# خذ (خ-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ذ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الخاء والذال
خذ
أهمله الليث .
خذ : وفي ’ نوادر الأعراب ’ : خذ الجرح خذيذا ، إذا سال منه الصديد .
ذخ : رجل دخذاخ ينزل قبل الخلاط .
ثعلب عن ابن الأعرابي : رجل ذوذخ ، وهو الزملق الذي ينزل قبل أن يفضي إلى المرأة .

باب الخاء والذال
خذ
خذرف : قال الليث : الخُذْرُوفُ : السريعُ في
جَرْيِهِ .
والخُذْرُوفُ : عُوِيْدٌ _ أو قَصَبَةٌ مَشْقُوقَةٌ _
يُفْرَضُ في وَسطِهِ ، ثم يشدُّ بخَيْطٍ ، فإذا
أُمِرَّ دَارَ وسمعتَ له حَفِيفاً .
. . . يلعب به الصِّبيان ويُوصَفُ به الفرسُ
لسُرْعَتِه .
تقول : هو يُخَذْرِفُ بقوائمه .
وأنشد قولَه :
دَرِيرٍ كَخُذْرُوفِ الوَلِيدِ أَمَرَّهُ
وقال ذُو الرُّمّة :
وَإِنْ سَحَّ سَحّاً خَذْرَفَتْ بالأكَارعِ
وقال بعضهُم : الخَذْرَفَةُ : ما تَرمي الإبل
بأَخفافها من الْحَصَى _ إذا أَسْرَعَتْ .
وكلُّ شيءٍ مُنَتْشِرٍ مِنْ شَيْءٍ : خُذْرُوفٌ
وأنشد :
خَذَارِيفُ مِنْ قَيْض النَّعَامَ التَّرَائِكِ
وقال الليث : الخِذْرَافُ : نباتٌ رِبْعِيٌّ إذا
أَحَسَّ بالصيف يَبِسَ .
الواحِدَةُ خِذْرَافَةٌ .
ورَوَى أبو عبيد _ عن الأصمعيِّ _ :
الخِذْرَافُ : شَجَرٌ من الحَمْضِ .
قلتُ : وهذا هو الصحيح ، وليس من بُقُولِ
الرَّبيع .
وقال مُدْرِكٌ القَيْسيُّ : تَخَذْرَفَتِ النَّوى
فلاناً ، وتَخَذْرَمَتْهُ .
_ أي : قَذَفَتْه وزَحَلَتْ به .

##### Türkçe

باب **الخاء** ve **الذال**
**خذ**
Onu **الليث** ihmal etti.
**خذ**: ve “**نوادر الأعراب**”da: **خذ الجرح خذيذا**, ondan irin aktığı zaman.
**ذخ**: **دخذاخ** bir adam; karışmadan önce iner.
**ثعلب**’den, **ابن الأعرابي**’den: **ذوذخ** bir adam; o, kadına ulaşmadan önce inen **الزملق**tur.

باب **الخاء** ve **الذال**
**خذ**
**خذرف**: **الليث** dedi: **الخُذْرُوفُ**: koşusunda hızlı olan.
Ve **الخُذْرُوفُ**: bir çubukçuk — yahut yarılmış bir kamış — ortasında bir yarık açılır, sonra bir iplikle bağlanır; sonra döndürüldüğü zaman döner ve onun için bir hışırtı işitirsin.
. . . çocuklar onunla oynar ve sürati için at onunla vasfedilir.
Dersin ki: o, ayaklarıyla **يُخَذْرِفُ**.
Onun sözünü inşad etti:
**دَرِيرٍ كَخُذْرُوفِ الوَلِيدِ أَمَرَّهُ**
Ve **ذُو الرُّمّة** dedi:
**وَإِنْ سَحَّ سَحّاً خَذْرَفَتْ بالأكَارعِ**
Ve onların bazısı dedi: **الخَذْرَفَةُ**: develerin — hızlandıkları zaman — toynaklarıyla çakıldan attıkları şeydir.
Ve bir şeyden yayılmış olan her şey: **خُذْرُوفٌ**.
Ve inşad etti:
**خَذَارِيفُ مِنْ قَيْض النَّعَامَ التَّرَائِكِ**
Ve **الليث** dedi: **الخِذْرَافُ**: yazı hissedince kuruyan, baharlık bir bitkidir.
Tekili: **خِذْرَافَةٌ**.
Ve **أبو عبيد** — **الأصمعيّ**’den — rivayet etti:
**الخِذْرَافُ**: **الحَمْض**dan bir ağaçtır.
Dedim: bu, sahih olanın ta kendisidir; **الرَّبيع**in baklagillerinden değildir.
Ve **مُدْرِكٌ القَيْسيُّ** dedi: **تَخَذْرَفَتِ النَّوى فلاناً** ve **تَخَذْرَمَتْهُ**.
— yani: onu fırlattı ve onunla kaydırdı.

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- قال الله تعالى: ﴿فخذ ما آتيتك وكن من الشاكرين﴾ [الأعراف/144]، و ﴿خذوه﴾ (الآية ﴿خذوه فاعتلوه إلى سواء الجحيم﴾ الدخان:47)
أصله من: أخذ، وقد تقدم.

##### Türkçe

- Allah Teâlâ dedi: ﴿**فخذ ما آتيتك وكن من الشاكرين**﴾ [el-A‘râf/144], ve ﴿**خذوه**﴾ (âyet: ﴿**خذوه فاعتلوه إلى سواء الجحيم**﴾ ed-Duhân:47)

Aslı şundandır: **أخذ**; ve (bu) daha önce geçti.
