# خربق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D8%A8%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خربق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: خربق

الخَرْبَقُ
(* قوله «الخربق» في القاموس الخربق كجعفر. وقوله «ولا
يقتله» في ابن البيطار: الافراط منه يقتل). نبت كالسمِّ يُغْشَى على آكله ولا يقتله. وامرأة مُخْرَبقةٌ: رَبوخ، وخِرْباقٌ. سريعة المشي. ابن الأَعرابي: يقال للمرأة الطويلة العظيمة خِرْباق وغِلْفاقٌ ومُزَنَّرة ولُباخِيَّةٌ.
وخَرْبَقَ الشيء: قطَّعه مثل خَرْدَلَه، وربما قالوا خَبْرَقْت مثل جذَب وجَبَذَ. وخَرْبَقْت الثوب أَي شقَقْته. وخَرْبَق عَمَله: أَفسده. وجدَّ في خِرْباق أَي في ضَرِطٍ. ورجل خِرْباق: كثير الضَّرِط. وخَرْبَق النبتُ: اتصل بعضه ببعض. والخِرْباقُ: اسم رجل من الصحابة يقال له ذو اليدين. والمُخْرَنْبِق: المُطْرِقُ الساكت الكافُّ. وفي المثل: مُخْرَنْبِقٌ ليَنْباعَ أَي ليَثِب أَو ليَسْطُو إذا أصاب فُرْصة، فمعناه أَنه سكت لداهية يريدها. الأَصمعي: من أَمثالهم في الرجل يُطيل الصْمت حتى يُحْسَب مُغَفّلاً وهو ذو نَكْراء: مُخْرَنْبِقٌ لِينباع، ولينباع ليَنْبَسط، وقيل: هو المُطْرِق المُتَرَبِّص بالفُرْصة يَثِب على عدوّه أَو حاجته إذا أَمكنه الوثوب، ومثله مُخْرَنْطِمٌ لينباع، وقيل: المخرنبق الذي لا يُجِيب إذا كُلِّم. ويقال: اخْرنبق الرجل وهو انْقماعُ المُرِيب؛ وأَنشد: صاحب حانُوتٍ، إذا ما اخْرنْبقا
فيه، عَلاه سُكرهُ فَخَذْرَقا
يقال: رجل مُخَذْرِقٌ وخِذراق أَي سَلاَّح.
واخْرنْبقَ: مثل اخْرَنْفَقَ إذا انقمع. واخْرنبقَ: لَطِئ بالأرض. والمُخْرَنْبِق: اللاَّصِق بالأرض.
والخَرْبَق: ضرب من الأَدْوِية.

### Türkçe

**الخَرْبَقُ**
(* “**الخربق**” sözü Kāmûs’ta: **الخربق** (vezin olarak) **جعفر** gibidir. “Ve onu öldürmez” sözü İbnü’l-Baytâr’da: ondan aşırılık öldürür). Zehir gibi bir bitkidir; yiyen kimse baygınlık geçirir ve onu öldürmez. Ve **امرأة مُخْرَبقةٌ**: **رَبوخ** ve **خِرْباقٌ**. Yürüyüşü hızlı (olan). İbnü’l-A‘râbî: uzun, iri kadına **خِرْباق** ve **غِلْفاقٌ** ve **مُزَنَّرة** ve **لُباخِيَّةٌ** denir.

Ve **خَرْبَقَ** şeyi: onu parçaladı; **خَرْدَلَه** gibi; bazen **خَبْرَقْت** dediler; **جذَب** ve **جَبَذَ** gibi. Ve **خَرْبَقْت** elbiseyi, yani onu yardım. Ve **خَرْبَق** işini: onu bozdu. Ve **خِرْباق** içinde, yani bir osuruk içinde, ciddiyet gösterdi. Ve **رجل خِرْباق**: çok osuran. Ve **خَرْبَق** bitki: onun bir kısmı bir kısmına bitişti. Ve **الخِرْباقُ**: sahâbeden bir adamın adıdır; ona **ذو اليدين** denir. Ve **المُخْرَنْبِق**: suskun, başını eğen, el çeken (kimse). Ve meselde: **مُخْرَنْبِقٌ ليَنْباعَ** yani sıçramak yahut bir fırsat yakaladığında saldırmak için; bunun mânası, istediği bir belâ için sustuğudur. el-Asma‘î: adamda, ahmak sanılıncaya kadar susmayı uzatır hâlde iken o, bir kötülük sahibi (olan) hakkında onların mesellerindendir: **مُخْرَنْبِقٌ لِينباع**; ve **ولينباع** “yayılmak” içindir; ve denildi ki: o, fırsatı kollayan, başını eğen (kimsedir); sıçramanın mümkün olduğu vakit düşmanına yahut ihtiyacına sıçrar; ve bunun benzeri: **مُخْرَنْطِمٌ لينباع**; ve denildi ki: **المخرنبق** kendisiyle konuşulunca cevap vermeyen (kimsedir). Ve denir: **اخْرنبق** adam; ve o, şüpheli kimsenin sinip çekilmesidir; ve (şu beyit) okundu:
صاحب حانُوتٍ، إذا ما اخْرنْبقا
فيه، عَلاه سُكرهُ فَخَذْرَقا
Denir: **رجل مُخَذْرِقٌ** ve **خِذراق** yani silâhlı. Ve **اخْرنْبقَ**: sinip çekildiğinde **اخْرَنْفَقَ** gibidir. Ve **اخْرنبقَ**: yere yapıştı. Ve **المُخْرَنْبِق**: yere yapışık (olan).

Ve **الخَرْبَق**: ilaçlardan bir türdür.
