# خذع (خ-ذ-ع) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B0%D8%B9

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ذ - ع
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين و الخاء والذال
)خ ذ ع مستعمل فقط( خذع: الخَذْعُ: تَحزيرُ اللَّحْمِ في مواضِعَ من غير أن يكون قَطْعاً في عَظَمٍ أو صلابةٍ، إنَّما هو كما يُخْذَعُ القَرْعُ بالسّكيّن. والخَذيعَةُ: طعامٌ يُتَّخذُ من اللَّحْمِ بالشام.
ومن روى بَيْتَ أبي ذؤيب:
وكِلاهُما بَطَلُ اللَّقاءِ مُخَدَّعُ
يقول: إنَّه مُقَطَّع بالسَّيف في مواضِع.

##### Türkçe

باب **العين** و **الخاء** و **الذال**
(**خ ذ ع** yalnızca kullanılmıştır) **خذع**: **الخَذْعُ**: Etin, bir kemikte yahut sertlikte kesme olmaksızın, bazı yerlerinde yarılmasıdır; ancak o, bıçağı kabakta yürütüldüğü gibi yürütülür. **الخَذيعَةُ**: Şam’da etten yapılan bir yemektir.
Ve kim Ebû Züeyb’in beytini rivayet ettiyse:
وكِلاهُما بَطَلُ اللَّقاءِ مُخَدَّعُ
der ki: Şüphesiz o, kılıçla bazı yerlerinde parçalanmıştır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الخَذْعُ: القطعُ وتحزيزٌ في اللحك، كما تُخْذَعُ القَرْعة. ومنه الخَذيعَةُ، وهي طعامٌ يُتَّخَذُ من اللحم بالشَأْمِ. والمُخَذَّعُ: المقطَّعُ. وكان أبو عمرو يروي قول أبي ذؤيب:
وكِلاهما بَطَلُ اللِقاءِ مُخَدّعُ بالذال
أي مضروق بالسيف يراد به كثرة ما جُرِحَ في الحروب.

##### Türkçe

**الخَذْعُ**: kesme ve **اللَّحْك**’ta (sürtmede) bir yarma/çentikleme; tıpkı **القَرْعة**’ın **تُخْذَعُ** edilmesi gibi. Bundan **الخَذيعَةُ** (vardır); o, Şam’da etten yapılan bir yemektir. Ve **المُخَذَّعُ**: parçalanmış olan. Ebû Amr, Ebû Züeyb’in sözünü rivayet ederdi:

وكِلاهما بَطَلُ اللِقاءِ مُخَدّعُ بالذال

Yani kılıçla yaralanmış; bununla, savaşlarda çokça yaralanmış olması kastedilir.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والخاء مع الذال
خذع
استعمل منه :
خذع : قال الأصمعي : يقال خذّعته بالسيف تخذيعاً ، إذا قطّعته . وروى بيت أبي ذؤيب الهذليّ :
وكلاهما بطلُ اللِّقاءِ مخذَّعُ
معناه أنه مُعاودٌ للحروب قد جُرح فيها جَرحاً بعد جَرح ، وقد شُطّب بالسيوف .
قال : ومن رواه ( مخدَّع ) فمعناه المدرّب الذي خُدع مراراً حتى حَذِق .
وقال الليث : الخَذْع قَطع في اللحم ، أو في شيء رَطْب لا صلابة له ، مثل القَرعة تُخذَّع بالسكين ، ولا يكون قطعاً في عظم أو في شيء صُلْب .
وقال غيره : الخَذِيعة : طعام يتّخذ من اللحم بالشام .
وقول رؤبة :
كأنّه حاملُ جنبٍ أخذَعا
قال ابن الأعرابيّ : معناه أنه خُذع لحمُ جنبِه فتدلَّى عنه .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي أنه يقال للشِّواء : المخذَّع ، والمَعلَّس ، والوزيم ، والسَّحساح .

##### Türkçe

**باب العين والخاء مع الذال**
**خذع**
Ondan kullanılan:

**خذع**: el-Asmaʿî dedi: “**خذّعته بالسيف تخذيعاً** denir; onu parçaladığın zaman.” Ebû Züeyb el-Hüzelî’nin beytini rivayet etti:
وكلاهما بطلُ اللِّقاءِ مخذَّعُ
Manası: o, savaşlara tekrar tekrar dönen kimsedir; onda yara üstüne yara ile yaralanmıştır; ve kılıçlarla çizilip yarılmıştır.

Dedi: Onu (**مخدَّع**) diye rivayet eden kimseye gelince, manası: defalarca aldatılmış da ustalaşmış olan eğitilmiş (kimse)dir.

el-Leys dedi: **الخَذْع** ette bir kesiktir; yahut sertliği olmayan yaş bir şeyde (bir kesik)tir; bıçakla **تُخذَّع** edilen kabak gibi. Ve kemikte yahut sert bir şeyde kesik olmaz.

Başkası dedi: **الخَذِيعة** Şam’da etten yapılan bir yemektir.

Rü’be’nin sözü:
كأنّه حاملُ جنبٍ أخذَعا

İbnü’l-Aʿrâbî dedi: Manası, böğrünün etinin **خُذع** edilmesi (kesilip parçalanması)dır; böylece ondan sarkmıştır.

Ebû’l-ʿAbbâs, İbnü’l-Aʿrâbî’den rivayet etti: kızartmaya **المخذَّع** ve **المَعلَّس** ve **الوزيم** ve **السَّحساح** denir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الخاء والذال وما يثلثهما)
  (خذع) الخاء والذال والعين يدلُّ على قَطْع الشيء؛ يقال خَذَّعَهُ بالسَّيف، إذا ضربَه. ورُوِي بيتُ أبي ذؤيب:
  * وكِلاهُما بَطَلُ الِّلقاءِ مُخَذَّعُ([1]) *
  أي كأنه قد ضُرِب بالسَّيف مِراراً. ويقال نباتٌ مخذَّعٌ، إذا أُكِل أعلاه. وصَحَّفهُ ناس فقالوا مُجدَّع. وليس بشيءٍ.
   (خذف)  الخاء والذال والفاء أصلٌ واحدٌ يدلُّ على الرمْي. يقال خَذَفْت بالحصاة، إذا رميتَها من بين سَبَّابَتَيْك. قال:
كأنَّ الحَصَى مِن خَلْفِها وأَمامِها *** إذا نجَلَتْهُ رجلُها خَذْفُ أَعْسَرَا([2])  والمِخْذَفة، هي التي يُقال لها المِقْلاع. ويقال أتانٌ خَذُوفٌ، أي سمينة. قال أبو حاتم: قال الأصمعيّ: يُراد بذلك أنّها لو خُذِفَتْ بحَصاة لدخَلَتْ في بطنها من كثرة الشَّحم. وهذا الذي يحكيه عن هؤلاء الأئمّة وإن قلّ فهو يدلُّ على صحّة ما نَذهب إليه من هذه المقايَسات، كالذي ذكرناه آنفاً عن الخليل في باب الإخدَاع، وكما قاله الأصمعيُّ في الأتانِ الخَذوف.
  والخَذَفَانُ: ضربٌ من [سير] الإبل([3]) وهو بِتَرَامٍ قليل.
  (خذق)  الخاء والذال والقاف ليس أصلاً، وإنّما فيه كلمةٌ من باب الإبدال. يقال خَذَق الطّائر، إذا ذَرَقَ. وأراه *خَزَق، فأُبدِلت الزاءُ ذالاً.
  (خذل)  الخاء والذال واللام أصلٌ واحدٌ يدلُّ على تَرْك الشَّيء والقُعود عنه. فالخِذْلان: تَرك المَعُونة. ويقال خَذَلَتِ الوحْشيَّةُ: أقامَتْ على وَلَدِها؛  وهي خَذُول. قال:
خَذُولٌ تُراعِي رَبْرَباً بخَميلةٍ *** تَنَاوَلُ أَطرافَ البَريرِ وترتَدِي([4])  ومن الباب تخاذَلَتْ رِجلاه: ضَعُفَتَا. من قوله:
  * وخَذُولِ الرِّجْل من غير كَسَحْ([5]) *
  وقال آخر([6]):
  * صَرْعى نوؤُها متخاذِلُ *
  ورجلٌ خُذَلة، للَّذي لا يزال يَخْذُلُ.
  (خذم)  الخاء والذال والميم يدلُّ على القَطْع. يقال خَذَمْتُ الشَّيء: قطعتُه. [و] سيفٌ مِخْذَمٌ. والخَذْماء: العنْز تنشقُّ أذُنُها عَرْضاً من غير بيْنُونة. والخَذَم: السُّرْعة في السَّير؛ وهو من الباب.
  (خذا)  الخاء والذال والحرف المعتل والمهموز يدلُّ على الضَّعف واللِّين. يقال خَذَا الشيءُ يَخْذُو خذْواً: استرخى. وخذِي يخْذَى. وينَمَةٌ خَذْواءُ: ليِّنة، وهي بَقْلة. وأُذُنٌ خَذْواءُ: مسترخيَة. ويُكْرَهُ من الفَرَس الخَذَا في الأذُن.
  ومن الباب خَذِئْت وخَذَأْت أخْذَأ، إذا خضَعْت له خُذُوءاً وخَذْأً. ويقال استخذَيْت واستخذَأْت، لغتان، وهم إلى ترك الهمز فيها أمْيَل. وقد قال كثيّر:
فما زِلْتُمُ بالناس حتَّى كأنَّهم *** مِنْ الخَوف طَيْرٌ أخْذَأَتْها الأجادلُ  فهمز. يقال أخذَيْتُ فلاناً، أي أذلَلتْهُ.
---------------------------------------------------------------
([1]) ديوان أبي ذؤيب 18 والمفضليات (2: 228). وصدره فيهما وفي اللسان:
* فتناديا وتوافقت خيلاهما * وقد سبق إنشاد هذا العجز في (1: 330).
([2]) لامرئ القيس في ديوانه 98 واللسان (خذف، نجل).
([3]) في المجمل: "والخذفان: ضرب من السير".
([4]) لطرفة في معلقته.
([5]) للأعشى في ديوانه 163 واللسان (خذل). وصدره: * كل وضاح كريم جده *
([6]) هو جعفر بن علبة. انظر الحماسية رقم 4 وما سيأتي في (نوي).
ـ

##### Türkçe

(باب **الخاء** ve **الذال** ve ikisini üçleyen şey)

  (**خذع**) **الخاء** ve **الذال** ve **العين**, şeyin kesilmesine delâlet eder; **خَذَّعَهُ بالسَّيف** denir, onu vurduğu zaman. Ve Ebû Züeyb’in beyti rivayet olundu:
  * وكِلاهُما بَطَلُ الِّلقاءِ مُخَذَّعُ([1]) *
  yani sanki kılıçla defalarca vurulmuş gibidir. Ve **نباتٌ مخذَّعٌ** denir, üstü yenildiği zaman. Ve birtakım kimseler onu tashîf etti de **مُجدَّع** dediler. Ve (bu) bir şey değildir.
   (**خذف**)  **الخاء** ve **الذال** ve **الفاء** tek bir asıldır; atmaya delâlet eder. **خَذَفْت بالحصاة** denir, onu iki işaret parmağının arasından attığın zaman. Dedi:
كأنَّ الحَصَى مِن خَلْفِها وأَمامِها *** إذا نجَلَتْهُ رجلُها خَذْفُ أَعْسَرَا([2])  Ve **المِخْذَفة**, ona **المِقْلاع** denilen şeydir. Ve **أتانٌ خَذُوفٌ** denir; yani semiz. Ebû Hâtim dedi: Asma‘î dedi: bununla murad, çok yağdan dolayı bir çakıl taşıyla **خُذِفَتْ** olunsa karnına girecek olmasıdır. Ve bu, bu imamlar hakkında hikâye ettiği şey, az da olsa, bizim bu kıyaslardan gittiğimiz şeyin sıhhatine delâlet eder; tıpkı az önce Halîl’den **باب الإخدَاع**’da zikrettiğimiz gibi ve Asma‘î’nin **الأتانِ الخَذوف** hakkında söylediği gibi.
  Ve **الخَذَفَانُ**: develerin [yürüyüş]ünden bir türdür([3]); ve o, az bir **بِتَرَامٍ** iledir.
  (**خذق**)  **الخاء** ve **الذال** ve **القاف** asıl değildir; ancak onda ibdâl babından bir kelime vardır. **خَذَق الطّائر** denir, kuş pislediği zaman. Ve onu **خَزَق** görürüm; böylece **الزاءُ** **ذالاً** olarak ibdâl edilmiştir.
  (**خذل**)  **الخاء** ve **الذال** ve **اللام** tek bir asıldır; şeyin terkine ve ondan geri durmaya delâlet eder. O hâlde **الخِذْلان**: yardımın terkidir. Ve **خَذَلَتِ الوحْشيَّةُ** denir: yavrusunun üzerinde kaldı; ve o **خَذُول**dür. Dedi:
خَذُولٌ تُراعِي رَبْرَباً بخَميلةٍ *** تَنَاوَلُ أَطرافَ البَريرِ وترتَدِي([4])  Ve babdandır: **تخاذَلَتْ رِجلاه**: ikisi zayıfladı. Şu sözden:
  * وخَذُولِ الرِّجْل من غير كَسَحْ([5]) *
  Ve bir başkası dedi([6]):
  * صَرْعى نوؤُها متخاذِلُ *
  Ve **رجلٌ خُذَلة**: sürekli **يَخْذُلُ** olan kimse için.
  (**خذم**)  **الخاء** ve **الذال** ve **الميم** kesmeye delâlet eder. **خَذَمْتُ الشَّيء** denir: onu kestim. [Ve] **سيفٌ مِخْذَمٌ**. Ve **الخَذْماء**: kulağı ayrılma olmaksızın enlemesine yarılan keçidir. Ve **الخَذَم**: yürüyüşte sürattir; ve o, babdandır.
  (**خذا**)  **الخاء** ve **الذال** ve illetli harf ve hemzeli (harf), zayıflığa ve yumuşaklığa delâlet eder. **خَذَا الشيءُ يَخْذُو خذْواً** denir: gevşedi. Ve **خذِي يخْذَى**. Ve **ينَمَةٌ خَذْواءُ**: yumuşak; ve o bir ottur. Ve **أُذُنٌ خَذْواءُ**: gevşek. Ve atın kulağında **الخَذَا** mekruh görülür.
  Ve babdandır: **خَذِئْت** ve **خَذَأْت أخْذَأ**; ona **خُذُوءاً** ve **خَذْأً** ile boyun eğdiğin zaman. Ve **استخذَيْت** ve **استخذَأْت** denir; iki lugattır; ve onlar, onda hemzeyi terk etmeye daha meyillidir. Ve Kesîr demiştir:
فما زِلْتُمُ بالناس حتَّى كأنَّهم *** مِنْ الخَوف طَيْرٌ أخْذَأَتْها الأجادلُ  böylece hemzeledi. **أخذَيْتُ فلاناً** denir; yani onu zelil kıldım.
---------------------------------------------------------------
([1]) Ebû Züeyb divanı 18 ve el-Mufaddaliyât (2: 228). Ve onun صدر’ı ikisinde ve Lisân’da:
* فتناديا وتوافقت خيلاهما * Ve bu عجز’in inşâdı (1: 330)’da geçmişti.
([2]) İmru’ul-Kays’a aittir; divanında 98 ve Lisân’da (**خذف**، **نجل**).
([3]) el-Mücmel’de: “Ve **الخذفان**: yürüyüşten bir türdür”.
([4]) Tarfâ’ya, muallakasında.
([5]) A‘şâ’ya, divanında 163 ve Lisân’da (**خذل**). Ve onun صدر’ı: * كل وضاح كريم جده *
([6]) O, Ca‘fer b. ‘Ulbe’dir. el-Hamâsiyye no 4’e ve (نوي)’de gelecek olana bakınız.
ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخَذَعُ: القَطْعُ. خَذَّعْته بالسيف تَخْذِيعاً إِذا قطَعْته. والخَذْع: قَطعٌ وتَحْزِيزٌ في اللحم أَو في شيء لا صَلابةَ له مثل القَرْعة تُخْذَعُ بالسّكين، ولا يكون قَطعاً في عَظم أَو في شيء صُلب. وخَذعَ اللحمَ خذْعاً: شَرَّحَه، وقيل: خذعَ اللحمَ والشحْمَ يخذَعُه خَذْعاً وخَذَّعه حَزَّز مواضع منه في غير عَظْم ولا صلابة كما يُفعل بالجَنْب عند الشِّواء، وكذلك القِثّاء والقَرْعُ ونحوهما. والمُخَذَّعُ: المُقَطَّعُ. وفي الحديث: فخَذَعه بالسيف؛ الخَذْعُ: تَحزيزُ اللحم وتَقْطيعُه من غير بَيْنونة كالتشريح، وقد تَخَذَّع.
والخَذْعة والخُذْعونة: القِطْعةُ من القرع ونحوه؛ ومن روى بيت أَبي ذؤيب:
وكلاهُما بطَلُ اللِّقاء مُخَذَّع
بالذال المعجمة أَي مضروب بالسيف، أَراد أَنه قد قُطِع في مواضعَ منه لطول اعتيادِه الحربَ ومعاودَته لها قد جُرحَ فيها جَرْحاً بعد جَرْح كأَنه مُشَطَّب بالسيوف، ومن رواه مُخَدَّعٌ، بالدال المهملة، فقد تقدّم. وقيل: المُخَذَّع المقطَّع بالسيوف؛ وقول رؤبة:
كأَنه حامِلُ جَنْبٍ أَخْذَعا
معناه أَنه خُذِعَ لحمُ جنبه فتَدَلَّى عنه. ابن الأَعرابي: يقال للشواء المُخَذَّعُ والمُغَلَّس
(* قوله «المغلس» كذا في الأصل بالغين المعجمة،
وفي شرح القاموس بالفاء، ولعل الصواب معلس بالعين المهملة.) والوَزِيمُ. والخَذَعُ: المَيَلُ. قال أَبو حنيفة: المُخَذَّعُ من النبات ما أُكل أَعلاه.
والخَذِيعةُ: طعام يُتَّخذ من اللحم بالشام.

##### Türkçe

**الخَذَعُ**: kesme. Onu kılıçla **خَذَّعْته** **تَخْذِيعاً**; onu kestiğim zaman.

Ve **الخَذْع**: ette yahut sertliği olmayan bir şeyde, meselâ bıçakla **تُخْذَعُ** olan kabakta, bir kesme ve yarma-çentme; kemikte yahut sert bir şeyde kesme olmaz. Ve eti **خَذعَ** **خذْعاً**: onu dilimledi; ve denildi ki: eti ve içyağını **خذعَ**; onu **يخذَعُه** **خَذْعاً** ve onu **خَذَّعه**: kemik ve sertlik olmaksızın ondan yerleri çentti; kızartma sırasında böğürde yapıldığı gibi; ve yine hıyar, kabak ve benzerleri. Ve **المُخَذَّعُ**: parçalanmış olan.

Ve hadiste: “Böylece onu kılıçla **فخَذَعه**”; **الخَذْعُ**: dilimleme gibi ayrılma olmaksızın etin çentilmesi ve parçalanmasıdır; ve **تَخَذَّع** etmiştir.

Ve **الخَذْعة** ve **الخُذْعونة**: kabaktan ve benzerinden parça; ve kim Ebû Züeyb’in beytini rivayet ettiyse:
وكلاهُما بطَلُ اللِّقاء مُخَذَّع
**بالذال المعجمة** ile, yani kılıçla vurulmuş; onun, savaşa uzun alışması ve ona dönüp durması sebebiyle ondan yerlerde kesilmiş olduğunu kastetti; onda yara üstüne yara ile yaralanmıştır; sanki kılıçlarla çizgilenmiş gibidir. Ve kim onu **مُخَدَّعٌ** diye rivayet ettiyse, **بالدال المهملة** ile, artık geçti.

Ve denildi ki: **المُخَذَّع** kılıçlarla parçalanmış olandır; ve Ru’be’nin sözü:
كأَنه حامِلُ جَنْبٍ أَخْذَعا
mânâsı: böğrünün eti **خُذِعَ** edilmiştir de ondan sarkmıştır. İbnü’l-A‘râbî: **المُخَذَّعُ** ve **المُغَلَّس** diye kızartmaya denilir
(* onun sözü “**المغلس**”: asılda **بالغين المعجمة** ile böyledir; ve Kāmûs şerhinde **بالفاء** iledir; ve belki doğrusu **معلس** **بالعين المهملة** iledir.) ve **الوَزِيمُ**.

Ve **الخَذَعُ**: meyil. Ebû Hanîfe dedi ki: bitkiden **المُخَذَّعُ**, üstü yenmiş olan şeydir.

Ve **الخَذِيعةُ**: Şam’da etten yapılan bir yiyecek.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

خذع اللحم والشحم وما لا صلابة فيه، مثل القرعة ونحوها، كمنع، يخذعه خذعا: حززه وقطعه، كالتشريح من غير بينونة في مواضع منه، كما يفعل بالجنب عند الشواء. ومنه الخذيعة: اسم لطعام بالشام يتخذ من اللحم، نقله الجوهري. قال الصاغاني: ويقال: الخديعة، والإعجام أصح، وقد تقدم.
 والمخذعة، كمكنسة: السكين، لأنه يخذع بها اللحم.
 والخيذع، كصيقل: العيب بالإنسان نقله الصاغاني.
 وقال ابن عباد: يقال: ذهبوا خذع مذع، كعنب مبنيين بالفتح، أي متفرقين، والجيم لغة فيه كما تقدم.
 والمخذع: كمعظم: الشواء، عن ابن الأعرابي، وكذلك المغلس والوزيم.
 وقال أبو حنيفة: المخذع من النبات: ما أكل أعلاه، ومثله في المحيط. أو المخذع: ما قطع أعلاه من الشجر، نقله ابن عباد: أو ما قطع من أطرافه، وهذا قول ابن الأعرابي.
 والتخذيع: التقطيع. يقال: خذعته بالسيف تخذيعا: إذا قطعته، ومنه المخذع وهو المقطع، كما في الصحاح أو هو تقطيع من غير إبانة، كالتشريح. قال الجوهري: وكان أبو عمرو يروي قول أبي ذؤيب:
  وكلاهما بطل اللقاء مخذع

  بالذال، أي مضروب بالسيف، يراد به كثرة ما جرح في الحروب. وفي اللسان: أراد أنه قد قطع في مواضع منه، لطول اعتياده الحرب ومعاودته لها قد جرح فيها جرحا بعد جرح، كأنه مشطب بالسيوف.
 والتخذيع: الضرب بالسيف لا ينفذ ولا يحيك، عن ابن عباد. ويروى بالدال أيضا وقد تقدم.
 ومما يستدرك عليه: تخذع الشيء: تقطع.
 والخذعة، بالفتح، والخذعونة، بالضم: القطعة من القرع ونحوه. وقول رؤبة يصف ثورا:
  كأنه حامل جنب أخذعا
  من بغيه والرفق حتى أكنعا فقد قال ابن الأعرابي: معناه قد خذع لحمه فتدلى عنه. وأكنع: دنا منهن. والخذع: الميل.
 والمخذع، كمعظم: لقب مالك ابن عمرو بن غنم الكلبي، نقله الحافظ.

##### Türkçe

**خذع** et ve içyağı ve içinde sertlik olmayan şey(ler)i, **القرعة** ve benzerleri gibi, **منع** gibi; onu **يخذعه** **خذعا**: onu çizdi ve kesti; bazı yerlerinde ayrılma olmaksızın teşrih gibi; nitekim kızartma sırasında böğürle yapılan gibi. Bundan **الخذيعة**: Şam’da etten yapılan bir yemeğin adı; onu **الجوهري** nakletti. **الصاغاني** dedi: Ve denilir: **الخديعة**; ve **الإعجام** daha doğrudur; ve (bu) daha önce geçti.

Ve **المخذعة**, **مكنسة** gibi: bıçak; çünkü onunla eti **يخذع** eder.

Ve **الخيذع**, **صيقل** gibi: insandaki ayıp; onu **الصاغاني** nakletti.

Ve **ابن عباد** dedi: Denilir: **ذهبوا خذع مذع**, **عنب** gibi, fetha üzere bina edilmiş iki (kelime); yani dağınık (olarak); ve **الجيم** onda bir dildir, daha önce geçtiği gibi.

Ve **المخذع**: **معظم** gibi: kızartma; **ابن الأعرابي**’den; ve كذلك **المغلس** ve **الوزيم**.

Ve **أبو حنيفة** dedi: Bitkiden **المخذع**: üstü yenmiş olan; ve onun benzeri **المحيط**’ta. Yahut **المخذع**: ağaçtan üstü kesilmiş olan; onu **ابن عباد** nakletti: yahut uçlarından kesilmiş olan; ve bu **ابن الأعرابي**’nin sözüdür.

Ve **التخذيع**: parçalama. Denilir: **خذعته بالسيف تخذيعا**: onu kestiğim zaman; ve ondan **المخذع** ve o, kesilmiş olan(şey)dir; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yahut o, ayırma olmaksızın parçalamadır; teşrih gibi. **الجوهري** dedi: Ve **أبو عمرو**, **أبي ذؤيب**’in sözünü rivayet ederdi:

وكلاهما بطل اللقاء مخذع

**بالذال** ile; yani kılıçla vurulmuş; onunla savaşlarda çokça yaralanmış olması kastedilir. **اللسان**’da: Muradı, onda bazı yerlerinde kesilmiş olmasıdır; savaşa uzun alışkanlığı ve ona tekrar dönmesi sebebiyle onda yara üstüne yara ile yaralanmıştır; sanki kılıçlarla çizgilenmiş gibidir.

Ve **التخذيع**: kılıçla vurmadır; (kılıç) geçmez ve işlemez; **ابن عباد**’dan. **بالدال** ile de rivayet edilir; ve daha önce geçti.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **تخذع الشيء**: parçalandı.

Ve **الخذعة**, fetha ile, ve **الخذعونة**, damme ile: **القرع** ve benzerinden parça. Ve **رؤبة**’nin bir boğayı vasfederek sözü:

كأنه حامل جنب أخذعا
من بغيه والرفق حتى أكنعا

Bunun üzerine **ابن الأعرابي** dedi: Manası: eti **خذع** edilmiştir de ondan sarkmıştır. Ve **أكنع**: onlara yaklaştı. Ve **الخذع**: meyil.

Ve **المخذع**, **معظم** gibi: **مالك ابن عمرو بن غنم الكلبي**’nin lakabı; onu **الحافظ** nakletti.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

خَذَعَ
خَذَعَ A ( n. ac. خَذْع 1 ),
a.  Cut; chopped, hashed; shred, sliced.

خِذْع مِذْع
خِذْع مِذْع
a.  Scattered, dispersed; here there & everywhere.

##### Türkçe

خَذَعَ
**خَذَعَ** A (isim-fiil: **خَذْع** 1),
a. Kesti; doğradı, kıydı; parçaladı, dilimledi.

خِذْع مِذْع
**خِذْع مِذْع**
a. Dağınık, saçılmış; burada orada ve her yerde.
