# خرب — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D8%A8/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [خرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%A8.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: خرب

خ ر ب
أخربوا البلاد وخربوها وقد خربت خرباً وبلد خراب‏.‏
وهو صاحب خربة أي فساد وريبة‏.‏
قال قيس بن النعمان‏:‏ لحى اللـه أدنانـا إلـى كـل خربـة وأبطأنا في ساحة المجد أقدحا ومـا رأينـا مـن فلـان خربـة فـي دينـه‏.‏
ووقعـوا فـي وادي خربـات‏.‏
قـود خرب الإبل يخربها خرابة مثل يطلبها طلابة‏.‏
وهو خارب من خرّاب‏.‏
وفي أذنه وسقائه وأديمه خربة وهي الثقبة الواسعة المستديرة‏.‏
واجعل هذا الحبل فـي خربـة المـزادة وهـي عروتهـا‏.‏
وطعنـه فـي خربـة وركـه‏.‏
واستخـرب السقاء‏:‏ تثقب‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ فلان خرب أي جبان استعير من الخرب واحد الخربان‏.‏
قال تأبط شراً ينفي هذه الأوصاف الذميمة‏:‏ ولا خـرب هلباجة ذو غوائل هيام كجفر الأبطح المتهيل وهو خرب العظام إذا لم يكن فيها مخ‏.‏
قال كعب‏:‏ ينجو بهـا خـرب المشـاش كأنـه بخزامـة فـي أنفـه مشنـوق أي مرفوع الرأس‏.‏
وهو خرب الأمانة‏.‏
وعنده تخرب الأمانات‏.‏
قال عمر بن أبي ربيعة‏:‏
ثمّ لا تخربُ الأمانة عندي
أغدرُ الناس مَن يخونُ الأمينَا

### Türkçe

خ ر ب
Memleketleri harap ettiler ve onları harap ettiler; ve o, **خربت** (harab oldu) **خرباً** (harap oluşla); ve (bu) harap bir beldedir.

Ve o, **خربة** sahibi, yani bozgunculuk ve şüphedir.

Kays b. en-Nu‘mân dedi: “Allah, bizi her **خربة**’ye (bozgunculuğa) yaklaştıranlara lanet etsin; ve biz, şeref meydanında daha yavaş kaldık, daha keskin (olduk). Ve falandan, dininde bir **خربة** (bozgunculuk) görmedik.”

Ve **خربات** vadisine düştüler.

**قـود خرب الإبل**: develeri **يخربها** (harap eder) **خرابة** (harap edişle); tıpkı “onu **يطلبها** (ister) **طلابة** (isteyişle)” gibi.

Ve o, **خرّاب**’dan (çok harap eden/bozan) bir **خارب**’dır.

Ve onun kulağında, kırbasında ve derisinde **خربة** vardır; o, geniş yuvarlak deliktir.

Ve bu ipi **خربة المزادة**’ye koy; o, onun kulpudur.

Ve onu, uyluğunun **خربة**’sine sapladı.

Ve **استخـرب السقاء**: delindi.

Ve mecazdan: falan **خرب** (korkak)tır; **الخرب**’den ödünç alınmıştır; **الخربان**’ın tekilidir.

Teebbata Şerran bu yerilen vasıfları nefyederek dedi: “Ve ne **خـرب** (korkak), ne de **هلباجة** (çok yiyen/obur), kötülükler sahibi; **هيام** (aşırı susuzluk) (gibi), çökmüş **الأبطح**’ın (düzlüğün) **المتهيل**’i (kum yığını gibi döküleni).” Ve o, kemiklerde ilik bulunmadığı zaman **خرب العظام**’dır.

Ka‘b dedi: “Onunla, **خـرب المشـاش** (eklem kemikleri iliği olmayan) kurtulur; sanki burnunda bir **بخزامـة** (burun halkası) ile **مشنـوق** (yukarı çekilmiş) gibidir”; yani başı yukarı kaldırılmıştır.

Ve o, **خرب الأمانة**’dir.

Ve onun yanında emanetler **تخرب** (bozulur/harcanır).

Ömer b. Ebî Rebî‘a dedi:
“Sonra, bende emanet bozulmaz;
İnsanların en hain olanı, emin olana ihanet edendir.”
