# خرفج (خ-ر-ف-ج) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: خ - ر - ف - ج
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الخاء والجيم
جخدب: جمل جَخْدَبٌ: عظيمُ الجِسْمِ، عريض الصدر وهو الجُخادِبُ، قال:
شداخةً ضَخْمَ الضُّلُوعِ جُخْدَبُا
وأبو جُخادِب: من الجَنادِب، قال:
وعانَقَ الظل أبو جُخادَي
الياء ممالة، والاثنان أبو جُخاديَيْنِ، لم يصرفوه، وهو الجراد الأخضر الذي بكسر الكيزان، وهو طويل الرجلين. وكذلك تلقى منه الياء للاثنين والثلاثة: أبو جَخادِب.
خدلج: الخَدَلَّجةُ: الصَّخْمَةُ السّاق المَمكُورتُها.
خزرج: الخَزْرَجُ والأوسك حيان من الأنصار .
خنجر: الخَنْجَرُ من الحديد. وناقة خَنْجرةٌ: غزيرةٌ.
لخجم: اللَّخْجَمُ: البعير الواسع الجوف. ويوصف به الفيل.
خلجم: والخَلْجَم: الضَّخْم الطويل، وهو في وصف البعير خاصَّةً إذا كان مُجْفَرَ الجنبين عريض الصدر.
جلخم: اجلَخَمَّ القوم: استكبروا، قال:
يضرب جميعهم إذا اجلَخَمُّوا
خرفج: الخَرْفَجة: حسن الغذاء في السِّعَةِ. وسَراويلُ مُخَرْفَجةٌ: واسعة، وكذلك عيش مُخَرْفَجٌ.
والخَرْفَجُ: الناعم البض.
جنبخ: الجُنْبُخُ: الضخم بلغة مضر، النون قبل الباء.
والجُنْبُخُ: الخابية الصغيرة بلغة أهل السواد.
والجُنْبُخ: القملة الضخمة بلغة أهل اليمن.
وعَيْرٌ جُنْبُخٌ أي قوي كير. وهضبة جُنْبخٌ.
وامرأة جُنْبخٌ أي: مُكْتَنِزَةٌ.
خنبج: الخُنْبُجُ: الرجل السيء الخلق.

##### Türkçe

**الخاء** ve **الجيم**

**جخدب**: **جمل جَخْدَبٌ**: cüssesi büyük, göğsü geniş; o **الجُخادِبُ**’dir. Dedi ki:
شداخةً ضَخْمَ الضُّلُوعِ جُخْدَبُا

Ve **أبو جُخادِب**: **الجَنادِب**’dendir. Dedi ki:
وعانَقَ الظل أبو جُخادَي

**الياء** eğiktir (imâleli); ikisi **أبو جُخاديَيْنِ**’dir; onu sarf etmediler. Ve o, kîzanı kırmakla (kırarak) olan yeşil çekirgedir; ve o, iki bacağı uzun olandır. Ve yine ondan **الياء** ikisi ve üçü için düşürülür: **أبو جَخادِب**.

**خدلج**: **الخَدَلَّجةُ**: bacağı kalın, baldırı şişkin olan.

**خزرج**: **الخَزْرَجُ** ve **الأوسك**: ensardan iki kabiledir.

**خنجر**: **الخَنْجَرُ** demirdendir. Ve **ناقة خَنْجرةٌ**: sütü bol olan.

**لخجم**: **اللَّخْجَمُ**: içi (karın boşluğu) geniş deve. Ve onunla fil vasfedilir.

**خلجم**: ve **الخَلْجَم**: iri, uzun; özellikle devenin vasfındadır; bilhassa iki yanı genişlemiş, göğsü geniş olduğunda.

**جلخم**: **اجلَخَمَّ القوم**: büyüklendiler. Dedi ki:
يضرب جميعهم إذا اجلَخَمُّوا

**خرفج**: **الخَرْفَجة**: bolluk içinde iyi beslenme. Ve **سَراويلُ مُخَرْفَجةٌ**: geniş; ve yine **عيش مُخَرْفَجٌ**.

Ve **الخَرْفَجُ**: yumuşak, taze olan.

**جنبخ**: **الجُنْبُخُ**: Mudar dilinde iri; **النون** **الباء**’dan öncedir.

Ve **الجُنْبُخُ**: Sevâd ehlinin dilinde küçük küp.

Ve **الجُنْبُخ**: Yemen ehlinin dilinde iri bit.

Ve **عَيْرٌ جُنْبُخٌ** yani güçlü, iri. Ve **هضبة جُنْبخٌ**.

Ve **امرأة جُنْبخٌ** yani: toplu, dolgun.

**خنبج**: **الخُنْبُجُ**: ahlâkı kötü adam.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

عيشٌ مُخَرْفَجٌ، أي واسع.وفي الحديث أنَّه كَرِهَ السراويل المُخَرْفَجَةَ قالوا: هي التي تقع على ظُهورِ القدَمين. قال الراجز:
جارية شبَّتْ شَباباً خَرْفَجا
كأنَّ مِنها القصَبَ المدمْلَجا
سوقٌ من البَرْديِّ ما تَعَوَّجا

##### Türkçe

**عيشٌ مُخَرْفَجٌ**, yani geniş.

Ve hadiste: Şüphesiz o, **السراويل المُخَرْفَجَةَ**’yi kerih gördü; dediler ki: o, ayakların üstlerine düşen şeydir. Râciz dedi ki:
Bir câriye, **خَرْفَجا** bir gençlik ile gençleşti,
Sanki ondan, cilalanmış kamış(lar)
Bükülmeyen **البَرْديِّ**’den bir bacak(lar).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الخَرْفَجَةُ: حُسْنُ الغِذاء في السَّعَة. الرِّياشي:
المُخَرْفَجُ والخُرْفُجُ والخُرافِجُ: أَحسن الغذاء؛ وقد خَرْفَجَة. والخَرْفَجَةُ: سَعَةُ العَيش. وعَيْشٌ مُخَرْفَجٌ: واسع؛ قال الراجز: جارِية شَبَّتْ شَباباً خَرْفَجا،
كأَنَّ منها القَصَبَ المُدَمْلَجا،
سُوقٌ منَ البَرْدِيِّ ما تَعَوَّجا
وقال العجاج:
غَرَّاءُ سَوَّى خَلْقَها الخَبَرْنَجا،
مَأْدُ الشَّبابِ عَيْشَها المُخَرْفَجا
قال شمر: إِنما نصب عيشها المخرفجا، كقولك: بنى خَلْقَها بنيَ السويق لحمَها. وسراويل مُخَرْفَجَةٌ: طويلة واسعة تقع على ظهر القدم. وفي حديث أَبي هريرة: أَنه كره السراويل المُخَرْفَجة؛ قال الأُمَوِيُّ في تفسير المُخَرْفَجة في الحديث؛ إِنها التي تقع على ظهور القدمين؛ قال أَبو عبيد: وذلك تأْويلها وإِنما أَصله مأْخوذ من السَّعَة؛ والمراد من الحديث أَنه كره إِسبال السراويل كما يكره إِسبال الإِزار؛ وقيل: كلُّ واسع مُخَرْفَجٌ.ونَبْتٌ خِرْفِيجٌ وخِرْفاجٌ وخُرَافِجٌ وخُرَفِجٌ وخُرْفَنْجٌ (* قوله
«وخرفنج» كذا بالأصل بضم الخاء فيه وفيما بعده، وضبط في القاموس بالشكل بفتحها.): ناعمٌ غَضٌّ. وخُرْفَنْجُه أَيضاً: نَعْمَتُه؛ قال جندل بن المثنى:
بين اماحين
(* هكذا في الأَصل.) الحَصاد الهائِجِ،
وبين خُرْفَنْج النَّباتِ الباهِجِ
وخَرْفَجَ الشيءَ: أَخذه أَخذاً كثيراً.
وخَرُوفٌ خُرْفُجٌ وخُرافِجٌ أَي سمين.

##### Türkçe

**الخَرْفَجَةُ**: bollukta gıdanın güzelliği. er-Riyâşî:
**المُخَرْفَجُ** ve **الخُرْفُجُ** ve **الخُرافِجُ**: gıdanın daha güzeli; ve muhakkak **خَرْفَجَة**.
Ve **الخَرْفَجَةُ**: geçimin bolluğu. Ve **عَيْشٌ مُخَرْفَجٌ**: geniş (bolluklu); râciz dedi:
جارِية شَبَّتْ شَباباً خَرْفَجا،
كأَنَّ منها القَصَبَ المُدَمْلَجا،
سُوقٌ منَ البَرْدِيِّ ما تَعَوَّجا
Ve el-‘Accâc dedi:
غَرَّاءُ سَوَّى خَلْقَها الخَبَرْنَجا،
مَأْدُ الشَّبابِ عَيْشَها المُخَرْفَجا
Şemmer dedi: ancak **عيشها المخرفجا**’yı nasbetti; senin “**بنى خَلْقَها**” demen gibi; “**بنيَ السويق**” (yani) onun etini. Ve **سراويل مُخَرْفَجَةٌ**: uzun, geniş; ayağın üstüne düşer. Ve Ebû Hureyre hadîsinde: muhakkak o, **السراويل المُخَرْفَجة**’yi kerih gördü; el-Umevî hadîste **المُخَرْفَجة**’nin tefsirinde dedi: muhakkak o, ayakların üstlerine düşen şeydir; Ebû ‘Ubeyd dedi: bu, onun te’vilidir; ancak aslı, genişlikten alınmıştır; hadîsten murad, onun şalvarı sarkıtmayı kerih görmesidir; izârı sarkıtmayı kerih gördüğü gibi; ve denildi: her geniş olan **مُخَرْفَجٌ**’dir. Ve bir bitki: **خِرْفِيجٌ** ve **خِرْفاجٌ** ve **خُرَافِجٌ** ve **خُرَفِجٌ** ve **خُرْفَنْجٌ**
(* onun sözü
“**وخرفنج**” asılda böyle; onda ve bundan sonrakinde **الخاء**’ın dammesiyle; ve el-Kâmûs’ta harekeyle fethasıyla ضبط edildi.): yumuşak, taze. Ve onun **خُرْفَنْجُه**’u da: onun yumuşaklığı; el-Müsennâ oğlu Cündel dedi:
بين اماحين
(* asılda böyle.) الحَصاد الهائِجِ،
وبين خُرْفَنْج النَّباتِ الباهِجِ
Ve **خَرْفَجَ** şeyi: onu çokça bir alışla aldı.
Ve **خَرُوفٌ خُرْفُجٌ** ve **خُرافِجٌ**: yani semiz.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* خ ر ف ج * عيش * مُخَرْفَجٌ * أي واسع وفي الحديث ﴿أنه كره السراويل المخرفجة﴾ قالوا هي التي تقع على ظهور القدمين

##### Türkçe

* خ ر ف ج * **عيش** * **مُخَرْفَجٌ** * yani geniş. Ve hadiste: ﴿onun **السراويل المخرفجة**’yi kerih gördüğü.﴾ Dediler ki: o, ayakların üstlerine düşen (şey)dir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الخرفج والخرافج، بضمهما، والخرفاج والخرفيج، بكسرهما: رغد العيش  وسعته. والخرفجة: حسن الغذاء في السعة. عن الرياشي  المخرفج  كالخرفج والخرافج: أحسن الغداء، وقد خرفجه والخرفجة سعة العيش  والعيش المخرفج: الواسع  ، وكل واسع مخرفج، قال العجاج:
  مأد الشباب عيشها المخرفجا  والخرفيج  بالكسر  : الغصن  واحد الأغصان  الناعم  ، هكذا في النسخ، وصوابه الغض الناعم، من الغضاضة، ففي اللسان: ونبت خرفيج وخرفاج وخرافج وخرفج وخرفنج بفتحتين فالسكون وبالنون قبل الجيم-: ناعم غض وخرفنجه أيضا: نعمته. وبه تعلم ما في كلام المصنف من القصور، قال جندل بن المثنى:
  وبين خرفنج النبات الباهج خروف خرفج وخرافج  كعلبط  ودوادم أي  السمين  .  وخرفجه  خرفجة  : أخذه أخذا كثيرا  .
 وبقي عليه: في حديث أبي هريرة  أنه كره السراويل المخرفجة  وهي الطويلة الواسعة تقع على ظهر القدم، قاله الأموي، وقال أبو عبيد: وذلك تأويلها وإنما أصله مأخوذ من السعة. والمراد من الحديث أنه كره إسبال السراويل كما يكره إسبال الإزار.

##### Türkçe

**الخرفج** ve **الخرافج**, ikisi de dammeli; ve **الخرفاج** ve **الخرفيج**, ikisi de kesreli: yaşayışın bolluğu ve genişliği. Ve **الخرفجة**: genişlik içinde gıdanın güzelliği. er-Riyâşî’den: **المخرفج**; **الخرفج** ve **الخرافج** gibi: öğle yemeğini güzelleştirdi; ve onu **خرفجه**; ve **الخرفجة** yaşayışın genişliğidir; ve **العيش المخرفج**: geniş olandır; ve her geniş olan **مخرفج**’dir. el-‘Accâc dedi ki:
  Gençliğin sofrası, yaşayışı **المخرفجا**.

Ve **الخرفيج** kesre ile: dal; yumuşak olan dalların bir teki; nüshalarda böyledir; doğrusu ise, **الغض الناعم**’dır; **الغضاضة**’dan. Nitekim Lisân’da: Ve **خرفيج** ve **خرفاج** ve **خرافج** ve **خرفج** ve **خرفنج** (iki fetha sonra sükûn ile ve **النون** **الجيم**’den önce olmak üzere): yumuşak, taze; ve **خرفنجه** de: onun nimeti. Bununla, musannifin sözündeki eksikliği bilirsin. Cündel b. el-Musennâ dedi ki:
  Ve parlak bitkiden **خرفنج** arasında, semiz bir kuzu: **خرفج** ve **خرافج**, **كعلبط** ve **دوادم** yani semiz.

Ve **خرفجه**’yi **خرفجة** olarak: onu çokça almak.

Ve onun üzerinde kaldı: Ebû Hureyre hadîsinde, **السراويل المخرفجة**’yi kerih gördüğü; o, uzun ve geniş olan, ayağın üstüne düşendir; bunu el-Umevî söyledi. Ebû ‘Ubeyd dedi ki: bu onun te’vilidir; hâlbuki aslı genişlikten alınmıştır. Hadîsten murad, izârı sarkıtmayı kerih gördüğü gibi, şalvarı sarkıtmayı kerih görmesidir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B1%D9%81%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

خَرْفَجَهُ
Q. 1 خَرْفَجَهُ خرفجه خرفجة , (L, K,) inf. n. خَرْفَجَةٌ, (TA,) He took it plentifully, or largely. (L, K.) ― -b2- He made it to be of the best kind; namely, food, or meat and drink. (Er-Riyلshee.)

خَرْفَجٌ
خَرْفَجٌ خرفج : see مُخَرْفَجٌ: ― -b2- and خِرْفِيجٌ.

خُرْفج
خُرْفج خرفج and ↓ خُرَافج [app. خُرْفُجٌ and خُرَافِجٌ, but in the CK خُرْفَج and خُرَافَج,] and ↓ خِرْفَاجٌ and ↓ خِرْفِيجٌ A plentiful and pleasant state of life. (K.)

خُرَفِجٌ
خُرَفِجٌ خرفج Fat, as an epithet, (L, K,) applied to a lamb; as also ↓ خُرَافِجٌ. (L.) ― -b2- See also خِرْفِيجٌ.

خَرْفَجَةٌ
خَرْفَجَةٌ خرفجه خرفجة Goodness of food, aliment, or nutriment, or of meat and drink, with plenty. (TA.) ― -b2- Also inf. n. of the verb above. (TA.)

خِرْفَاجٌ
خِرْفَاجٌ خرفاج : see خُرْفج: ― -b2- and see also خِرْفِيجٌ.

خُرْفَنْجٌ
خُرْفَنْجٌ خرفنج A flourishing and fresh condition, or softness, or tenderness, of a plant, or of herbage. (L.) ― -b2- See also what next follows.

خِرْفِيجٌ
خِرْفِيجٌ خرفيج : see خُرْفج. ― -b2- Also Fresh, or juicy; flourishing and fresh, or soft, or tender; (L, K;) applied to a plant, or to herbage; and so ↓ خِرْفَاجٌ and ↓ خُرَافِجٌ and ↓ خُرَفِجٌ and ↓ خُرْفَنْجٌ. (L.) [And ↓ خَرْفَجٌ seems to have a similar meaning.] The rلjiz [El-'Ajjلj (so in a copy of the S)] says,
جَارِيَةٌ شَبَّتْ شَبَابًا خَرْفَجَا
[app. meaning A girl that had attained to flourishing, or soft, or tender, youthfulness.] (S.)

خُرَافِجٌ
خُرَافِجٌ خرافج : see خُرْفج: ― -b2- and خُرَفِجٌ: ― -b3- and خِرْفِيجٌ: ― -b4- and what here follows.

مُخَرْفَجٌ
مُخَرْفَجٌ مخرفج Ample: (K:) applied to anything. (TA.) It is said in a trad., كَرِهَ السَّرَاوِيلَ المُخَرْفَجَةَ He disliked, or disapproved of, ample trousers: (A 'Obeyd:) or they say it means trousers reaching down to the upper part of the foot. (S.) And you say, عَيْشٌ مُخَرْفَجٌ A plentiful life. (S.) ― -b2- Also The best of food, or of meat and drink; and so ↓ خَرْفَجٌ and ↓ خُرَافِجٌ. (Er-Riyلshee.)

##### Türkçe

**خَرْفَجَهُ**
Q. 1 **خَرْفَجَهُ** خرفجه خرفجة, (L, K,) mastar ismi **خَرْفَجَةٌ**, (TA,) onu bolca yahut çokça aldı. (L, K.) ― -b2- Onu en iyi türden yaptı; yani yiyecek, yahut et ve içecek. (Er-Riyلshee.)

**خَرْفَجٌ**
**خَرْفَجٌ** خرفج : **مُخَرْفَجٌ**’e bak: ― -b2- ve **خِرْفِيجٌ**’e.

**خُرْفج**
**خُرْفج** خرفج ve ↓ **خُرَافج** [görünüşe göre **خُرْفُجٌ** ve **خُرَافِجٌ**, fakat CK’de **خُرْفَج** ve **خُرَافَج**,] ve ↓ **خِرْفَاجٌ** ve ↓ **خِرْفِيجٌ** Hayatın bol ve hoş bir hâli. (K.)

**خُرَفِجٌ**
**خُرَفِجٌ** خرفج Şişman; bir kuzuya uygulanan bir sıfat olarak, (L, K,) ve ayrıca ↓ **خُرَافِجٌ**. (L.) ― -b2- Ayrıca **خِرْفِيجٌ**’e bak.

**خَرْفَجَةٌ**
**خَرْفَجَةٌ** خرفجه خرفجة Yiyeceğin, gıdanın yahut besinin, yahut et ve içeceğin iyiliği; bollukla birlikte. (TA.) ― -b2- Ayrıca yukarıdaki fiilin mastar ismidir. (TA.)

**خِرْفَاجٌ**
**خِرْفَاجٌ** خرفاج : **خُرْفج**’e bak: ― -b2- ve ayrıca **خِرْفِيجٌ**’e de bak.

**خُرْفَنْجٌ**
**خُرْفَنْجٌ** خرفنج Bir bitkinin yahut otun gelişip serpilmiş ve taze bir hâli; yahut yumuşaklığı; yahut körpeliği. (L.) ― -b2- Ayrıca hemen ardından gelen şeye bak.

**خِرْفِيجٌ**
**خِrْفِيجٌ** خرفيج : **خُرْفج**’e bak. ― -b2- Ayrıca Taze yahut sulu; gelişip serpilmiş ve taze, yahut yumuşak, yahut körpe; (L, K;) bir bitkiye yahut ota uygulanır; ve bunun gibi ↓ **خِرْفَاجٌ** ve ↓ **خُرَافِجٌ** ve ↓ **خُرَفِجٌ** ve ↓ **خُرْفَنْجٌ**. (L.) [Ve ↓ **خَرْفَجٌ** benzer bir mânaya sahip görünüyor.] Reجز şairi [El-’Ajjلj (S’nin bir nüshasında böyle)] der ki,
جَارِيَةٌ شَبَّتْ شَبَابًا خَرْفَجَا
[görünüşe göre mânası: gelişip serpilmiş, yahut yumuşak, yahut körpe bir gençliğe erişmiş bir kız.] (S.)

**خُرَافِجٌ**
**خُرَافِجٌ** خرافج : **خُرْفج**’e bak: ― -b2- ve **خُرَفِجٌ**’e: ― -b3- ve **خِرْفِيجٌ**’e: ― -b4- ve burada ardından gelen şeye.

**مُخَرْفَجٌ**
**مُخَرْفَجٌ** مخرفج Geniş: (K:) herhangi bir şeye uygulanır. (TA.) Bir hadiste şöyle denmiştir, كَرِهَ السَّرَاوِيلَ المُخَرْفَجَةَ Geniş şalvarı hoş görmedi yahut tasvip etmedi: (A 'Obeyd:) yahut derler ki bunun mânası, ayağın üst kısmına kadar inen şalvardır. (S.) Ve sen dersin ki, عَيْشٌ مُخَرْفَجٌ Bol bir hayat. (S.) ― -b2- Ayrıca Yiyeceğin yahut et ve içeceğin en iyisi; ve bunun gibi ↓ **خَرْفَجٌ** ve ↓ **خُرَافِجٌ**. (Er-Riyلshee.)
