني. ويقال: لنا في بني فلان دِماء وخُبُول، فالخُبُول قَطْعُ الأَيدي والأَرجل. وقال رجل من العرب: إِن لنا في بني فلان خَبْلاً في الجاهلية أَي قطع أَيد وأَرجل وجراحات، وروي عنه، صلى الله عليه وسلم، أَنه قال: من أُصيب بدَمٍ أَو خَبْل؛ الخَبْل: الجِرَاح، أَي من أُصيب بقتل نفس أَو قطع عضو فهو بالخيار بين إِحدى ثلاث فإِن أَراد الرابعة فخذوا على يديه بين أَن يَقْتَصَّ أَو يأْخذ العَقْل أَو يعفو، فمن قَبِل من ذلك شيئاً ثم عدا بعد ذلك فقَتَل فله النار خالداً فيها مخلداً. ويقال: خَبَل الحُبُّ قلبَه إِذا أَفسده بخُبْلة. ابن الأَعرابي: الخُبْلة الفساد من جراحة أَو كلمة. ورجل مُخَبَّل: كأَنه قد قطعت أَطرافه. والخَبْل، بالجزم: قَطْعُ اليد أَو الرجل. ابن الأَعرابي: الخَبَل، بالتحريك، الجنُّ والخَبَل الإِنْس والخَبَل الجراحة والخَبَل المَزَادة والخَبَل جَوْدة الحُمْق بلا جنون والخَبَل القِرْبة المَلأَى. وخَبِلَت يدُه إِذا شَلَّت. والخَبْل في عَروض البسيط والرجز: ذهاب السين والتاء
(* قوله «والتاء» هكذا في الأصل،
قال شارح القاموس: وكذا في المحكم وكأنه غلط والصواب والفاء كما في القاموس) من مستفعلن، مشتق من الخَبْل الذي هو قطع اليد؛ قال أَبو إِسحق: لأَن الساكن كأَنه يد السبب فإِذا حذف الساكنان صار الجزء كأَنه قطعت يداه فبقي مضطرباً، وقد خَبَل الجزءَ وخَبَّله. وأَصابه خَبْل أَي فالج وفساد أَعضاء وعقل.
والخَبَل، بالتحريك: الجنُّ وهم الخابِل، وقيل: الخابل الجِنُّ، والخَبَل اسم الجمع كالقَعَد والرَّوَح اسمان لجمع قاعد ورائح، وقيل: هو جمع؛ قال ابن بري: ومنه قول حاتم الطائي:
ولا تَقُولي لشيءٍ كنتُ مُهْلِكَهُ:
مَهْلاً ولو كنتُ أُعطي الجِنَّ والخَبَلا
قال: الخَبَل ضرب من الجن يقال لهم الخابل، أَي لا تَعْذُلِيني في مالي ولو كنت أُعطيه الجن ومن لا يُثْني عَليَّ؛ قال: وأَما قول مُهَلْهِل: لو كنت أَقتل جِنّ الخابِلَينِ كما
أَقتُل بَكْراً، لأَضْحَى الجنُّ قد نَفِدوا
نَفِد يَنْفَد: فَنِيَ. قال الله تعالى: لنَفِد البحرُ قبل أَن تَنْفَد كلمات ربي. ونَفَذَ يَنْفُذ خَرَج. قال الله تعالى: فانْفُذوا لا تَنْفُذون إِلاَّ بسلطان والخابِلانِ: الليلُ والنهارُ لأَنهما لا يأْتيان على أَحد إِلاَّ خَبَلاه بهَرَمٍ. والخابل: الشيطان. والخابل: المُفْسِد. والخَبَال: الفساد. وفي حديث ابن مسعود: أَن قوماً بَنَوْا مسجداً بظَهْر الكوفة فأَتاهم وقال: جئت لأَكْسِرَ مسجد الخَبَال، فكسره ثم رجع؛ قال شمر: الخَبَال والخَبْل الفساد والحبس والمنع. وفي الحديث: وبِطانة لا تَأْلوه خَبَالاً أَي لا تُقَصِّر في إِفساد أَمره. وقالوا: خَبْلٌ خابل، يذهبون إِلى المبالغة؛ قال مَعْقِل بن خويلد:
نُدَافِع قوماً مُغْضَبِينَ عليكُم،
فَعَلْتم بهم خَبْلاً من الشَّرِّ خابِلا
والخَبْل والخُبْل والخَبَل والخَبَال: الجنون. ويقال: به خَبَال أَي مَسٌّ، وبه خَبَل أَي شيء من أَهل الأَرض. وقال الليث: الخَبَل جنون أَو شبهه في القلب. ورجل مَخْبُول وبه خَبَل وهو مُخَبَّل: لا فؤَاد معه. ابن الأَعرابي: المُخَبَّل المجنون، وبه سمي المُخَبَّل الشاعر وهو المُخْتَبَل؛ قال الشاعر:
وأَراني طَرِباً في إِثْرِهِم،
طَرَبَ الوالهِ أَو كالمُخْتَبَل
المُخْتَبَل: الذي اخْتُبِل عقلُه أَي جُنَّ. وقد خَبَله الحزنُ واخْتَبَله وخَبِل خَبَالاً، فهو أَخْبَل وخَبِلٌ. ودهر خَبِل: مُلْتَوٍ على أَهله لا يرون فيه سروراً. التهذيب: وقد خَبَله الدهرُ والحزنُ والشيطانُ والحُبُّ والداءُ خَبْلاً؛ وأَنشد:
يَكُرُّ عليه الدَّهْرُ حتى يَرُدَّهُ
دَوىً، شَنَّجَتْه جِنُّ دهر وخابِلُه
ومن أَمثالهم: عاد غَيْثٌ على ما خَبَل أَي أَفْسَد. وقد خَبَله وخَبَّله واخْتَبَلَه إِذا أَفْسَد عقلَه وعضوَه. والخَبَال: النقصان، وهو الأَصل، ثم سُمِّي الهلاك خَبَالاً؛ واستعاره بعض الشعراء للدَّلْو فقال يصفها:أَخُذِمَتْ أَم وُذِمَتْ أَم مالَها؟
أَم صادَفَتْ في قَعْرها خَبَالَها؟
وقد تقدمت جِبَالَها، بالجيم، يعني ما أَفسدها وخَرَّقها. الفراء: الخَبَال أَن تكون البئر مُتَلَجِّفة فربما دَخَلَت الدلوُ في تَلجيفها فتتخرَّق. والخَبَال: عُصَارة أَهل النار. ابن الأَعرابي: الخَبَال السَّمُّ القاتل. وفي الحديث: من شَرِبَ الخَمر سَقاه الله من طينة الخَبَال يوم القيامة؛ جاء في تفسيره أَن الخَبَال عُصارة أَهل النار. والخَبَال في الأَصل: الفساد، ويكون في الأَفعال والأَبدان والعقول. وطينة الخَبَال: ما سالَ من جلود أَهل النار. وفي الحديث: من أَكل الرِّبا أَطعمه الله من طِينة الخَبَال يوم القيامة. وأَما الذي في الحديث: مَنْ قَفَا مُؤْمناً بما ليس فيه وقَفَه اللهُ تعالى في رَدْغَة الخَبَال حتى يجيء بالمَخْرَج منه، فيقال: هو صديد أَهل النار؛ قوله قَفَا أَي قَذَف، والرَّدْغة الطِّينة، وفلان خَبَال على أَهله أَي عَناء. وقوله في التنزيل العزيز: لا يَأْلُونكم خَبَالاً؛ قال الزجاج: الخَبَال الفساد وذهاب الشيء؛ وأَنشد بيت أَوس:أَبَني لُبَيْنَى، لَسْتُم بِيَدٍ
إِلاَّ يَداً مَخْبُولة العَضُد
وقال ابن الأَعرابي: أَي لا يُقَصِّرون في فسادكم. وفي الحديث: بين يَدَي الساعة خَبْل أَي فساد الفتنة والهَرْج والقتل. والخَبْل: الفساد في الثمر. وفي الحديث: أَن الأَنصار شَكَوْا إِلى رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أَن رجلاً صاحب خَبْل يأْتي إِلى نخلهم فيُفْسدُ، أَي صاحب فساد. والخَبَل: فساد في القوائم. واخْتَبَلَت الدابةُ: لم تَثْبُت في مَوْطِئها. والإِخْبال: أَن يُعْطَى الرجلُ البعيرَ أَو الناقةَ ليركبها ويَجْتَزَّ وبرها وينتفع بها ثم يردّها، يقال منه: أَخْبَلْت الرجلَ أُخْبِله إِخبالاً. واسْتَخْبَل الرجلَ إِبلاً وغنماً فأَخْبَلَه: استعار منه ناقة لينتفع بأَلبانها وأَوبارها أَو فرساً يغزو عليه فأَعاره، وهو مثل الإِكْفاء؛ قال زهير:
هُنالك إِن يُسْتَخْبَلوا المالَ يُخْبِلوا،
وإِن يُسْأَلوا يُعْطُوا، وإِن يَيْسِروا يَغْلوا
والإِكْفاء: أَن يعطيه الناقة لينتفع بلبنها ووَبَرها وما تَلِده في عامها، والإِخْبال مثل الإِكْفاء في اللبَّن والوبر دون الولد؛ ذكره ابن بري وروى بيت لبيد في صفة الفرس: غير طويل المُخْتَبَل، بالخاء المعجمة، من هذا أَي غير طويل مدة العارِيّة، ومن قال غير طويل المُحْتَبَل، بالحاء المهملة، أَراد أَنه غير طويل الرُّسغ، وهو موضع الحَبل من يده؛ وقال الليث: مُخْتَبَله قوائمه واختبالها أَن لا تثبت في مواطئها. والخَبْل في كل شيء: القَرْض والاستعارةُ. والخَبْل: ما زدته على شرطك الذي يشترطه لك الجَمّال. وخَبَل الرجلَ عن كذا وكذا يَخْبُله خَبْلاً: عَقَله وحَبَسه ومَنَعه. وما خَبَلك عنا خَبْلاً أَي ما حَبَسك؛ قال الشاعر: فيرى كذلك أَن يُفَرِّدَ راكِبٌ
أَبداً، وما خَبَلَ الرياحَ الخابِلُ
واللهُ سبحانه وتعالى خابِلُ الرِّياح أَي حابسُها، فإِذا شاء عز وجل أَرْسَلَها.
والمُخَبَّل من الوَجَع: الذي يمنعه وَجَعُه من الانبساط في المشي. والخَبَل: طائر يَصِيح الليل كُلَّه صوتاً واحداً يَحْكي ماتت خَبْلَ. والمُخَبَّل: شاعر من بني سَعْد. ومُخَبِّل، بكسر الباء: اسم الدَّهْر؛ قال الحرث بن حِلِّزَة:
فَضَعي قِناعَك، إِنَّ رَيْـ
ـبَ مُخَبِّلٍ أَفْنى مَعَدَّا
والخَبَال الذي في شعر لبيد: اسمُ فرَس؛ قال ابن بري يعني قول لبيد: تَكاثَرَ قُرْزُلٌ والجَوْنُ فيها،
وتَحْجُل والنَّعامةُ والخَبَال

### Türkçe

**الخَبْلُ**, sükûn ile: bozulma. İbn Sîde: **الخَبْل** uzuvların bozulmasıdır; ta ki nasıl yürüdüğünü bilmez; o hâlde o, **مُتَخَبِّل** **خَبِل** **مُخْتَبَل**’dir. Ve falanın oğulları falanın oğullarından kanlar ve **خَبْل** talep ederler; yani el ve ayakların kesilmesi; çoğulu **خُبُول**’dür; İbn Cinnî’den. Ve denilir: bizim falan oğullarında kanlar ve **خُبُول** vardır; işte **الخُبُول** el ve ayakların kesilmesidir. Ve Araplardan bir adam dedi: şüphesiz bizim falan oğullarında câhiliyede **خَبْل** vardır; yani el ve ayakların kesilmesi ve yaralar; ondan rivayet olundu; sallallahu aleyhi ve sellem’den rivayet olundu ki dedi: kim bir kan ile yahut **خَبْل** ile musîbetlenirse; **الخَبْل**: yaralardır; yani kim bir canın öldürülmesi yahut bir uzvun kesilmesi ile musîbetlenirse, üçten birisi arasında muhayyerdir; eğer dördüncüyü isterse ellerine yapışın: ya kısas yapması, yahut diyet alması, yahut affetmesi; kim bunlardan bir şeyi kabul eder de sonra bunun ardından saldırıp öldürürse, ona ateş vardır; onda ebedî olarak, orada ebedîleştirilmiş. Ve denilir: **خَبَل** aşk onun kalbini, onu bir **خُبْلة** ile bozduğu zaman. İbnü’l-A‘râbî: **الخُبْلة** bir yara yahut bir sözden olan bozulmadır. Ve **مُخَبَّل** adam: sanki uçları kesilmiş gibidir. Ve **الخَبْل**, cezîm ile: elin yahut ayağın kesilmesidir. İbnü’l-A‘râbî: **الخَبَل**, hareke ile: cinlerdir; ve **الخَبَل** insanlar; ve **الخَبَل** yara; ve **الخَبَل** su tulumu; ve **الخَبَل** cinlenme olmaksızın ahmaklığın iyiliği; ve **الخَبَل** dolu kırbadır. Ve **خَبِلَت** onun eli, felç olduğu zaman. Ve **الخَبْل** basît ve recez arûzunda: **مستفعلن**’den **السين** ve **التاء**’nın gitmesidir
(* “ve **التاء**” sözü asılda böyle; Kâmûs şârihi dedi: ve muhkem’de de böyledir; sanki yanlıştır; doğrusu Kâmûs’ta olduğu gibi **الفاء**’dır) **الخَبْل**’den türetilmiştir ki o elin kesilmesidir; Ebû İshâk dedi: çünkü sâkin sanki sebebin eli gibidir; sâkinler hazfedilince parça sanki iki eli kesilmiş gibi olur da çalkantılı kalır; ve parçayı **خَبَل** etti ve onu **خَبَّله**. Ve ona **خَبْل** isabet etti; yani felç ve uzuvların ve aklın bozulması.

Ve **الخَبَل**, hareke ile: cinlerdir; ve onlar **الخابِل**’dir; ve denildi: **الخابل** cinlerdir; ve **الخَبَل** cem‘ ismidir; tıpkı **القَعَد** ve **الرَّوَح**’ın, **قاعد** ve **رائح**’in cem‘i için iki isim olması gibi; ve denildi: o bir çoğuldur; İbn Berrî dedi: ve ondandır Hâtim et-Tâî’nin sözü:
ولا تَقُولي لشيءٍ كنتُ مُهْلِكَهُ:
مَهْلاً ولو كنتُ أُعطي الجِنَّ والخَبَلا
Dedi: **الخَبَل** cinlerden bir türdür; onlara **الخابل** denilir; yani malım hususunda beni kınama; cinlere ve beni övmeyene veriyor olsam bile; dedi: ama Mühelhil’in sözü:
لو كنت أَقتل جِنّ الخابِلَينِ كما
أَقتُل بَكْراً، لأَضْحَى الجنُّ قد نَفِدوا
**نَفِد** **يَنْفَد**: tükendi. Allah Teâlâ dedi: “Rabbimin kelimeleri tükenmeden önce deniz tükenirdi.” Ve **نَفَذَ** **يَنْفُذ**: çıktı. Allah Teâlâ dedi: “Öyleyse geçin; bir sultan olmaksızın geçemezsiniz.” Ve **الخابِلانِ**: gece ve gündüzdür; çünkü onlar hiç kimsenin üzerinden geçmezler ki onu bir ihtiyarlıkla **خَبَلا** etmesinler. Ve **الخابل**: şeytandır. Ve **الخابل**: bozguncudur. Ve **الخَبَال**: bozulmadır. İbn Mes‘ûd hadîsinde: bir kavim Kûfe’nin arkasında bir mescid yaptı; onlara geldi ve dedi: **الخَبَال** mescidini kırmaya geldim; onu kırdı, sonra döndü; Şemmer dedi: **الخَبَال** ve **الخَبْل** bozulma ve hapsetme ve men‘dir. Ve hadîste: “ve bir iç yüz ki ona **خَبَالاً** eksik etmez”; yani onun işini bozmakta kusur etmez. Ve dediler: **خَبْلٌ خابل**; mübalağaya giderler; Ma‘kıl b. Huveylid dedi:
نُدَافِع قوماً مُغْضَبِينَ عليكُم،
فَعَلْتم بهم خَبْلاً من الشَّرِّ خابِلا
Ve **الخَبْل** ve **الخُبْل** ve **الخَبَل** ve **الخَبَال**: deliliktir. Ve denilir: onda **خَبَال** vardır; yani dokunma; ve onda **خَبَل** vardır; yani yer ehli tarafından bir şey. Leys dedi: **الخَبَل** kalpte delilik yahut onun benzeridir. Ve **مَخْبُول** adam; ve onda **خَبَل** vardır; ve o **مُخَبَّل**’dir: onunla birlikte bir yürek yoktur. İbnü’l-A‘râbî: **المُخَبَّل** delidir; ve onunla **المُخَبَّل** şaire isim verildi; o **المُخْتَبَل**’dir; şair dedi:
وأَراني طَرِباً في إِثْرِهِم،
طَرَبَ الوالهِ أَو كالمُخْتَبَل
**المُخْتَبَل**: aklı **اخْتُبِل** edilmiş olan; yani delirmiş. Ve onu hüzün **خَبَله** etti ve onu **اخْتَبَله** etti; ve **خَبِل** **خَبَالاً**; o hâlde o **أَخْبَل** ve **خَبِلٌ**’dir. Ve **خَبِل** devir: ehli üzerine dolambaçlıdır; onda sevinç görmezler. Tehzîb: ve onu devir ve hüzün ve şeytan ve aşk ve hastalık **خَبْلاً** ile **خَبَله** etti; ve inşâd etti:
يَكُرُّ عليه الدَّهْرُ حتى يَرُدَّهُ
دَوىً، شَنَّجَتْه جِنُّ دهر وخابِلُه
Ve onların darb-ı mesellerindendir: “**عاد غَيْثٌ على ما خَبَل**”; yani bozduğunun üzerine yağmur döndü. Ve onu **خَبَله** etti ve onu **خَبَّله** etti ve onu **اخْتَبَلَه** etti; aklını ve uzvunu bozduğu zaman. Ve **الخَبَال**: eksilmedir; ve o asıldır; sonra helâk **خَبَالاً** diye adlandırıldı; ve bazı şairler onu kovaya ödünç aldı; onu vasfederek dedi:أَخُذِمَتْ أَم وُذِمَتْ أَم مالَها؟
أَم صادَفَتْ في قَعْرها خَبَالَها؟
Ve daha önce **جِبَالَها**, **الجيم** ile, geçti; yani onu bozan ve onu yırtan şey. Ferrâ: **الخَبَال** kuyunun **مُتَلَجِّفة** olmasıdır; bazen kova onun **تَلجيف**’ine girer de yırtılır. Ve **الخَبَال**: cehennem ehlinin süzüntüsüdür. İbnü’l-A‘râbî: **الخَبَال** öldürücü zehirdir. Ve hadîste: kim şarap içerse Allah ona kıyamet günü **طينة الخَبَال**’dan içirir; onun tefsirinde geldi ki **الخَبَال** cehennem ehlinin süzüntüsüdür. Ve **الخَبَال** aslında: bozulmadır; fiillerde ve bedenlerde ve akıllarda olur. Ve **طينة الخَبَال**: cehennem ehlinin derilerinden akan şeydir. Ve hadîste: kim ribâ yerse Allah ona kıyamet günü **طِينة الخَبَال**’dan yedirir. Ve hadîste olan şeye gelince: “kim bir mü’mini onda olmayan bir şeyle **قَفَا** ederse, Allah Teâlâ onu **رَدْغَة الخَبَال** içinde durdurur; ondan çıkış yolunu getirinceye kadar”; denilir: o cehennem ehlinin irinidir; **قَفَا** sözü: yani attı; ve **الرَّدْغة** çamurdur; ve falan, ehli üzerine **خَبَال**’dır; yani meşakkat. Ve aziz tenzîlde olan sözü: “size **خَبَالاً** eksik etmezler”; Zeccâc dedi: **الخَبَال** bozulma ve şeyin gitmesidir; ve Evs’in beytini inşâd etti:أَبَني لُبَيْنَى، لَسْتُم بِيَدٍ
إِلاَّ يَداً مَخْبُولة العَضُد
İbnü’l-A‘râbî dedi: yani sizin bozulmanızda kusur etmezler. Ve hadîste: kıyametin önünde **خَبْل** vardır; yani fitnenin bozulması ve kargaşa ve öldürme. Ve **الخَبْل**: meyvede bozulmadır. Ve hadîste: Ensâr, Resûlullah’a, sallallahu aleyhi ve sellem, şikâyet etti: **خَبْل** sahibi bir adam hurmalıklarına geliyor da bozuyor; yani bozulma sahibi. Ve **الخَبَل**: bacaklarda bozulmadır. Ve **اخْتَبَلَت** binek: basacağı yerde sağlam durmadı. Ve **الإِخْبال**: adama deve yahut dişi deve verilmesidir; ona binsin ve yününü kessin ve ondan faydalansın, sonra onu geri versin; ondan denilir: **أَخْبَلْت** adamı, onu **أُخْبِله** **إِخبالاً**. Ve adam **اسْتَخْبَل** birinden develer ve koyunlar; o da onu **أَخْبَلَه**: ondan sütlerinden ve yünlerinden faydalansın diye bir dişi deve yahut onunla gazâ etsin diye bir at ödünç aldı; o da ona ödünç verdi; ve o, **الإِكْفاء** gibidir; Züheyr dedi:
هُنالك إِن يُسْتَخْبَلوا المالَ يُخْبِلوا،
وإِن يُسْأَلوا يُعْطُوا، وإِن يَيْسِروا يَغْلوا
Ve **الإِكْفاء**: ona dişi deveyi vermesidir; sütünden ve yününden ve o yıl doğuracağı şeyden faydalansın diye; ve **الإِخْبال**, süt ve yünde, yavru olmaksızın, **الإِكْفاء** gibidir; onu İbn Berrî zikretti; ve Lebîd’in atın sıfatında beytini rivayet etti: **غير طويل المُخْتَبَل**, **الخاء** mu‘ceme ile, bundan; yani âriyet müddeti uzun olmayan; ve kim **غير طويل المُحْتَبَل**, **الحاء** muhmela ile, derse, onun maksadı: o, uzun **الرُّسغ** sahibi değildir; o, elinden ipin yeri olan mevzidir; Leys dedi: **مُخْتَبَله** onun bacaklarıdır; ve onların **اختبال**’ı, basacakları yerlerde sağlam durmamalarıdır. Ve **الخَبْل** her şeyde: kemirme ve ödünç almadır. Ve **الخَبْل**: deveci senin için şart koştuğu şart üzerine artırdığın şeydir. Ve adamı şundan şundan **خَبَل** etti, onu **يَخْبُله** **خَبْلاً**: onu bağladı ve hapsetti ve men‘ etti. Ve bizi bırakıp senden alıkoyan şey seni **خَبْلاً** ile neydi; yani seni ne hapsetti; şair dedi:
فيرى كذلك أَن يُفَرِّدَ راكِبٌ
أَبداً، وما خَبَلَ الرياحَ الخابِلُ
Ve Allah, subhânehû ve teâlâ, **خابِلُ الرِّياح**’tır; yani onların hapsedicisidir; dilediği zaman, azze ve celle, onları gönderir.

Ve ağrıdan **المُخَبَّل**: ağrısı onu yürüyüşte yayılmaktan men‘ eden kimsedir. Ve **الخَبَل**: bütün gece tek bir sesle öten bir kuştur; “**ماتت خَبْلَ**”i taklit eder. Ve **المُخَبَّل**: Benî Sa‘d’dan bir şairdir. Ve **مُخَبِّل**, **الباء**’nın kesriyle: dehrin adıdır; Hâris b. Hillize dedi:
فَضَعي قِناعَك، إِنَّ رَيْـ
ـبَ مُخَبِّلٍ أَفْنى مَعَدَّا
Ve Lebîd’in şiirindeki **الخَبَال**: bir atın adıdır; İbn Berrî dedi: yani Lebîd’in sözü:
تَكاثَرَ قُرْزُلٌ والجَوْنُ فيها،
وتَحْجُل والنَّعامةُ والخَبَال
