# خربز (خ-ر-ب-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D8%A8%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ر - ب - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8%D8%B2/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخِرْبِزُ: البطِّيخ، قال أَبو حنيفة: هو أَوّل ما يخرج قَعْسَرٌ ثم خَضَفٌ ثم فِجّ، قال: وأَصله فارسي وقد جرى في كلامهم. وفي حديث أَنس، رضي الله عنه: رأَيت رسول الله، صلى الله عليه وسلم، يجمع بين الرُّطَب والخِرْبز؛ قالوا: هو البطيخ بالفارسية.

الخِرْبِزُ: البطِّيخ، قال أَبو حنيفة: هو أَوّل ما يخرج قَعْسَرٌ ثم خَضَفٌ ثم فِجّ، قال: وأَصله فارسي وقد جرى في كلامهم. وفي حديث أَنس، رضي الله عنه: رأَيت رسول الله، صلى الله عليه وسلم، يجمع بين الرُّطَب والخِرْبز؛ قالوا: هو البطيخ بالفارسية.
السير الرفيق، وأَنشد هذا الرجز: وبُسَّا بَسَّا. وقال أَبو زيد أَيضاً: البَسُّ بَسُّ السويق، وهو لَتُّهُ بالزيت أَو بالماء، فأَمر صاحِبَيْه بِلَتّ السويق وترك المُقام على خَبْز الخُبْز ومِراسه لأَنهم كانوا في سفر لا مُعَرَّج لهم، فحث صاحبيه على عُجالَةٍ يَتَبَلَّغُون بها ونهاهما عن إِطالة المُقام على عجن الدقيق وخَبْزِه.
والخَبْزُ: ضَرْب البعير بيديه الأَرض، وهو على التشبيه؛ وقيل: سمي الخَبْزُ به لضَرْبهم إِياه بأَيديهم، وليس بقويّ.
والخُبازى والخُبَّازُ: نبت بَقْلة معروفة عريضة الورق لها ثمرة مستديرة، واحدته خُبَّازة؛ قال حميد:
وعادَ خُبَّازٌ يُسَقِّيه النَّدى
ذُراوَةً، تَنْسُجُه الهُوجُ الدُّرُجْ
وانْخَبَزَ المكان: انخفض واطمأَنَّ. وتَخَبَّزَت الإِبلُ العُشْبَ تَخَبُّزاً إِذا خبطته بقوائمها.
والخَبيزاتُ: خَبْزَواتٌ بِصَلْعاءِ ماوِيَّةَ، وهو ماء لِبَلْعَنبر؛ حكاه ابن الأَعرابي؛ وأَنشد:
ليست من اللاَّئي تَلَهَّى بالطُّنُبْ،
ولا الخَبِيزات مع الشَّاءِ المُغِبّْ
قال: وإِنما سُمِّين خَبيزات لأَنهن انْخَبَزْنَ في الأَرض أَي انخفضن واطْمَأْنَنَّ فيها.

##### Türkçe

**الخِرْبِزُ**: karpuz; Ebû Hanîfe dedi ki: o, ilk çıkan **قَعْسَرٌ**’dır, sonra **خَضَفٌ**, sonra **فِجّ**; dedi ki: aslı Farsçadır ve onların كلامında cereyan etmiştir. Enes’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Resûlullah’ı, sallallahu aleyhi ve sellem, **الرُّطَب** ile **الخِرْبز**’ü bir araya getirirken gördüm”; dediler ki: o, Farsçada karpuzdur.

**الخِرْبِزُ**: karpuz; Ebû Hanîfe dedi ki: o, ilk çıkan **قَعْسَرٌ**’dır, sonra **خَضَفٌ**, sonra **فِجّ**; dedi ki: aslı Farsçadır ve onların كلامında cereyan etmiştir. Enes’in hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “Resûlullah’ı, sallallahu aleyhi ve sellem, **الرُّطَب** ile **الخِرْبز**’ü bir araya getirirken gördüm”; dediler ki: o, Farsçada karpuzdur.
yumuşak yürüyüş; ve şu recezi inşâd etti: Ve **بُسَّا بَسَّا**. Ebû Zeyd de dedi ki:
**البَسُّ**: **السويق**’in **بَسُّ**’udur; o, onu yağ ile yahut su ile yoğurup karıştırmandır; böylece iki arkadaşına **السويق**’i yoğurup karıştırmayı emretti ve **خَبْز**’in **خَبْز**’i üzerinde ikamet etmeyi ve onun yoğrulmasını bıraktı; çünkü onlar bir seferde idiler, kendileri için bir konaklama yoktu; böylece iki arkadaşını, onunla geçinip yetinecekleri bir aceleye teşvik etti ve onları unun yoğrulması ve onun pişirilmesi üzerinde ikameti uzatmaktan nehyetti.
Ve **الخَبْزُ**: devenin iki eliyle yere vurmasıdır; bu, benzetme üzerinedir; ve denildi ki: onu elleriyle ona vurmalarından dolayı ona **الخَبْزُ** adı verilmiştir; güçlü değildir.
Ve **الخُبازى** ve **الخُبَّازُ**: yaprağı geniş, yuvarlak meyvesi olan, bilinen bir bakla bitkisidir; onun teki **خُبَّازة**’dir; Humeyd dedi ki:
وعادَ **خُبَّازٌ** يُسَقِّيه النَّدى
ذُراوَةً، تَنْسُجُه الهُوجُ الدُّرُجْ
Ve **انْخَبَزَ** yer: alçaldı ve çöktü. Ve develer otu **تَخَبَّزَت** **تَخَبُّزاً**: onu ayaklarıyla çiğneyip vurdukları zaman.
Ve **الخَبيزاتُ**: **خَبْزَواتٌ** **بِصَلْعاءِ ماوِيَّةَ**’dedir; o, **بَلْعَنبر** için bir sudur; onu İbnü’l-A‘râbî hikâye etti; ve inşâd etti:
ليست من اللاَّئي تَلَهَّى بالطُّنُبْ،
ولا **الخَبِيزات** مع الشَّاءِ المُغِبّْ
Dedi ki: ancak onlara **خَبيزات** adı verildi; çünkü onlar yerde **انْخَبَزْنَ** ettiler, yani alçaldılar ve onun içinde çöktüler.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8%D8%B2/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الخربز، بالكسر، أهمله الجوهري ونقل الصاغاني عن الكسائي: هو البطيخ، وقال: عربي صحيح، أو أصله فارسي، قاله أبو حنيفة: وقد جرى في كلامهم، وجاء ذكره في حديث أنس رضي الله عنه: رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يجمع بين الرطب والخربز.

##### Türkçe

**الخربز**: kesre ile; el-Cevherî onu ihmal etti. es-Sâğânî, el-Kisâî’den nakletti: O, **البطيخ**tur. Ve dedi: sahih Arapçadır; yahut aslı Farsçadır. Bunu Ebû Hanîfe söyledi: ve onların كلامında cereyan etmiştir. Enes رضي الله عنه hadîsinde onun zikri geldi: “Resûlullah صلى الله عليه وسلم’i **الرطب** ile **الخربز**’i bir araya getirirken gördüm.”
