# خذي — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D9%8A/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B0%D9%8A/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خذي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D9%8A.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: خذي

: ( ى ( *!خَذِيَتْ أُذُنُهُ ، كرَضِيَ ، *!خَذًى : اسْتَرْخَتْ مِن أَصْلِها وانْكَسَرَتْ مُقْبِلَةً على الوَجْهِ ) .
وقيلَ : اسْتَرخَتْ مِن أَصْلها على الخَدَّيْن فما فَوْق ذلك ، ( يكونُ في النَّاسِ والخَيْلِ والحُمُر خِلْقةً أَو حَدَثاً ) ؛ قالَ ابنُ ذي كِبَارٍ :
يا خَلِيلَيَّ قَهْوَةً
مُزَّةً ثُمَّتَ احْتذَاتدَعُ الأُذْنَ سُخْنَةً
ذا احْمرارٍ بها خَذَى ( ومن أَلْقابِ الحِمارِ : *!خُذَيٌّ ، كسُمَيَ ) ، *!لخَذَى أُذُنَيْه ؛ نَقَلَه الزَّمَخْشريُّ .
( وعبدُ اللَّهِ ) بنُ أَحمدَ بنِ جَعْفَرِ ( بنِ *!خُذْيانَ ، كعُثمانَ ) ، الفرغانيُّ ( مُؤَرِّخٌ ) له تارِيخٌ مَشْهورٌ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
يَنَمَةٌ *!خَذْواءُ : مُتَثَنِّيَةٌ لَيِّنَةٌ مِن النِّعْمة ، وهي بَقْلَة ؛ نَقَلَهُ الجَوهرِيُّ والزَّمخْشريُّ ، وهو مجازٌ .
*!والخَدَى : دُودٌ يخرُج مع الرَّوْثِ ، لُغَةٌ في المُهْملَةِ ، كِلاهُما عن كُراعٍ .
*!واسْتَخْذَى : خَضَعَ وذَلَّ ، وقد يُهْمَزُ وتقدَّمَ .

### Türkçe

: ( ى ( **خَذِيَتْ أُذُنُهُ** , **رَضِيَ** gibi , **خَذًى** : aslından gevşedi ve yüze doğru öne dönük olarak kırıldı ) .
Ve denildi ki: aslından, yanakların üzerine ve onun üstüne kadar gevşedi; (insanlarda, atlarda ve eşeklerde yaratılıştan yahut sonradan olur); İbn Zî Kibâr dedi ki:
يا خَلِيلَيَّ قَهْوَةً
مُزَّةً ثُمَّتَ احْتذَاتدَعُ الأُذْنَ سُخْنَةً
ذا احْمرارٍ بها خَذَى (eşeğin lakaplarından: **خُذَيٌّ** , **سُمَيَ** gibi), **لخَذَى أُذُنَيْه**; onu Zemahşerî nakletti.

( **عبدُ اللَّهِ** ) b. Ahmed b. Ca‘fer ( b. **خُذْيانَ** , **عُثمانَ** gibi), Fergânî (tarihçi)dir; onun meşhur bir tarihi vardır.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır:
**يَنَمَةٌ خَذْواءُ** : nimetten (dolayı) bükülmüş, yumuşak; ve o bir ottur; onu Cevherî ve Zemahşerî nakletti; ve o mecazdır.
**والخَدَى** : dışkıyla birlikte çıkan kurt; **المُهْملَةِ**’de bir lugattır; ikisi de Kurâ‘dan (naklen).
**واسْتَخْذَى** : boyun eğdi ve zelil oldu; hemzelenebilir de; ve geçti.
