# ختت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%AA%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ختت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ختت

الخت: الطعن بالرماح مداركا. خت: ع بجبال عمان. والختت، محركة: الفتور والوهن يجده الإنسان في البدن، نقله الصاغاني. والختيت: الخسيس من كل شيء، وهو الرديء الحقير. الختيت: الناقص، يقال شهر ختيت: أي ناقص، وذا عن كراع. وأخت الرجل: انكسر، واستحيا وسكت. وزاد في التهذيب: استحيا إذا ذكر أبوه. قال الأخطل:
  فمن يك عن أوائلنا مختا                      فإنك يا وليد بهم فخور يقال: أخت الله فلانا، فهو ختيت: أخس حظه. وفي المحكم: أخته القول: أحشمه. والمخت: المنكسر والمختتئ نحو المخت، وهو المتصاغر المنكسر. وقيل له كلام أخت منه، فهو مخت. وفي حديث أبي جندل  أنه اختات للضرب  قال ابن الأثير: قال شمر: هكذا روي: والمعروف: أخت. وختى، بالضم، هكذا في النسخ، وفي بعضها بدله: كربى: د، بباب الأبواب، وهو الدربند. وقد تقدم. وابن خت، بالفتح: أبو زكريا يحيى بن موسى بن عبد ربه بن سالم السختياني البلخي. قال ابن الأثير: يروي عن عبد الله بن نمير وأبي أسامة، وعنه أبو عبد الرحمن النسائي. وقال ابن القراب: هو ثقة، وهو شيخ أمير المؤمنين في الحديث محمد بن إسماعيل البخاري، قدس سره، روى عنه في صحيحه، وقد تفرد به، ونسبه في بني حدان، توفي سنة تسع وثلاثين ومائتين من رمضان. ومما يستدرك عليه. إبراهيم بن بركة بن يوسف الموصلي المؤدب، المعروف بابن ختة، بالضم، روى عن ابن خطيب الموصل كتب الدمياطي في معجمه، عنه، وعن ابنه محمد، وقيده.

### Türkçe

**الخت**: mızraklarla ardı ardına (yetişerek) saplama. **خت**: Umman dağlarında bir yer. Ve **الختت** (harekeli): insanın bedende bulduğu gevşeklik ve zayıflık; bunu الصاغاني nakletti. Ve **الختيت**: her şeyden aşağılık olan; o, kötü, hakir olandır. **الختيت**: eksik olan; **شهر ختيت** denir: yani eksik; ve bu, كراع’dan (naklen). Ve **أخت** الرجل: kırıldı; ve utandı ve sustu. Ve تهذيب’de artırdı: babası anıldığında utandı. الأخطل dedi ki:
  “Artık kim bizim ilkinlerimizden **مختا** olursa                      şüphesiz sen, ey وليد, onlarla övünensin”
Denir ki: **أخت** الله فلانا, o hâlde o **ختيت**tir: payı en aşağı olandır. Ve **المحكم**’de: **أخته** القول: onu utandırdı. Ve **المخت**: kırık olan; ve **المختتئ** نحو **المخت**: o, küçülen, kırık olandır. Ve denildi ki: ona, ondan **أخت** eden bir söz söylendi; o hâlde o **مخت**tur. Ve Ebû Cendel hadîsinde: “şüphesiz o, dövülmek için **اختات** etti”; İbnü’l-Esîr dedi ki: Şemmer dedi: işte böyle rivayet olundu; bilinen ise: **أخت**. Ve **ختى** (ötre ile): nüshalarda böyle; bazısında bunun yerine: **كربى**: **د**’de, **باب الأبواب** babında; o, الدربند’dir. Ve daha önce geçti. Ve **ابن خت** (fetha ile): Ebû Zekeriyyâ Yahyâ b. Mûsâ b. Abd Rabbih b. Sâlim es-Sahtiyânî el-Belhî. İbnü’l-Esîr dedi ki: Abdullah b. Numeyr ve Ebû Üsâme’den rivayet eder; ondan da Ebû Abdirrahmân en-Nesâî (rivayet etti). İbnü’l-Karrâb dedi ki: o sika’dır; ve o, hadîste müminlerin emîri Muhammed b. İsmâîl el-Buhârî’nin, Allah sırrını takdis etsin, şeyhidir; Sahîh’inde ondan rivayet etti; ve onunla teferrüd etti; ve nesebini Benî Hadân’a nisbet etti; Ramazan’dan iki yüz otuz dokuz senesinde vefat etti. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: İbrâhîm b. Bereke b. Yûsuf el-Mûsılî el-müeddib, **ابن ختة** diye bilinen (ötre ile); İbn Hatîb el-Mûsıl’dan rivayet etti; ed-Dimyâtî’nin Mu‘cem’inde kitapları (rivayet etti); ondan ve oğlu Muhammed’den; ve onu kaydetti.
