# خدب — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AF%D8%A8/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%AF%D8%A8/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خدب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AF%D8%A8.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: خدب

خَدَبَهُ بالسيف، أي ضربه. والخَدْبُ: شَقُّ الجلد مع اللحم. وخَدَبَتِ الحَيَّةُ، أي عَضَّتْ. وفي لِسانِهِ خَدَبٌ، أي طولٌ. وقد خَدَبَ: أي كذب. والخَدَبُ: الهَوَجُ، رجلٌ أخدب ومتخدِّبٌ، والمرأة خدباء. يقال: كان بِنعَامَةَ خَدَبٌ، وهو المُدْرِكُ الثأرِ، أي كان أَهْوَجَ. وطعنةٌ خدباءُ، إذا هَجَمَتْ على الجَوْفِ. والخدباء الدرع اللينة. وأنشد الأصمعي:
خَدْباءُ يَحْفِزها نِجادُ مُهَنَّدٍ
أبو زيد: يقال أَقْبِلْ على خَيْدَبَتِكَ، أي على أمرك الأول. وحكى الشيباني: الخَيْدَبُ: الطريق الواضح. قال الشاعر:
يعدو الجَوادُ بها في خَلِّ خَيْدَبَةٍ		كما يُشَقُّ إلى خَدَّبِهِ السَـرَقُ
 ورجلٌ خِدَبٌ، أي ضخم. وجارية خِدَبَّةٌ.

### Türkçe

**خَدَبَهُ بالسيف**: yani onu vurdu. Ve **الخَدْبُ**: et ile birlikte derinin yarılmasıdır. Ve **خَدَبَتِ الحَيَّةُ**: yani ısırdı. Ve dilinde **خَدَبٌ** vardır: yani uzunluk. Ve **خَدَبَ** etmiştir: yani yalan söyledi. Ve **الخَدَبُ**: taşkınlıktır; **رجلٌ أخدب** ve **متخدِّبٌ**; kadın ise **خدباء**dır. Denilir: **كان بِنعَامَةَ خَدَبٌ**; o, öc(ü) idrak eden(=öcü yetişip alan)dır; yani taşkın idi. Ve **طعنةٌ خدباءُ**: eğer karın boşluğuna hücum ettiyse. Ve **الخدباء**: yumuşak zırhtır. el-Asma‘î inşad etti:

**خَدْباءُ يَحْفِزها نِجادُ مُهَنَّدٍ**

Ebû Zeyd: denilir: **أَقْبِلْ على خَيْدَبَتِكَ**; yani ilk işine (dön). Ve eş-Şeybânî hikâye etti: **الخَيْدَبُ**: açık yol. Şair dedi:

يعدو الجَوادُ بها في خَلِّ خَيْدَبَةٍ		كما يُشَقُّ إلى خَدَّبِهِ السَـرَقُ

Ve **رجلٌ خِدَبٌ**: yani iri. Ve **جارية خِدَبَّةٌ**.
