# خب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: خب

خَبَّ
1 خَبَّ خب , (A, L, K,) sec. pers. خَبِبْتَ, like عَلِمْتَ, aor. يَخَبُّ, inf. n. خِبٌّ; (S, L, K; *) or خَبَّ, [sec. pers. خَبَبْتَ,] aor. يَخُبُّ, like يَقْتُلُ, inf. n. خَبٌّ; (Msb; [in which خِبٌّ is regarded as a simple subst.; but I doubt the correctness of this, and of the verb's being like قَتَلَ;]) He (a man) was, or became, deceitful, (Msb, K, TA,) wicked, dishonest, or dissimulating, (K, TA,) and a mischief-maker: (TA:) [or] he was, or became, a great deceiver, or very deceitful, (S, A, L, K, TA,) wicked and deceitful, and a mischief-maker. (S, * A, * L, TA.) [In the K and TA, neither the aor. nor the inf. n. of خَبَّ as signifying “ he was, or became, a great deceiver, or very deceitful, ” is specified; nor the sec. pers. of the pret., which indicates the form of the aor.] ― -b2- [Hence, app.,] خَبَّ signifies also He alighted and abode in a depressed tract of ground, in order that his place might be unknown, from a motive of niggardliness [to avoid claims upon his hospitality, thus deceiving passers by]. (K, TA.) ― -b3- And He denied, or refused, what he possessed. (K.) -A2- خَبَّ, (S, A, K,) aor. يُخُبُّ, with damm, (S, A,) deviating from a general rule, accord. to which an intrans. v. of this class [of the measure فَعَلَ] should be with kesr, (MF,) inf. n. خَبٌّ (S, K) and خَبَبٌ and خَبِيبٌ, (S, A, K,) He went the pace, or in the manner, denoted by خَبَبٌ as explained below; said of a horse; (S, A, K;) as also ↓ اختبّ: (Th, K:) and in like manner said of a man. (TA.) You say, جَاؤُوا تَخُبُّ بِهِمُ الدَّوَابُّ [They came, the beasts going with them the pace, or in the manner, termed خَبَبٌ]. (A.) And خَبَّ فِى الأَمْرِ, aor. خَبُ٣َ , inf. n. خَبَبٌ, He hastened to begin the affair. (Msb.) ― -b2- [Hence,] خَبَّ, (aor. يَخُبُّ, TA, [inf. n. خَبٌّ,]) said of the sea, (tropical:) It was, or became, agitated, or in a state of commotion; (T, S, A, K, TA;) the waves dashing together, and the winds whirling; (T, A, TA;) such being the case at a certain period, when the ships make for the shore, for safety, or cast anchor. (T, TA.) You say, أَصَابَهُمُ الخَبُّ (tropical:) Agitation, or commotion, of the sea, with a whirling of the winds, befell them: (T, A, TA:) or اصابهم خَبٌّ, i. e. خَبَّ بِهِمُ البَحْرُ (tropical:) The sea became agitated, or in a state of commotion, with them. (S, TA.) ― -b3- Also, said of the dust, (tropical:) It rose high: (JK, TA:) and (tropical:) it ran along. (TA.) ― -b4- And said of a plant, or of herbage, (tropical:) It became tall. (JK, S, A, K.)

خبّب
2 خبّب خبب , (JK, S, A, K,) inf. n. تَخْبِيبٌ, (JK, TA,) He deceived another; (S, K;) namely, another's young man, or slave: (S:) or deceived much or greatly: (Har p. 591:) and he corrupted another; (JK, A, TA;) namely, another's male or female slave. (TA.) You say, خبّب عَلَيْهِ صَدِيقَهُ, (Aboo-Bekr, TA,) and عَبْدَهُ, and حَلِيلَتَهُ, (A,) He corrupted, and rendered disaffected to him, (Aboo-Bekr, A,) his friend, (Aboo-Bekr,) and his male slave, and his wife. (A.) -A2- He bound his arm, or hand, with a خِبَّة, i. e. a piece of rag like a fillet. (A, TA.) -A3- It (one's flesh) wasted so that there appeared streaks upon the skin. (TA.) -A4- See also R. Q. 1.

خابّ
3 خابّ خاب : see مُخَابٌّ. [It seems that خابّهُ, if used, signifies He acted treacherously towards him, and took him unawares.] ― -b2- And [the inf. n.] مُخَابَّةٌ signifies The being heavy, or sluggish, and holding back from a thing. (JK.)

اخبّ
4 اخبّ أخاب أخب اخب خاب خب خبا He made a horse to go the pace, or in the manner, denoted by خَبَبٌ as explained below. (S, A, K.)

اختبّ
8 اختبّ أختب اختب ٱختب : see 1. -A2- اختبّ مِنْ ثَوْبِه خُبَّةً, (S,) or, خِبَّةً, and اختبّ ثَوْبَهُ, (JK,) He took forth [or, app., tore] from his garment a piece of ray like a fillet. (S.)

خَبْخَبَ
R. Q. 1 خَبْخَبَ خبخب He (a man, TA) acted perfidiously, unfaithfully, faithlessly, or treacherously. (K.) -A2- He was, or became, lax, flaccid, or flabby, in the belly. (K.) [See also خَبْخَبَةً, below; and see R. Q. 2.] -A3- خَبْخَبَ عَنِ الظَّهِيرَةِ He stayed until the mid-day heat had become assuaged, and the air was cool: (K:) or the phrase is خَبْخَبَ عَنْهُ مِنَ الظَّهِيرَةِ. (TA.) [Hence, in a trad. relating to the postponement of the noon prayers,] خَبْخِبُوا عَنْكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ, (S,) or فِى الظَّهِيرَةِ, (JK, [but the former is more probably the correct phrase,]) Stay ye until the mid-day heat shall have become assuaged, and the air be cool: (JK, S:) it is originally ↓ خَبَّبُوا, and is altered therefrom for the purpose of distinction: (S in the present art.:) or originally بَخْبِخُوا. (S in art. بخ.)

تَخَبْخَبَ
R. Q. 2 تَخَبْخَبَ تخبخب It was, or became, lax, flaccid, or flabby: said of a thing in a state of commotion, moving to and fro, quivering, or the like. (K.) [See also خَبْخَبَةٌ, below; and see R. Q. 1.] ― -b2- He was, or became, empty [in the belly], after repletion. (JK.) And جَآءَ يَتَخَبْخَبُ He came hungry. (JK.) ― -b3- تَخَبْخَبَ لَحْمُهُ, (JK,) or بَدَنُهُ, (K,) He became lean after having been fat, (JK, K, TA,) so that his shin became lax, flaccid, or flabby, (TA,) and a sound was heard to proceed from him [when he moved], (JK, TA,) by reason of his leanness. (TA.) ― -b4- تَخَبْخَبَ الحَرُّ The heat became allayed, or assuaged, (K, TA,) somewhat, (TA,) in its vehemence. (K, TA.)

خَبٌّ
خَبٌّ خب (JK, S, A, L, Msb, K) [said in the Msb to be originally an inf. n.] and ↓ خِبٌّ (S, L, K) [originally an inf. n. accord. to most authorities] and ↓ خُبٌّ, (MF,) applied to a man, (S, A, L, Msb,) fem. خَبَّةٌ, [which casts doubt upon the assertion that خَبٌّ is originally an inf. n., for were it so the masc. and fem. accord. to a general rule would be the same, as well as the sing. and pl.,] applied to a woman, (JK, A,) A great deceiver, or very deceitful; (JK, * S, A, L, Msb, * K;) wicked and deceitful; a mischief-maker; (S, * A, * L, K, * TA;) deceitful, guileful, artful, crafty, or cunning; syn. مَكَّارٌ. (Ham p. 537, in explanation of the first and second.) -A2- Also the first of these words, A long, elevated tract (حَبْل, in some copies of the K erroneously written جبل, TA) of sand, cleaving to the ground. (K, TA.) ― -b2- And A plain, or soft, tract, between two rugged tracts, in which (i. e. in the former of which) are truffles. (AA, K.)

خُبٌّ
خُبٌّ خب : see خَبٌّ. -A2- See also خِبَّةٌ. Hence ثَوْبٌ أَخْبَابٌ: see, again, خِبَّةٌ. ― -b2- أَخْبَابُ الفَحِثِ The حَوَايَا [or winding guts, or intestines into which the food passes from the stomach]: (K:) thus used in the pl. form, as though pl. of خُبٌّ. (TA.) -A3- Also The bark (لِحَآء) of a tree. (JK, K.) -A4- And Low, or depressed, land: (JK, K:) pl. [of pauc.] أَخْبَابٌ and [of mult.] خُبُوبٌ. (TA.)

خِبٌّ
خِبٌّ خب Deceit; (JK, Msb, K;) wickedness; dishonesty, or dissimulation; (K, TA;) mischiefmaking; as also ↓ خَبَبٌ: (TA:) guile, art, craft, or cunning. (Ham p. 537.) -A2- See also خَبٌّ. -A3- (tropical:) A rising, or state of agitation and commotion, of the sea; (JK, K, TA;) as also ↓ خِبَابٌ. (IAar, K.)

خَبَّةٌ
خَبَّةٌ خب خبه خبة : see خِبَّةٌ.

خُبَّةٌ
خُبَّةٌ خب خبه خبة : see خِبَّةٌ and خَبِيبَةٌ. ― -b2- Also A place where water collects and remains or stagnates, (AA, K, TA,) and around which grow herbs, or leguminous plants: (TA:) a tract of land neither fruitful nor unfruitful, between two other tracts of land; pl. خُبَبٌ: (AHn:) a tract of land between that which abounds with herbage and that which is unproductive: (Ru-beh:) a narrow tract of soft land abounding with herbage, not rugged nor plain, but inclining to be plain; (ISh;) but ADk disapproves of this explanation: (TA:) or a tract producing herbage between two long and elevated tracts of sand; as also ↓ خَبِيبَةٌ: (Ibn-Nujeym:) and, accord. to AA, also pasture, or herbage. (TA.) Also, or ↓ مَخَبَّةٌ, (accord. to different copies of the K, or both, TA,) and ↓ خَبِيبَةٌ, The bottom (بَطْن) of a valley. (K.)

خِبَّةٌ
خِبَّةٌ خب خبه خبة and ↓ خُبَّةٌ and ↓ خَبَّةٌ A narrow tract, or streak, of sand; [in one copy of the A, I find خِبَّةٌ and خَبِيبَةٌ thus explained; but in another, ↓ مَخَبَّةٌ is written in the place of the former of these two words;] or of clouds; (S, K;) as also ↓ خَبِيبَةٌ: (As:) or, of sand, what resembles a فَالِق [or depressed tract between two hills], except in its being wider and more spreading, and not having abrupt sides; so says AHn in explaining خبّة [thus in the TA] and ↓ خَبِيبَةٌ: (TA:) or all three signify a piece of rag like a fillet; as also ↓ خَبِيبَةٌ (S, K) and ↓ خُبٌّ: (Lh:) or the last two (خبيبة and خبّ) signify a piece of rag from a garment, with which one binds his arm or hand. (JK, TA.) [Hence,) ↓ ثَوْبٌ أَخْبَابٌ, (Lh, K,) [like أَهْبَابٌ,] and ثوب خِبَبٌ, (Lh, JK, K,) like هِبَبٌ, (JK,) and ↓ ثوب خَبَائِبُ, like هَبَائِبُ; (S;) [the latter word in the first of these phrases being pl. of خُبٌّ; that in the second, pl. of خِبّةٌ; and that in the third, pl. of خَبِيبَةٌ;] A garment, or piece of cloth, rent in pieces, ragged, or tattered. (Lh, JK, S, K.) [See also خَبِيبَةٌ, below.] It is also said that the خِبَّة of a garment, or piece of cloth, is [A portion thereof] like the طُرَّة [q. v.]: and accord. to Sh, the خُبَّة thereof is its طُرَّة. (TA.) And خبّة [so in the TA] signifies A piece of rag which a woman wears, covering her head with it: erroneously written by Lth حنّة. (Az, TA.) ― -b2- Also, i. e. خِبَّةٌ and its two vars., and ↓ خَبِيبَةٌ, of which the pl. is خَبَائِبُ, A streak of the flesh appearing in the skin, occasioned by the loss of flesh. (TA.)

خَبَبٌ
خَبَبٌ خبب : see خِبٌّ. -A2- Also A kind of run, (S, Mgh, Msb, K,) with wide steps, but falling short of that termed عَنَقٌ; (Mgh, Msb;) i. e. a quick pace: (TA:) or a certain pace which is not quick: (Har p. 157:) or i. q. رَمَلٌ [q. v.]: or a pace of a horse, (K,) and of a camel, (TA,) in which he remores both his right legs together and both his left legs together; i. e. an amble: (K, TA:) or in which a horse rests on his right and left fore legs alternately, (يُرَاوِحُ بَيْنَ يَدَيْهِ, S, K, TA,) and in like manner on his kind legs: (S, TA: [app., as thus explained in the S and TA, meaning the same as the explanation next before it:] and (accord. to some, TA) quickness. (K.)

خِبَابٌ
خِبَابٌ خباب : see خِبٌّ.

خَبِيبٌ
خَبِيبٌ خبيب A trench, or furrow, (خَدٌّ,) in the ground. (K.)

خَبِيبَةٌ
خَبِيبَةٌ خبيب خبيبه خبيبة , and its pl. خَبَائِبُ: see خِبَّةٌ, in five places. It is also said to signify A fillet, or bandage. (TA.) ― -b2- Also (tropical:) A long strip, or slice, of flesh, or flesh-meat; (JK, S, K;) and so ↓ خُبَّةٌ; (A, TA;) pl. of the former as above: (JK:) or any compact and long portion of flesh: any such portion is also termed خَصِيلَةٌ: either in the arm or elsewhere: (AO, TA:) or a [portion such as is termed] خصيلة thereof, intermixed with [sinews, or tendons, such as are termed] عَقَب. (TA.) And خَبَائِبُ المَتْنَيْنِ The flesh of the two corresponding portions extending along the two sides of the backbone. (TA.) [Hence,] لَحْمُهُ خَبَائِبُ His flesh is dissundered, or cut in pieces. (TA.) ― -b3- See also خُبَّةٌ, in two places. ― -b4- Also The wool of a ثَنِىّ [or sheep in its third year]; (S, L;) which is better than that termed عَقِيقَة, i. e. the wool of a جَذَع [or sheep in or before its second year], and cleaner, and more abundant: (ISk, S:) so accord. to most of the leading lexicologists; though said in the K to be a mistake of J, for جَنِيبَةٌ. (TA.)

خَبْخَبَةٌ
خَبْخَبَةٌ خبخبه خبخبة [by rule an inf. n. of R. Q. 1:] Laxness, flaccidity, or flabbiness; and a state of commotion, moving to and fro, quivering, or the like: (S:) or laxness, flaccidity, or flabbiness, of a thing in a state of commotion, moving to and fro, quivering, or the like; (TA;) as also ↓ خَبْخَابٌ. (JK, K, TA.) [See also R. Q. 2.]

خَبْخَابٌ
خَبْخَابٌ خبخاب : see what next precedes.

خَابٌّ
خَابٌّ خاب , (S, K, TA,) in one copy of the K خَابَّةٌ, [as in the CK,] but the former is the more correct, (TA,) Relationship; (S, K;) and affinity, syn. صِهْرٌ: (S:) pl. خَوَابُّ. (S, K.) You say, لِى مِنْ فُلَانٍ خَوَابُّ [I have ties of relationship, or affinity, to such a one]. (S.)

مَخَبَّةٌ
مَخَبَّةٌ مخبه مخبة : see خُبَّةٌ: -A2- and see also خِبَّةٌ.

مُخَابٌّ
مُخَابٌّ مخاب , as though from ↓ خَابَّ, One who acts treacherously towards another, and takes him unawares. (TA.)

### Türkçe

خَبَّ
1 **خَبَّ** خب , (A, L, K,) ikinci şahıs **خَبِبْتَ**, **عَلِمْتَ** gibi, muzâri‘ **يَخَبُّ**, mastar ismi **خِبٌّ**; (S, L, K; *) yahut **خَبَّ**, [ikinci şahıs **خَبَبْتَ**,] muzâri‘ **يَخُبُّ**, **يَقْتُلُ** gibi, mastar ismi **خَبٌّ**; (Msb; [onda **خِبٌّ** basit bir isim sayılmıştır; fakat ben bunun doğruluğundan ve fiilin **قَتَلَ** gibi olmasından şüphe ederim;]) O (bir adam) hilekâr oldu veya hilekârlaştı, (Msb, K, TA,) kötü oldu, dürüst olmayan oldu, yahut iki yüzlü/dissimüle eden oldu, (K, TA,) ve fesat çıkaran oldu: (TA:) [yahut] o, büyük bir aldatıcı oldu yahut çok hilekâr oldu, (S, A, L, K, TA,) kötü ve hilekâr, ve fesat çıkaran. (S, * A, * L, TA.) [K ve TA’da, “o büyük bir aldatıcı oldu yahut çok hilekâr oldu” mânasında **خَبَّ**’ın ne muzâri‘i ne mastar ismi belirtilmiştir; ne de mâzînin ikinci şahsı ki muzâri‘in kalıbını gösterir.] ― -b2- [Bundan, görünüşe göre,] **خَبَّ** ayrıca şu mânaya gelir: Cimrilik saikiyle [yoldan geçenlerin misafirlik talebinden kaçınmak için, böylece onları aldatarak] yeri bilinmesin diye, alçak bir yer parçasına indi ve orada kaldı. (K, TA.) ― -b3- Ve sahip olduğu şeyi inkâr etti yahut vermeyi reddetti. (K.) -A2- **خَبَّ**, (S, A, K,) muzâri‘ **يُخُبُّ**, damme ile, (S, A,) bu sınıftan [**فَعَلَ** vezninden] lâzım bir fiilin genel kaideye göre kesra ile olması gerekirken ondan saparak, (MF,) mastar ismi **خَبٌّ** (S, K) ve **خَبَبٌ** ve **خَبِيبٌ**, (S, A, K,) Aşağıda açıklanacağı üzere **خَبَبٌ** ile ifade edilen yürüyüş/koşuş tarzıyla gitti; ata dair söylenir; (S, A, K;) ve ayrıca ↓ **اختبّ**: (Th, K:) ve aynı şekilde insana dair de söylenir. (TA.) Sen dersin ki, جَاؤُوا تَخُبُّ بِهِمُ الدَّوَابُّ [Onlar geldiler; binek hayvanları onları **خَبَبٌ** denilen yürüyüş/koşuş tarzıyla götürerek]. (A.) Ve **خَبَّ فِى الأَمْرِ**, muzâri‘ **خَبُ٣َ** , mastar ismi **خَبَبٌ**, İşe başlamada acele etti. (Msb.) ― -b2- [Bundan,] **خَبَّ**, (muzâri‘ **يَخُبُّ**, TA, [mastar ismi **خَبٌّ**,]) deniz hakkında söylenir, (mecaz:) Çalkalandı yahut çalkantı hâlinde oldu; (T, S, A, K, TA;) dalgalar birbirine çarparken ve rüzgârlar dönerken; (T, A, TA;) bunun belirli bir vakitte böyle olması, gemilerin emniyet için kıyıya yöneldiği yahut demir attığı zamandır. (T, TA.) Sen dersin ki, أَصَابَهُمُ الخَبُّ (mecaz:) Rüzgârların dönmesiyle birlikte denizin çalkantısı yahut çalkalanması onlara isabet etti: (T, A, TA:) yahut اصابهم **خَبٌّ**, yani **خَبَّ بِهِمُ البَحْرُ** (mecaz:) Deniz onlarla çalkalandı yahut çalkantı hâlinde oldu. (S, TA.) ― -b3- Ayrıca toz hakkında söylenir, (mecaz:) Yüksekçe yükseldi: (JK, TA:) ve (mecaz:) sürüklenip gitti. (TA.) ― -b4- Ve bir bitki yahut ot hakkında söylenir, (mecaz:) Uzadı. (JK, S, A, K.)

خبّب
2 **خبّب** خبب , (JK, S, A, K,) mastar ismi **تَخْبِيبٌ**, (JK, TA,) Başkasını aldattı; (S, K;) yani başkasının delikanlısını yahut kölesini: (S:) yahut çokça/büyük ölçüde aldattı: (Har p. 591:) ve başkasını bozdu; (JK, A, TA;) yani başkasının erkek yahut kadın kölesini. (TA.) Sen dersin ki, **خبّب** عَلَيْهِ صَدِيقَهُ, (Aboo-Bekr, TA,) ve عَبْدَهُ, ve حَلِيلَتَهُ, (A,) Onun dostunu, (Aboo-Bekr,) ve erkek kölesini, ve karısını, (A,) ona karşı bozdu ve ona karşı soğuttu/itaatsiz kıldı. (Aboo-Bekr, A.) -A2- Kolunu yahut elini bir **خِبَّة** ile bağladı; yani bir şerit gibi bez parçasıyla. (A, TA.) -A3- O (kişinin eti) zayıfladı; öyle ki deride çizgiler belirdi. (TA.) -A4- Ayrıca bkz. R. Q. 1.

خابّ
3 **خابّ** خاب : bkz. **مُخَابٌّ**. [Görünüşe göre **خابّهُ**, eğer kullanılırsa, “ona karşı hainlik etti ve onu gafil avladı” mânasına gelir.] ― -b2- Ve [mastar ismi] **مُخَابَّةٌ** şu mânaya gelir: Ağır olmak yahut gevşek olmak ve bir şeyden geri durmak. (JK.)

اخبّ
4 **اخبّ** أخاب أخب اخب خاب خب خبا Bir atı, aşağıda açıklanacağı üzere **خَبَبٌ** ile ifade edilen yürüyüş/koşuş tarzıyla yürüttü. (S, A, K.)

اختبّ
8 **اختبّ** أختب اختب ٱختب : bkz. 1. -A2- **اختبّ** مِنْ ثَوْبِه **خُبَّةً**, (S,) yahut, **خِبَّةً**, ve **اختبّ** ثَوْبَهُ, (JK,) Elbisesinden bir şerit gibi bez parçası çıkardı [yahut, görünüşe göre, kopardı]. (S.)

خَبْخَبَ
R. Q. 1 **خَبْخَبَ** خبخب O (bir adam, TA) haince davrandı; vefasızca, sadakatsizce, yahut hıyanetle davrandı. (K.) -A2- Karnında gevşek oldu yahut gevşedi; sarkık/gevşek oldu. (K.) [Aşağıda **خَبْخَبَةً**’ye de bkz.; ve R. Q. 2’ye bkz.] -A3- **خَبْخَبَ عَنِ الظَّهِيرَةِ** Öğle sıcağı yatışıncaya ve hava serinleyinceye kadar kaldı: (K:) yahut ibare **خَبْخَبَ عَنْهُ مِنَ الظَّهِيرَةِ**’dir. (TA.) [Öğle namazlarının geciktirilmesine dair bir rivayette,] **خَبْخِبُوا عَنْكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ**, (S,) yahut فِى الظَّهِيرَةِ, (JK, [fakat birincisi daha muhtemelen doğru ibaredir,]) Öğle sıcağı yatışıncaya ve hava serin oluncaya kadar kalınız: (JK, S:) aslında ↓ **خَبَّبُوا**’dur ve ayırt etmek maksadıyla ondan değiştirilmiştir: (S bu maddede:) yahut aslında **بَخْبِخُوا** idi. (S, بخ maddesinde.)

تَخَبْخَبَ
R. Q. 2 **تَخَبْخَبَ** تخبخب O, gevşek oldu yahut gevşedi; sarkık/gevşek oldu: çalkantı hâlinde, ileri geri hareket eden, titreyen yahut benzeri durumda olan bir şey hakkında söylenir. (K.) [Aşağıda **خَبْخَبَةٌ**’ye de bkz.; ve R. Q. 1’e bkz.] ― -b2- O, doyduktan sonra [karnında] boşaldı. (JK.) Ve جَآءَ يَتَخَبْخَبُ Aç olarak geldi. (JK.) ― -b3- **تَخَبْخَبَ لَحْمُهُ**, (JK,) yahut بَدَنُهُ, (K,) Şişman olduktan sonra zayıfladı, (JK, K, TA,) öyle ki incik kısmı gevşek/sarkık oldu, (TA,) ve ondan [hareket ettiğinde] bir ses çıktığı işitildi, (JK, TA,) zayıflığından dolayı. (TA.) ― -b4- **تَخَبْخَبَ الحَرُّ** Sıcak, şiddetinde biraz yatıştı yahut hafifledi. (K, TA.)

خَبٌّ
**خَبٌّ** خب (JK, S, A, L, Msb, K) [Msb’de aslının bir mastar ismi olduğu söylenir] ve ↓ **خِبٌّ** (S, L, K) [çoğu otoriteye göre aslında bir mastar ismi] ve ↓ **خُبٌّ**, (MF,) bir adama sıfat olarak, (S, A, L, Msb,) müennesi **خَبَّةٌ**, [bu, **خَبٌّ**’ün aslının mastar ismi olduğu iddiasını şüpheli kılar; çünkü öyle olsaydı genel kaideye göre müzekker ve müennes, tekil ve çoğul aynı olurdu,] bir kadına sıfat olarak, (JK, A,) Büyük bir aldatıcı yahut çok hilekâr; (JK, * S, A, L, Msb, * K;) kötü ve hilekâr; fesat çıkaran; (S, * A, * L, K, * TA;) hilekâr, düzenbaz, sanatkârane, kurnaz, yahut açıkgöz; eş anlamlısı **مَكَّارٌ**. (Ham p. 537, birinci ve ikincinin açıklamasında.) -A2- Ayrıca bu kelimelerin birincisi: Yere yapışık, uzun, yükseltili bir kum şeridi (K’nın bazı nüshalarında yanlışlıkla **جبل** yazılmıştır, TA; doğrusu **حَبْل**) . (K, TA.) ― -b2- Ve iki engebeli yer parçası arasında, içinde (yani birincisinde) keme bulunan, düz yahut yumuşak bir yer parçası. (AA, K.)

خُبٌّ
**خُبٌّ** خب : bkz. **خَبٌّ**. -A2- Ayrıca bkz. **خِبَّةٌ**. Buradan **ثَوْبٌ أَخْبَابٌ**: yine bkz. **خِبَّةٌ**. ― -b2- **أَخْبَابُ الفَحِثِ** **حَوَايَا** [yahut kıvrımlı bağırsaklar; yahut midenin içinden yemeğin geçtiği bağırsaklar]: (K:) çoğul kalıbında böyle kullanılır; sanki **خُبٌّ**’ün çoğuluymuş gibi. (TA.) -A3- Ayrıca bir ağacın kabuğu (**لِحَآء**). (JK, K.) -A4- Ve alçak yahut çukur arazi: (JK, K:) azlık çoğulu **أَخْبَابٌ** ve çokluk çoğulu **خُبُوبٌ**. (TA.)

خِبٌّ
**خِبٌّ** خب Hile; (JK, Msb, K;) kötülük; dürüst olmama, yahut iki yüzlülük/dissimülasyon; (K, TA;) fesat çıkarma; ve ayrıca ↓ **خَبَبٌ**: (TA:) düzen, sanat, kurnazlık, yahut açıkgözlük. (Ham p. 537.) -A2- Ayrıca bkz. **خَبٌّ**. -A3- (mecaz:) Denizin kabarması yahut çalkantı ve kargaşa hâli; (JK, K, TA;) ve ayrıca ↓ **خِبَابٌ**. (IAar, K.)

خَبَّةٌ
**خَبَّةٌ** خب خبه خبة : bkz. **خِبَّةٌ**.

خُبَّةٌ
**خُبَّةٌ** خب خبه خبة : bkz. **خِبَّةٌ** ve **خَبِيبَةٌ**. ― -b2- Ayrıca suyun toplandığı ve kaldığı yahut durgunlaştığı yer, (AA, K, TA,) ve çevresinde otlar yahut baklagil türü bitkiler biter: (TA:) iki başka arazi parçası arasında, ne verimli ne verimsiz bir arazi parçası; çoğulu **خُبَبٌ**: (AHn:) otça zengin olan ile verimsiz olan arasında bir arazi parçası: (Ru-beh:) engebeli de düz de olmayan, fakat düze meyleden; otça zengin, yumuşak dar bir arazi parçası; (ISh;) fakat ADk bu açıklamayı uygun görmez: (TA:) yahut iki uzun ve yükseltili kum şeridi arasında ot bitiren bir arazi parçası; ve ayrıca ↓ **خَبِيبَةٌ**: (Ibn-Nujeym:) ve AA’ya göre ayrıca mera yahut ot. (TA.) Ayrıca, yahut ↓ **مَخَبَّةٌ**, (K’nın farklı nüshalarına göre, yahut ikisi birden, TA,) ve ↓ **خَبِيبَةٌ**, Bir vadinin dibi (**بَطْن**). (K.)

خِبَّةٌ
**خِبَّةٌ** خب خبه خبة ve ↓ **خُبَّةٌ** ve ↓ **خَبَّةٌ** Dar bir kum şeridi yahut çizgisi; [A’nın bir nüshasında **خِبَّةٌ** ve **خَبِيبَةٌ** böyle açıklanmış buluyorum; fakat başka birinde, bu iki kelimeden birincisinin yerinde ↓ **مَخَبَّةٌ** yazılıdır;] yahut bulutlardan; (S, K;) ve ayrıca ↓ **خَبِيبَةٌ**: (As:) yahut kumdan, bir **فَالِق**’e benzeyen şey; ancak daha geniş ve daha yaygın olması ve dik yanlarının bulunmaması bakımından; AHn, TA’da böyle yazıldığı üzere **خبّة** ve ↓ **خَبِيبَةٌ**’yi açıklarken bunu söyler: (TA:) yahut bu üçünün hepsi, bir şerit gibi bez parçası mânasınadır; ve ayrıca ↓ **خَبِيبَةٌ** (S, K) ve ↓ **خُبٌّ**: (Lh:) yahut son ikisi (**خبيبة** ve **خبّ**) elbiseden bir bez parçası mânasınadır; kişi onunla kolunu yahut elini bağlar. (JK, TA.) [Buradan,) ↓ **ثَوْبٌ أَخْبَابٌ**, (Lh, K,) [**أَهْبَابٌ** gibi,] ve ثوب **خِبَبٌ**, (Lh, JK, K,) **هِبَبٌ** gibi, (JK,) ve ↓ ثوب **خَبَائِبُ**, **هَبَائِبُ** gibi; (S;) [birinci ibaredeki son kelime **خُبٌّ**’ün çoğuludur; ikincideki **خِبّةٌ**’nin çoğulu; üçüncüdeki **خَبِيبَةٌ**’nin çoğulu;] Parça parça yırtılmış, paçavra, yahut lime lime olmuş bir elbise yahut bez parçası. (Lh, JK, S, K.) [Aşağıda **خَبِيبَةٌ**’ye de bkz.] Ayrıca denilmiştir ki bir elbisenin yahut bez parçasının **خِبَّة**’si, **طُرَّة** gibi [ondan bir parça]dır: ve Sh’ye göre onun **خُبَّة**’si, onun **طُرَّة**’sidir. (TA.) Ve خبّة [TA’da böyle] şu mânaya gelir: Bir kadının başını onunla örterek giydiği bez parçası: Lth tarafından yanlışlıkla **حنّة** yazılmıştır. (Az, TA.) ― -b2- Ayrıca, yani **خِبَّةٌ** ve onun iki varyantı, ve ↓ **خَبِيبَةٌ**, ki bunun çoğulu **خَبَائِبُ**’dir: Etin kaybından dolayı deride görünen et çizgisi. (TA.)

خَبَبٌ
**خَبَبٌ** خبب : bkz. **خِبٌّ**. -A2- Ayrıca geniş adımlı, fakat **عَنَقٌ** denilenden aşağı kalan bir tür koşu; (S, Mgh, Msb, K,) yani hızlı yürüyüş: (TA:) yahut hızlı olmayan belirli bir yürüyüş: (Har p. 157:) yahut **رَمَلٌ** ile aynı mânada: yahut bir atın yürüyüşü, (K,) ve bir deveninki, (TA,) ki onda sağ iki ayağını birlikte ve sol iki ayağını birlikte hareket ettirir; yani amble: (K, TA:) yahut bir atın sağ ve sol ön ayakları arasında dönüşümlü olarak dayanması, (**يُرَاوِحُ بَيْنَ يَدَيْهِ**, S, K, TA,) ve aynı şekilde arka ayaklarında: (S, TA: [görünüşe göre S ve TA’da böyle açıklanınca, bir önceki açıklamayla aynı mânaya gelir:] ve (bazılarına göre, TA) sürat. (K.)

خِبَابٌ
**خِبَابٌ** خباب : bkz. **خِبٌّ**.

خَبِيبٌ
**خَبِيبٌ** خبيب Yerde bir hendek yahut yarık (**خَدٌّ**). (K.)

خَبِيبَةٌ
**خَبِيبَةٌ** خبيب خبيبه خبيبة , ve onun çoğulu **خَبَائِبُ**: beş yerde **خِبَّةٌ**’ye bkz. Ayrıca bir şerit, yahut sargı mânasına geldiği de söylenmiştir. (TA.) ― -b2- Ayrıca (mecaz:) Etin yahut et parçasının uzun bir şeridi yahut dilimi; (JK, S, K;) ve aynı şekilde ↓ **خُبَّةٌ**; (A, TA;) birincinin çoğulu yukarıdaki gibidir: (JK:) yahut etten her sıkı ve uzun parça: böyle her parça ayrıca **خَصِيلَةٌ** diye de adlandırılır: ister kolda ister başka yerde: (AO, TA:) yahut ondan, **عَقَب** ile karışık bir **خصيلة** [türü] parça. (TA.) Ve **خَبَائِبُ المَتْنَيْنِ** Omurganın iki yanı boyunca uzanan iki karşılıklı kısmın eti. (TA.) [Buradan,] لَحْمُهُ **خَبَائِبُ** Onun eti ayrılmıştır yahut parça parça kesilmiştir. (TA.) ― -b3- İki yerde **خُبَّةٌ**’ye de bkz. ― -b4- Ayrıca bir **ثَنِىّ**’nin [üçüncü yılındaki koyunun] yünü; (S, L;) bu, **عَقِيقَة** denilenden daha iyidir; yani bir **جَذَع**’ın [ikinci yılında yahut öncesindeki koyunun] yününden; ve daha temizdir ve daha boldur: (ISk, S:) önde gelen lugatçıların çoğuna göre böyledir; her ne kadar K’da bunun J’nin hatası olduğu, doğrusu **جَنِيبَةٌ** olduğu söylenmişse de. (TA.)

خَبْخَبَةٌ
**خَبْخَبَةٌ** خبخبه خبخبة [kaide gereği R. Q. 1’in mastar ismidir:] Gevşeklik, sarkıklık, yahut yumuşaklık; ve çalkantı hâli, ileri geri hareket etme, titreme, yahut benzeri: (S:) yahut çalkantı hâlinde, ileri geri hareket eden, titreyen yahut benzeri durumda olan bir şeyin gevşekliği, sarkıklığı, yahut yumuşaklığı; (TA;) ve ayrıca ↓ **خَبْخَابٌ**. (JK, K, TA.) [R. Q. 2’ye de bkz.]

خَبْخَابٌ
**خَبْخَابٌ** خبخاب : bir öncekinin açıklamasına bkz.

خَابٌّ
**خَابٌّ** خاب , (S, K, TA,) K’nın bir nüshasında **خَابَّةٌ**, [CK’de olduğu gibi,] fakat birincisi daha doğrudur, (TA,) Akrabalık; (S, K;) ve sıhrî hısımlık, eş anlamlısı **صِهْرٌ**: (S:) çoğulu **خَوَابُّ**. (S, K.) Sen dersin ki, لِى مِنْ فُلَانٍ **خَوَابُّ** [Benim falancayla akrabalık yahut sıhrî hısımlık bağlarım vardır]. (S.)

مَخَبَّةٌ
**مَخَبَّةٌ** مخبه مخبة : bkz. **خُبَّةٌ**: -A2- ve ayrıca bkz. **خِبَّةٌ**.

مُخَابٌّ
**مُخَابٌّ** مخاب , sanki ↓ **خَابَّ**’dan, Başkasına karşı hainlik eden ve onu gafil avlayan kimse. (TA.)
