# ختعر (خ-ت-ع-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ت - ع - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

ختعر:
الخَيْتَعُور: ما بَقيَ من السَّرابِ من آخره حتى يَتَفَرَّقَ فلا يَلْبَث أن يضمَحِلَّ. وخَتْعَرَتُه: اضْمِحلالُه. ويقال: بَل الخَيْتَعُور دُوَيْبة على وجْه الماء لا تَلْبَثُ في مواضِع إلاّ رَيْثَما تَطْرِف. وكلّ شيءٍ لا يدُومُ على حالٍ ويَتَلَوَّنُ فهو خَيْتَعُور. والخَيْتَعُور: الذي يَنْزِل من الهواءِ أبيضَ كالخُيوط أو كَنَسْج العَنْكبُوت. والدُّنيا خَيْتَعُور، قال:
كُلُّ أُنْثَى وإنْ بدا لك منها		آيةُ الحُبِّ، حُبُّها خَيْتَعُورُ
والغُول: خَيْتَعُور. والذّئبُ خَيْتَعُور لأنّه لا عَهْدَ له، قال:
ماذا يُتمُكَ والخَيْتَعُور		بدارِ المَذَلَّةِ والقَسْطَلِ
ويقال: هو الداهِيَة ههنا.

##### Türkçe

ختعر:
**الخَيْتَعُور**: serabın sonundan, ayrışıncaya kadar kalan şey; hemen yok olmaktan geri durmaz. Ve onun **خَتْعَرَتُه**’si: onun yok oluşudur. Ve denilir: bilakis **الخَيْتَعُور** su yüzünde bir küçük canlıdır; göz kırpıncaya kadar (bir an) dışında yerlerde kalmaz. Ve her şey ki bir hâl üzere devam etmez ve renk değiştirir, o **خَيْتَعُور**’dur. Ve **الخَيْتَعُور**: havadan beyaz olarak, iplikler gibi yahut örümcek dokusu gibi inen şeydir. Ve dünya **خَيْتَعُور**’dur, dedi ki:
Her dişi, ondan sana sevginin alâmeti görünse bile, onun sevgisi **خَيْتَعُور**’dur.
Ve gûl: **خَيْتَعُور**’dur. Ve kurt **خَيْتَعُور**’dur; çünkü onun için ahit yoktur, dedi ki:
Seni ne tamamlar, hâlbuki **الخَيْتَعُور** zillet ve **القَسْطَل** yurdundadır.
Ve denilir: o, burada musibettir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الخَيْتَعورُ: كلُّ شيء لا يدوم على حالةٍ واحدة ويضمحلُّ كالسَراب، وكالذي ينزل من الهواء في شدَّة الحرّ كنسيج العنكبوت. قال الشاعر:
كلُّ أنثَى وإنْ بدا لكَ منهاآيةُ الحبِّ حبُّها خَيْتَعورُ
وربما سمَّوا الغُولَ والذئبَ والداهيةَ خَيْتَعوراً.

##### Türkçe

**الخَيْتَعورُ**: tek bir hâl üzere devam etmeyen ve serap gibi yok olup giden her şey; ve şiddetli sıcakta havadan inen, örümcek ağı dokuması gibi olan şey. Şair dedi ki:
Her dişi—sana ondan sevginin bir alâmeti görünse bile—onun sevgisi **خَيْتَعورُ**dur
Ve bazen **الغُولَ**’ü, **الذئبَ**’ü ve **الداهيةَ**’yi **خَيْتَعوراً** diye adlandırdılar.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخَيْتَعُورُ: السَّرَابُ؛ وقيل: هو ما يبقى من السراب لا يلبث أَن يضمحل؛ وقال كراع: هو ما يبقى من آخر السراب حين يتفرّق فلا يلبث أَن يضمحل، وخَتْعَرَتُه: اضمِحْلالُه. والخَيْتَعُور: الذي ينزل من الهواء في شدة الحر أَبيضَ الخُيوطِ أَو كنسج العنكبوت. والخُيْتَعُور: الغادِرُ. والخَيْتَعورُ: الدنيا، على المَثَلِ، وقيل: الذئب، سمي بذلك لأَنه لا عهد له ولا وفاء، وقيل: الغُولُ لتلّوّنها. وامرأَة خَيْتَعُورٌ: لا يدوم وُدُّها، مشبهة بذلك، وقيل:كُلُّ شيء يتلوّن ولا يدوم على حال خَيْتَعُورٌ؛ قال:
كلُّ أُنْثَى، وإِن بَدا لَكَ منها
آيةُ الحُبِّ، حُبُّها خَيْتَعُورُ
كذلك رواه ابن الأَعرابي بتاء ذات نقطتين. الفراء: يقال للسلطان الخَيْتَعُورُ.
والخَيْتَعُورُ: دُوَيْبَّةٌ سوداء تكون على وجه الماء لا تلبث في موضع إِلاَّ رَيْثَما تَطْرِفُ. والخَيْتَعُور: الداهية. ونَوًى خَيْتَعُورٌ، وهي التي لا تستقيم؛ وقوله أَنشده يعقوب:
أَقولُ، وقد نَأَتْ بهم غُرْبَةُ النِّوَى:
نَوًى خَيْتَعُورٌ لا تَشِطُّ دِيارُك
يجوز أَن تكون الداهية، وأَن تكون الكاذبة، وأَن تكون التي لا تبقى. ابن الأَثير: ذئب العقبة يقال له الخَيْتَعُورُ؛ يريد شيطان العَقَبَةِ فجعل الختَعُورُ اسماً له، هو كل من يضمحل ولا يدوم على حالة واحدة أَو لا يكون له حقيقة كالسراب ونحوه، والياء فيه زائدة.

##### Türkçe

**الخَيْتَعُورُ**: serap; ve denildi: o, seraptan kalan şeydir; gecikmez ki yok olup gitsin. Ve Kıra‘ dedi: o, serabın sonundan kalan şeydir; dağılıp ayrıldığı vakit; gecikmez ki yok olup gitsin; ve **خَتْعَرَتُه**: onun yok olup gitmesidir. Ve **الخَيْتَعُور**: şiddetli sıcakta havadan inen, iplikleri beyaz olan, yahut örümcek ağı gibi olan şeydir. Ve **الخُيْتَعُور**: hain olan. Ve **الخَيْتَعورُ**: dünya; mesel olarak; ve denildi: kurt; ona bu ad verildi; çünkü onun için ne ahit vardır ne vefa; ve denildi: gûl; onun renk değiştirmesi sebebiyle. Ve **امرأَة خَيْتَعُورٌ**: sevgisi devam etmez; buna benzetilmiştir; ve denildi: her şey ki renk değiştirir ve bir hâl üzere devam etmez, **خَيْتَعُورٌ**dur; dedi ki:

Her dişi, senden ona dair
sevginin alâmeti görünse bile, onun sevgisi **خَيْتَعُورُ**dur

İbnü’l-A‘râbî bunu iki noktalı **تاء** ile böyle rivayet etti. Ferrâ: sultana **الخَيْتَعُورُ** denilir.

Ve **الخَيْتَعُورُ**: suyun yüzünde bulunan siyah bir küçük canlıdır; bir yerde ancak göz kırpıncaya kadar kalır. Ve **الخَيْتَعُور**: musibet. Ve **نَوًى خَيْتَعُورٌ**: o, düzgün olmayan (istikamet üzere olmayan)dır; ve Yakub’un okuttuğu sözü:

Derim ki, onların uzaklığı onları uzaklaştırmışken:
**نَوًى خَيْتَعُورٌ**dur; diyarların uzaklaşmaz

Musibet olması caizdir; ve yalancı olması caizdir; ve kalmayan (devam etmeyen) olması caizdir. İbnü’l-Esîr: geçit kurduna **الخَيْتَعُورُ** denilir; geçidin şeytanını kasteder; böylece **الختَعُورُ**u onun için bir isim kıldı; o, yok olup giden ve tek bir hâl üzere devam etmeyen, yahut serap ve benzeri gibi hakikati olmayan her kimsedir; ve içindeki **الياء** ziyadedir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الختعرة: الاضمحلال، يستعمل في السراب.والخيتعور: المرأة السيئة الخلق، شبهت بالغول في عدم دوام ودها. الخيتعور: السراب، وقيل هو ما يبقى من آخر السراب لا يلبث أن يضمحل. وقال كراع: هو ما يبقى من آخر السراب حتى يتفرق فلا يلبث أن يضمحل، وختعرته: اضمحلاله. الخيتعور: كل ما لا يدوم على حالة واحدة ويتلون ويضمحل، قال:
  كل أنثى وإن بدا لك منها                      آية الحب حبها خيتعور. هكذا رواه ابن الأعرابي. الخيتعور: شيء كنسج العنكبوت يظهر في الحر ينزل من السماء كالخيوط البيض في الهولء. الخيتعور: الدنيا، على المثل. الخيتعور: الذئب، لأنه لا عهد له ولا وفاء. الخيتعور: الغول، لتلونها.

  الخيتعور: الداهية. الخيتعور: الشيطان، قاله الفراء. وقال ابن الأثير: هو شيطان العقبة، ويقال له: أزب العقبة، جعله اسما له، وهو كل من يضمحل ولا يدوم على حالة واحدة، أو لا يكون له حقيقة، كالسراب ونحوه.
 الخيتعور: الأسد لغدره. الخيتعور: النوى البعيدة، يقال: نوى خيتعور، وهي التي لاتستقيم. وأنشد يعقوب:
  أقول وقد ناءت بعم غربة النوى                      نوى خيتعور لا تشـط ديارك الخيتعور: دويبة سوداء تكون في وجه الماء، وفي بعض النسخ: على وجه الماء لا تثبت، وفي بعض النسخ: لا تلبث في موضع إلا ريثما تطرف. وامرأة خيتعور: لا يدوم ودها. والخيتعور: الغادر والياء زائدة.

##### Türkçe

**الختعرة**: yok oluş, eriyip gitme; serapta kullanılır. Ve **الخيتعور**: kötü huylu kadın; sevgisinin devam etmemesinde gulyabaniye benzetilmiştir. **الخيتعور**: serap; ve denildi ki: serabın sonundan kalan şeydir; çok geçmeden yok olur. Ve Kıra‘ dedi: serabın sonundan kalan şeydir; ayrışıncaya kadar (böyledir); çok geçmeden yok olur; ve **ختعرته**: onun yok oluşudur. **الخيتعور**: bir hâl üzere devam etmeyen, renk değiştirip yok olan her şey; dedi ki:

  Her dişi—sana ondan sevginin bir alameti görünse bile— onun sevgisi **خيتعور** sevgidir.

İbnü’l-A‘râbî onu böyle rivayet etti. **الخيتعور**: örümcek ağı gibi bir şeydir; sıcakta görünür; gökten beyaz iplikler gibi **الهولء** içinde iner. **الخيتعور**: dünya; mesel üzere. **الخيتعور**: kurt; çünkü onun için ne ahit vardır ne vefa. **الخيتعور**: gul; onun renk değiştirmesi sebebiyle.

**الخيتعور**: musibet. **الخيتعور**: şeytan; bunu Ferrâ söyledi. İbnü’l-Esîr dedi ki: o, geçit şeytanıdır; ona **أزب العقبة** denilir; onu onun için bir isim kıldı; ve o, yok olup bir hâl üzere devam etmeyen her kimsedir; yahut hakikati olmayan (şey)dir; serap ve benzeri gibi.

**الخيتعور**: aslan; hainliği sebebiyle. **الخيتعور**: uzak çekirdeklerdir; denilir ki: **نوى خيتعور**; ve o, düzgün olmayanlardır. Ya‘kūb inşad etti:

  Derim—çekirdeklerin gurbetiyle uzaklaşmışken—
  **نوى خيتعور**: diyarların uzaklaşmasın.

**الخيتعور**: suyun yüzünde bulunan siyah bir küçük canlıdır; ve bazı nüshalarda: suyun yüzünde; sabit durmaz; ve bazı nüshalarda: bir yerde ancak göz kırpıncaya kadar kalır. Ve **امرأة خيتعور**: sevgisi devam etmez. Ve **الخيتعور**: hain; ve **الياء** ziyadedir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

خَتْعَرَ
Q. 1 خَتْعَرَ ختعر , inf. n. خَتْعَرَةٌ, It passed away, and came to nought: (K: but only the inf. n. is there mentioned:) said of the mirage. (Kr.)

خَيْتَعُورٌ
خَيْتَعُورٌ خيتعور Anything that does not remain in one state; and that passes away, and comes to nought; (S, K:) or that has no real existence. (IAth.) ― -b2- The mirage; syn. سَرَابٌ: (S, K:) or what remains of the latter part of the mirage, when it becomes dispersed, and delays not to pass away and come to nought. (Kr, L.) ― -b3- [Gossamer; i. e.] what descends from the air in a time of intense heat, like spiders' webs; (S;) a thing like spiders' webs, which appears in a time of heat, (K,) descending from the sky, (TA,) resembling threads, (K,) or white threads, (TA,) in the air. (K.) [See لُعَابُ الشَّمْسِ, in art. لعب.] ― -b4- The present world or life. (K.) ― -b5- The devil: (Fr, K:) or the devil of the 'Akabeh, called أَزَبُّ العَقَبَةِ (IAth.) ― -b6- The [imaginary creature called] غُول: (S, K:) because it changes its appearance. (TA.) ― -b7- A certain insect, (K,) of a black colour, (TA,) that is upon the surface of water, and that does not remain in one place (K) save as long as the time of the winking of an eye. (TA.) ― -b8- A perfidious, or an unfaithful, man. (TA.) ― -b9- A woman whose affection does not last: (TA:) a woman evil in disposition: (K:) likened to a غُول inasmuch as her love does not last. (TA.) ― -b10- The wolf: (S, K:) because of his unfaithfulness. (TA.) ― -b11- The lion: (K:) because of his perfidiousness. (TA.) ― -b12- A calamity; syn. دَاهِيَةٌ. (S, K.) ― -b13- نَوًى خَيْتَعُورٌ [A point towards which one journeys] that is not in a right direction; syn. اَلَّتِى لَا تَسْتَقِيمُ: (L:) or far distant. (K.)

##### Türkçe

خَتْعَرَ
Q. 1 **خَتْعَرَ** ختعر, mastar ismi **خَتْعَرَةٌ**, Geçip gitti ve yok oldu: (K: fakat orada yalnız mastar ismi zikredilmiştir:) serap hakkında söylenir. (Kr.)

خَيْتَعُورٌ
**خَيْتَعُورٌ** خيتعور Bir hâl üzere kalmayan; ve geçip giden ve yok olan herhangi bir şey; (S, K:) yahut gerçek bir varlığı olmayan. (IAth.) ― -b2- Serap; eş anlamlısı **سَرَابٌ**: (S, K:) yahut serabın son kısmından kalan şey; o dağılıp dağınık hâle geldiğinde, geçip gitmek ve yok olmakta gecikmeyen. (Kr, L.) ― -b3- [Örümcek ağımsı şey; yani] şiddetli sıcaklık vaktinde havadan inen, örümcek ağları gibi; (S;) sıcaklık vaktinde görünen, (K,) gökten inen, (TA,) ipliklere benzeyen, (K,) yahut beyaz iplikler, (TA,) havada. (K.) [Bkz. **لُعَابُ الشَّمْسِ**, لعب maddesinde.] ― -b4- Şimdiki dünya yahut hayat. (K.) ― -b5- Şeytan: (Fr, K:) yahut **أَزَبُّ العَقَبَةِ** diye adlandırılan Akabe’nin şeytanı. (IAth.) ― -b6- [Hayalî yaratık denilen] **غُول**: (S, K:) çünkü suretini değiştirir. (TA.) ― -b7- Belirli bir böcek, (K,) siyah renkli, (TA,) suyun yüzeyi üzerinde olan ve bir yerde kalmayan, (K) ancak göz kırpma süresi kadar. (TA.) ― -b8- Hain, yahut vefasız, bir adam. (TA.) ― -b9- Sevgisi sürmeyen bir kadın: (TA:) huyca kötü bir kadın: (K:) sevgisi sürmediği için **غُول**’a benzetilmiştir. (TA.) ― -b10- Kurt: (S, K:) vefasızlığından dolayı. (TA.) ― -b11- Aslan: (K:) hainliğinden dolayı. (TA.) ― -b12- Bir musibet; eş anlamlısı **دَاهِيَةٌ**. (S, K.) ― -b13- **نَوًى خَيْتَعُورٌ** [Kendisine doğru yolculuk edilen bir hedef] doğru bir yönde olmayan; eş anlamlısı **اَلَّتِى لَا تَسْتَقِيمُ**: (L:) yahut pek uzak. (K.)
