# ختعر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ختعر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AA%D8%B9%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ختعر

الخَيْتَعُورُ: السَّرَابُ؛ وقيل: هو ما يبقى من السراب لا يلبث أَن يضمحل؛ وقال كراع: هو ما يبقى من آخر السراب حين يتفرّق فلا يلبث أَن يضمحل، وخَتْعَرَتُه: اضمِحْلالُه. والخَيْتَعُور: الذي ينزل من الهواء في شدة الحر أَبيضَ الخُيوطِ أَو كنسج العنكبوت. والخُيْتَعُور: الغادِرُ. والخَيْتَعورُ: الدنيا، على المَثَلِ، وقيل: الذئب، سمي بذلك لأَنه لا عهد له ولا وفاء، وقيل: الغُولُ لتلّوّنها. وامرأَة خَيْتَعُورٌ: لا يدوم وُدُّها، مشبهة بذلك، وقيل:كُلُّ شيء يتلوّن ولا يدوم على حال خَيْتَعُورٌ؛ قال:
كلُّ أُنْثَى، وإِن بَدا لَكَ منها
آيةُ الحُبِّ، حُبُّها خَيْتَعُورُ
كذلك رواه ابن الأَعرابي بتاء ذات نقطتين. الفراء: يقال للسلطان الخَيْتَعُورُ.
والخَيْتَعُورُ: دُوَيْبَّةٌ سوداء تكون على وجه الماء لا تلبث في موضع إِلاَّ رَيْثَما تَطْرِفُ. والخَيْتَعُور: الداهية. ونَوًى خَيْتَعُورٌ، وهي التي لا تستقيم؛ وقوله أَنشده يعقوب:
أَقولُ، وقد نَأَتْ بهم غُرْبَةُ النِّوَى:
نَوًى خَيْتَعُورٌ لا تَشِطُّ دِيارُك
يجوز أَن تكون الداهية، وأَن تكون الكاذبة، وأَن تكون التي لا تبقى. ابن الأَثير: ذئب العقبة يقال له الخَيْتَعُورُ؛ يريد شيطان العَقَبَةِ فجعل الختَعُورُ اسماً له، هو كل من يضمحل ولا يدوم على حالة واحدة أَو لا يكون له حقيقة كالسراب ونحوه، والياء فيه زائدة.

### Türkçe

**الخَيْتَعُورُ**: serap; ve denildi: o, seraptan kalan şeydir; gecikmez ki yok olup gitsin. Ve Kıra‘ dedi: o, serabın sonundan kalan şeydir; dağılıp ayrıldığı vakit; gecikmez ki yok olup gitsin; ve **خَتْعَرَتُه**: onun yok olup gitmesidir. Ve **الخَيْتَعُور**: şiddetli sıcakta havadan inen, iplikleri beyaz olan, yahut örümcek ağı gibi olan şeydir. Ve **الخُيْتَعُور**: hain olan. Ve **الخَيْتَعورُ**: dünya; mesel olarak; ve denildi: kurt; ona bu ad verildi; çünkü onun için ne ahit vardır ne vefa; ve denildi: gûl; onun renk değiştirmesi sebebiyle. Ve **امرأَة خَيْتَعُورٌ**: sevgisi devam etmez; buna benzetilmiştir; ve denildi: her şey ki renk değiştirir ve bir hâl üzere devam etmez, **خَيْتَعُورٌ**dur; dedi ki:

Her dişi, senden ona dair
sevginin alâmeti görünse bile, onun sevgisi **خَيْتَعُورُ**dur

İbnü’l-A‘râbî bunu iki noktalı **تاء** ile böyle rivayet etti. Ferrâ: sultana **الخَيْتَعُورُ** denilir.

Ve **الخَيْتَعُورُ**: suyun yüzünde bulunan siyah bir küçük canlıdır; bir yerde ancak göz kırpıncaya kadar kalır. Ve **الخَيْتَعُور**: musibet. Ve **نَوًى خَيْتَعُورٌ**: o, düzgün olmayan (istikamet üzere olmayan)dır; ve Yakub’un okuttuğu sözü:

Derim ki, onların uzaklığı onları uzaklaştırmışken:
**نَوًى خَيْتَعُورٌ**dur; diyarların uzaklaşmaz

Musibet olması caizdir; ve yalancı olması caizdir; ve kalmayan (devam etmeyen) olması caizdir. İbnü’l-Esîr: geçit kurduna **الخَيْتَعُورُ** denilir; geçidin şeytanını kasteder; böylece **الختَعُورُ**u onun için bir isim kıldı; o, yok olup giden ve tek bir hâl üzere devam etmeyen, yahut serap ve benzeri gibi hakikati olmayan her kimsedir; ve içindeki **الياء** ziyadedir.
