# خذع — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خذع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خذع

الخَذَعُ: القَطْعُ. خَذَّعْته بالسيف تَخْذِيعاً إِذا قطَعْته. والخَذْع: قَطعٌ وتَحْزِيزٌ في اللحم أَو في شيء لا صَلابةَ له مثل القَرْعة تُخْذَعُ بالسّكين، ولا يكون قَطعاً في عَظم أَو في شيء صُلب. وخَذعَ اللحمَ خذْعاً: شَرَّحَه، وقيل: خذعَ اللحمَ والشحْمَ يخذَعُه خَذْعاً وخَذَّعه حَزَّز مواضع منه في غير عَظْم ولا صلابة كما يُفعل بالجَنْب عند الشِّواء، وكذلك القِثّاء والقَرْعُ ونحوهما. والمُخَذَّعُ: المُقَطَّعُ. وفي الحديث: فخَذَعه بالسيف؛ الخَذْعُ: تَحزيزُ اللحم وتَقْطيعُه من غير بَيْنونة كالتشريح، وقد تَخَذَّع.
والخَذْعة والخُذْعونة: القِطْعةُ من القرع ونحوه؛ ومن روى بيت أَبي ذؤيب:
وكلاهُما بطَلُ اللِّقاء مُخَذَّع
بالذال المعجمة أَي مضروب بالسيف، أَراد أَنه قد قُطِع في مواضعَ منه لطول اعتيادِه الحربَ ومعاودَته لها قد جُرحَ فيها جَرْحاً بعد جَرْح كأَنه مُشَطَّب بالسيوف، ومن رواه مُخَدَّعٌ، بالدال المهملة، فقد تقدّم. وقيل: المُخَذَّع المقطَّع بالسيوف؛ وقول رؤبة:
كأَنه حامِلُ جَنْبٍ أَخْذَعا
معناه أَنه خُذِعَ لحمُ جنبه فتَدَلَّى عنه. ابن الأَعرابي: يقال للشواء المُخَذَّعُ والمُغَلَّس
(* قوله «المغلس» كذا في الأصل بالغين المعجمة،
وفي شرح القاموس بالفاء، ولعل الصواب معلس بالعين المهملة.) والوَزِيمُ. والخَذَعُ: المَيَلُ. قال أَبو حنيفة: المُخَذَّعُ من النبات ما أُكل أَعلاه.
والخَذِيعةُ: طعام يُتَّخذ من اللحم بالشام.

### Türkçe

**الخَذَعُ**: kesme. Onu kılıçla **خَذَّعْته** **تَخْذِيعاً**; onu kestiğim zaman.

Ve **الخَذْع**: ette yahut sertliği olmayan bir şeyde, meselâ bıçakla **تُخْذَعُ** olan kabakta, bir kesme ve yarma-çentme; kemikte yahut sert bir şeyde kesme olmaz. Ve eti **خَذعَ** **خذْعاً**: onu dilimledi; ve denildi ki: eti ve içyağını **خذعَ**; onu **يخذَعُه** **خَذْعاً** ve onu **خَذَّعه**: kemik ve sertlik olmaksızın ondan yerleri çentti; kızartma sırasında böğürde yapıldığı gibi; ve yine hıyar, kabak ve benzerleri. Ve **المُخَذَّعُ**: parçalanmış olan.

Ve hadiste: “Böylece onu kılıçla **فخَذَعه**”; **الخَذْعُ**: dilimleme gibi ayrılma olmaksızın etin çentilmesi ve parçalanmasıdır; ve **تَخَذَّع** etmiştir.

Ve **الخَذْعة** ve **الخُذْعونة**: kabaktan ve benzerinden parça; ve kim Ebû Züeyb’in beytini rivayet ettiyse:
وكلاهُما بطَلُ اللِّقاء مُخَذَّع
**بالذال المعجمة** ile, yani kılıçla vurulmuş; onun, savaşa uzun alışması ve ona dönüp durması sebebiyle ondan yerlerde kesilmiş olduğunu kastetti; onda yara üstüne yara ile yaralanmıştır; sanki kılıçlarla çizgilenmiş gibidir. Ve kim onu **مُخَدَّعٌ** diye rivayet ettiyse, **بالدال المهملة** ile, artık geçti.

Ve denildi ki: **المُخَذَّع** kılıçlarla parçalanmış olandır; ve Ru’be’nin sözü:
كأَنه حامِلُ جَنْبٍ أَخْذَعا
mânâsı: böğrünün eti **خُذِعَ** edilmiştir de ondan sarkmıştır. İbnü’l-A‘râbî: **المُخَذَّعُ** ve **المُغَلَّس** diye kızartmaya denilir
(* onun sözü “**المغلس**”: asılda **بالغين المعجمة** ile böyledir; ve Kāmûs şerhinde **بالفاء** iledir; ve belki doğrusu **معلس** **بالعين المهملة** iledir.) ve **الوَزِيمُ**.

Ve **الخَذَعُ**: meyil. Ebû Hanîfe dedi ki: bitkiden **المُخَذَّعُ**, üstü yenmiş olan şeydir.

Ve **الخَذِيعةُ**: Şam’da etten yapılan bir yiyecek.
