# خدش — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AF%D8%B4/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%AF%D8%B4/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خدش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AF%D8%B4.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: خدش

باب الخاء والشين والدال معهما
خ د ش، ش د خ مستعملان فقط
خدش:
الخَدْشُ مزق الجلد قل أو كثر، وخادشةُ السفا: أطرافه. وكان أهل الجاهلية يسمون كاهل البعير: مُخَدِّشاً، لأنه يَخْدِشُ الفم لقلة لحمه.
شدخ:
الشَّدْخُ: كسر الشيء الأجوف كالرأس ونحوه، وكذلك كل شيء رخص كالعرفج وما أشبهه.
والغرة والشادخة: التي تَغْشَى الوجه من أصل الناصية إلى الأنف، فإذا غشيء العينين فهو: الإغراب.
قال مرار:
شادخٌ غرتها مـن نـسـوةٍ		هن يفضلن نساء الناس، غر
والشَّدّاخةُ: الشديدة الشَّدْخ.
والشِدّاخُ: رجل من الليث يكنى أبا الملوح، واسمه: يعمر بن الملوح، وكان حكم بين خزاعة وقصي حين أقتتلوا في أمر البيت، وكثر القتل، فشَدَخَ دماء خزاعة تحت قدمه، أي: أبطلها، وقضى بالبيت لقصي، وفيه يقول الشاعر:
إذا خطرت بنو الشّدّاخ حولي		ومد البحر من ليث بن بكر
والمُشَدَّخُ: بسر يغمز حتى يَنْشَدِخَ، ثم ييبس في الشتاء.

### Türkçe

باب **الخاء** ve **الشين** ve **الدال**’ın onlarla birlikte olduğu bölüm
خ د ش، ش د خ yalnızca kullanılmış olan ikisidir.

**خدش**:
**الخَدْشُ** deriyi yırtmaktır; az da olsa çok da olsa. Ve **خادشةُ السفا**: onun uçlarıdır. Cahiliye ehli devenin kâhilini **مُخَدِّشاً** diye adlandırırdı; çünkü eti azlığından dolayı ağzı **يَخْدِشُ** (tırmalar/çizer).

**شدخ**:
**الشَّدْخُ**: baş ve benzeri gibi içi boş şeyi kırmaktır; ve yine **العرفج** ve ona benzeyen gibi gevşek olan her şey.
Ve **الغرة** ve **الشادخة**: perçemin kökünden buruna kadar yüzü örten (şey)dir; eğer iki gözü örterse o: **الإغراب**’dır.
مرار dedi ki:
شادخٌ غرتها مـن نـسـوةٍ		هن يفضلن نساء الناس، غر
Ve **الشَّدّاخةُ**: **الشَّدْخ**’u şiddetli olan (şey)dir.
Ve **الشِدّاخُ**: Leys’ten bir adamdır; künyesi Ebü’l-Melûh’tur; adı: Ya‘mer b. el-Melûh’tur. Huzâa ile Kusay arasında, Beyt işi hakkında birbirleriyle savaştıkları ve öldürmenin çoğaldığı zaman hakem oldu; Huzâa’nın kanlarını ayağının altında **فشَدَخَ** etti; yani: onları iptal etti. Ve Beyt hakkında Kusay lehine hükmetti. Şair onun hakkında şöyle der:
إذا خطرت بنو الشّدّاخ حولي		ومد البحر من ليث بن بكر
Ve **المُشَدَّخُ**: **بسر**’dir; **يَنْشَدِخَ** oluncaya kadar sıkılır; sonra kışın kurur.
