# خذع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B0%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خذع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خذع

خذع اللحم والشحم وما لا صلابة فيه، مثل القرعة ونحوها، كمنع، يخذعه خذعا: حززه وقطعه، كالتشريح من غير بينونة في مواضع منه، كما يفعل بالجنب عند الشواء. ومنه الخذيعة: اسم لطعام بالشام يتخذ من اللحم، نقله الجوهري. قال الصاغاني: ويقال: الخديعة، والإعجام أصح، وقد تقدم.
 والمخذعة، كمكنسة: السكين، لأنه يخذع بها اللحم.
 والخيذع، كصيقل: العيب بالإنسان نقله الصاغاني.
 وقال ابن عباد: يقال: ذهبوا خذع مذع، كعنب مبنيين بالفتح، أي متفرقين، والجيم لغة فيه كما تقدم.
 والمخذع: كمعظم: الشواء، عن ابن الأعرابي، وكذلك المغلس والوزيم.
 وقال أبو حنيفة: المخذع من النبات: ما أكل أعلاه، ومثله في المحيط. أو المخذع: ما قطع أعلاه من الشجر، نقله ابن عباد: أو ما قطع من أطرافه، وهذا قول ابن الأعرابي.
 والتخذيع: التقطيع. يقال: خذعته بالسيف تخذيعا: إذا قطعته، ومنه المخذع وهو المقطع، كما في الصحاح أو هو تقطيع من غير إبانة، كالتشريح. قال الجوهري: وكان أبو عمرو يروي قول أبي ذؤيب:
  وكلاهما بطل اللقاء مخذع

  بالذال، أي مضروب بالسيف، يراد به كثرة ما جرح في الحروب. وفي اللسان: أراد أنه قد قطع في مواضع منه، لطول اعتياده الحرب ومعاودته لها قد جرح فيها جرحا بعد جرح، كأنه مشطب بالسيوف.
 والتخذيع: الضرب بالسيف لا ينفذ ولا يحيك، عن ابن عباد. ويروى بالدال أيضا وقد تقدم.
 ومما يستدرك عليه: تخذع الشيء: تقطع.
 والخذعة، بالفتح، والخذعونة، بالضم: القطعة من القرع ونحوه. وقول رؤبة يصف ثورا:
  كأنه حامل جنب أخذعا
  من بغيه والرفق حتى أكنعا فقد قال ابن الأعرابي: معناه قد خذع لحمه فتدلى عنه. وأكنع: دنا منهن. والخذع: الميل.
 والمخذع، كمعظم: لقب مالك ابن عمرو بن غنم الكلبي، نقله الحافظ.

### Türkçe

**خذع** et ve içyağı ve içinde sertlik olmayan şey(ler)i, **القرعة** ve benzerleri gibi, **منع** gibi; onu **يخذعه** **خذعا**: onu çizdi ve kesti; bazı yerlerinde ayrılma olmaksızın teşrih gibi; nitekim kızartma sırasında böğürle yapılan gibi. Bundan **الخذيعة**: Şam’da etten yapılan bir yemeğin adı; onu **الجوهري** nakletti. **الصاغاني** dedi: Ve denilir: **الخديعة**; ve **الإعجام** daha doğrudur; ve (bu) daha önce geçti.

Ve **المخذعة**, **مكنسة** gibi: bıçak; çünkü onunla eti **يخذع** eder.

Ve **الخيذع**, **صيقل** gibi: insandaki ayıp; onu **الصاغاني** nakletti.

Ve **ابن عباد** dedi: Denilir: **ذهبوا خذع مذع**, **عنب** gibi, fetha üzere bina edilmiş iki (kelime); yani dağınık (olarak); ve **الجيم** onda bir dildir, daha önce geçtiği gibi.

Ve **المخذع**: **معظم** gibi: kızartma; **ابن الأعرابي**’den; ve كذلك **المغلس** ve **الوزيم**.

Ve **أبو حنيفة** dedi: Bitkiden **المخذع**: üstü yenmiş olan; ve onun benzeri **المحيط**’ta. Yahut **المخذع**: ağaçtan üstü kesilmiş olan; onu **ابن عباد** nakletti: yahut uçlarından kesilmiş olan; ve bu **ابن الأعرابي**’nin sözüdür.

Ve **التخذيع**: parçalama. Denilir: **خذعته بالسيف تخذيعا**: onu kestiğim zaman; ve ondan **المخذع** ve o, kesilmiş olan(şey)dir; **الصحاح**’ta olduğu gibi; yahut o, ayırma olmaksızın parçalamadır; teşrih gibi. **الجوهري** dedi: Ve **أبو عمرو**, **أبي ذؤيب**’in sözünü rivayet ederdi:

وكلاهما بطل اللقاء مخذع

**بالذال** ile; yani kılıçla vurulmuş; onunla savaşlarda çokça yaralanmış olması kastedilir. **اللسان**’da: Muradı, onda bazı yerlerinde kesilmiş olmasıdır; savaşa uzun alışkanlığı ve ona tekrar dönmesi sebebiyle onda yara üstüne yara ile yaralanmıştır; sanki kılıçlarla çizgilenmiş gibidir.

Ve **التخذيع**: kılıçla vurmadır; (kılıç) geçmez ve işlemez; **ابن عباد**’dan. **بالدال** ile de rivayet edilir; ve daha önce geçti.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **تخذع الشيء**: parçalandı.

Ve **الخذعة**, fetha ile, ve **الخذعونة**, damme ile: **القرع** ve benzerinden parça. Ve **رؤبة**’nin bir boğayı vasfederek sözü:

كأنه حامل جنب أخذعا
من بغيه والرفق حتى أكنعا

Bunun üzerine **ابن الأعرابي** dedi: Manası: eti **خذع** edilmiştir de ondan sarkmıştır. Ve **أكنع**: onlara yaklaştı. Ve **الخذع**: meyil.

Ve **المخذع**, **معظم** gibi: **مالك ابن عمرو بن غنم الكلبي**’nin lakabı; onu **الحافظ** nakletti.
