# ختر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%AA%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ختر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ختر

الختر، بفتح فسكون: شبه الغدر، وقيل: هو الخديعة بعينها، أو هو أقبح الغدر وأسوؤه، كالختور، بالضم. والفعل ختر، كضرب ونصر، يختر، فهو خاتر، وختار، وختير، كأمير، وختور، كصبور، وختير، كسكت. وفي التنزيل العزيز  كل ختار كفور  وفي الحديث:  ما ختر قوم بالعهد إلا سلط عليهم العدو  . وفي خبر آخر  أن تمد لنا شبرا من غدر إلا مددنا لك باعا من ختر  . وقال شيخنا: وهل الغدر والخديعة مترادفان أو متباينان أو متقاربان أو أحدهما أعم والآخر أخص? فيه نظر. الختر، بالتحريك، مثل الخدر يحصل عند شرب دواء أو سم، حتى يضعف ويسكر. وتختر الرجل: تفتر واسترخى وكسل وحم وفتر بدنه من مرض وغيره. تختر: اختلط ذهنه من شرب اللبن ونحوه. يقال: شرب اللبن حتى تختر. تختر: مشى مشية الكسلان. عن ابن الأعرابي: خترت نفسه: خبثت، وتخترت: استرخت. قال غيره: خترت، إذا فسدت. قال ابن عرفة: الختر: الفساد، يكون ذلك في الغدر وغيره. يقال: ختره الشراب تختيرا: أئفسد نفسه، ونص ابن عرفة: إذا فسد بنفسه وتركه مسترخيا. ومما يستدرك عليه: رجل مختر، كمعظم، أي مسترخ.

### Türkçe

**الختر**، fetha ile sonra sükûn ile: ihanete benzer; ve denildi ki: o, hilenin bizzat kendisidir; yahut o, ihanetin en çirkini ve en kötüsüdür; **الختور** gibi, damme ile. Fiil **ختر**’dir; **ضرب** ve **نصر** gibi; **يختر**; o hâlde o **خاتر**’dir, ve **ختار** ve **ختير** ( **أمير** gibi) ve **ختور** ( **صبور** gibi) ve **ختير** ( **سكت** gibi). Aziz tenzilde: “**كل ختار كفور**”. Hadiste: “**ما ختر قوم بالعهد إلا سلط عليهم العدو**.” Başka bir haberde: “**أن تمد لنا شبرا من غدر إلا مددنا لك باعا من ختر**.” Şeyhimiz dedi ki: İhanet ve hile eşanlamlı mıdır, yoksa ayrı mıdır, yahut yakın mıdır, yahut ikisinden biri daha genel diğeri daha özel midir? Onda bakış vardır.

**الختر**، hareke ile: **الخدر** gibi; bir ilaç veya zehir içildiğinde meydana gelir; ta ki zayıflar ve sarhoş olur.

**تختر** adam: gevşedi ve salındı ve tembelleşti ve ateşlendi ve bedeni hastalıktan ve başkasından gevşedi.

**تختر**: süt ve benzerini içmekten zihni karıştı. Denilir: süt içti, ta ki **تختر** etti.

**تختر**: tembelin yürüyüşü gibi yürüdü.

İbnü’l-A‘râbî’den: **خترت** nefsi: kötüleşti; ve **تخترت**: gevşedi. Başkası dedi ki: **خترت**; bozulduğunda.

İbn ‘Arefe dedi ki: **الختر**: bozulmadır; bu, ihanette ve başkasında olur. Denilir: içki onu **تختيرا** etti: yani nefsini bozdu; ve İbn ‘Arefe’nin nassı: kendi kendine bozulduğunda ve onu gevşek bırakıp salıverdiğinde.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **رجل مختر** ( **معظم** gibi), yani gevşek.
